Tại một góc nhà máy phụ tùng ô tô Schaeffler, một "nhân viên" đặc biệt đang làm việc miệt mài không nghỉ.
Không phàn nàn, không cần giải lao giữa giờ và luôn duy trì sự chính xác tuyệt đối, đó là Digit, chú robot hình người (humanoid) đầu tiên được đưa vào dây chuyền sản xuất thực tế để thay thế những công việc lặp đi lặp lại vốn dành cho con người.
2 USD/giờ
Digit không giống như những cánh tay robot đứng yên trong các nhà máy từ thập niên 1960. Với đôi chân gập ngược như đà điểu để tối ưu sự thăng bằng và sức nâng, Digit có thể di chuyển linh hoạt trên sàn kim loại, dùng đôi bàn tay bốn ngón kẹp chặt các giỏ linh kiện nặng 11 kg (khoảng 25 pound) để đưa vào máy rửa công nghiệp.
Sự xuất hiện của Digit tại Schaeffler, tập đoàn sản xuất phụ tùng máy bay và ô tô toàn cầu với 110.000 nhân sự, không chỉ là một thử nghiệm công nghệ đơn thuần. Courtney Baines, kỹ sư công nghệ sản xuất tiên tiến tại Schaeffler, khẳng định công ty đã xác định được một loạt các trường hợp sử dụng mà họ muốn robot hình người đảm nhiệm trong tương lai gần.
Hiện tại, Digit làm việc 8 tiếng mỗi ngày theo một lịch trình nghiêm ngặt: 4 tiếng buổi sáng, nghỉ sạc pin vào giờ trưa khi các đồng nghiệp con người đi ăn, và tiếp tục 4 tiếng buổi chiều. Sự bền bỉ này đang mở ra một chương mới cho khái niệm "lao động phổ thông" trong công nghiệp nặng.
Bài toán kinh tế đứng sau Digit là điều khiến giới chủ doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Theo số liệu phân tích, chi phí vận hành một robot hình người hiện rơi vào khoảng 10 USD đến 25 USD mỗi giờ, tùy thuộc vào việc doanh nghiệp mua đứt hay thuê dịch vụ. Con số này ban đầu có vẻ tương đương với mức lương khởi điểm 20 USD/giờ tại nhà máy Cheraw của Schaeffler.
Tuy nhiên, tầm nhìn của Damion Shelton, đồng sáng lập Agility (công ty sản xuất Digit), còn tham vọng hơn khi dự báo chi phí vận hành có thể giảm xuống chỉ còn 2 USD đến 3 USD mỗi giờ trong tương lai. Đây là một mức giá "hủy diệt" đối với bất kỳ thị trường nhân công giá rẻ nào trên thế giới.
Chuyên gia Ani Kelkar tại McKinsey, dự báo một con số gây sốc: Dù hiện nay chỉ có chưa đầy 200 robot hình người làm việc trong các nhà máy toàn cầu, nhưng con số này có thể vọt lên 5 triệu vào năm 2040.
Sự bùng nổ của pin, động cơ và trí tuệ nhân tạo (AI) chính là chất xúc tác biến những cỗ máy vốn chỉ xuất hiện trong phim viễn tưởng trở thành lực lượng lao động chủ chốt.
Câu hỏi lớn nhất luôn là: Robot chiếm việc, con người đi đâu? Tại nhà máy Cheraw (Bắc Carolina), nơi từng chịu tổn thương nặng nề bởi sự rút lui của ngành dệt may sau hiệp định NAFTA 1994, nỗi lo này càng hiện hữu.
Dẫu vậy, quản lý nhà máy Allen Bailey lại đưa ra một góc nhìn lạc quan hơn. Ông cho biết nhân viên trước đây làm công việc bưng bê giỏ linh kiện (vị trí hiện tại của Digit) đã được chuyển sang vị trí kiểm tra chất lượng với tay nghề cao hơn và triển vọng nghề nghiệp tốt hơn.
"Tại nhà máy này, chúng tôi chưa bao giờ cắt giảm nhân sự do tự động hóa," ông Bailey khẳng định.
Ngay cả IG Metall, công đoàn công nghiệp quyền lực của Đức, cũng chưa đưa ra phản đối gay gắt. Detlef Gerst từ bộ phận chính sách chung của công đoàn cho rằng robot chưa phải là mối đe dọa ngay lập tức đối với các công việc lắp ráp phức tạp, những vị trí mà sự khéo léo của con người vẫn là độc bản.
Tuy nhiên, tương lai thực tế như thế nào vẫn là câu hỏi lớn khi các công việc trình độ thấp dần được robot tiếp thu với chi phí rẻ hơn.
Cuộc đua của những người khổng lồ
Digit không đơn độc trong cuộc đua này. Agility đang phải đối mặt với những đối thủ sừng sỏ như Boston Dynamics, Apptronik, Figure và đặc biệt là Tesla với dự án Optimus của Elon Musk.
Để bứt phá, Agility tập trung vào tính thực dụng thay vì các màn trình diễn nhào lộn hay đấm bốc trên mạng xã hội. Phiên bản mới ra mắt vào cuối năm nay của Digit dự kiến sẽ được trang bị cảm biến nhận diện con người ở khoảng cách gần, cho phép nó rời bỏ "lồng kính Plexiglas" bảo vệ để làm việc trực tiếp cạnh các đồng nghiệp bằng xương bằng thịt mà không vi phạm các tiêu chuẩn an toàn liên bang.
Như lời ông Doug Thompson, một cựu nhân viên 74 tuổi của Schaeffler đã đúc kết: "Hiệu quả là tên gọi của trò chơi này và nó vô cùng tàn nhẫn. Nó sẽ không dừng lại."
Sự trỗi dậy của những "người sắt" như Digit không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà là lời cảnh báo về một cấu trúc thị trường lao động đang thay đổi tận gốc rễ. Ở đó, giá trị của con người sẽ không nằm ở đôi bàn tay bốc vác, mà nằm ở khối óc điều khiển và giám sát những cỗ máy không biết mệt mỏi.
*Nguồn: WSJ