Thông tin từ Cục Thuế, 9 tháng đầu năm 2025, thông qua Ứng dụng thuế điện tử Etax Mobile, đã có trên 96.000 ý kiến phản hồi của người nộp thuế về việc thông tin tổ chức chi trả kê khai không đúng. Đây là một con số không hề nhỏ.
Điều đáng nói là chỉ với một vài thông tin cá nhân cơ bản như số căn cước công dân hay mã số thuế, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể kê khai khống chi phí cho một người lạ mặt như nhân viên của họ.
Chia sẻ chi tiết về vấn đề trên, Tiến sĩ Bùi Thị Lệ Phương, Giám đốc Công ty TNHH Tài chính kế toán thuế Centax cho biết, tình trạng khai khống này thường xảy ra tại những sản xuất, dịch vụ hoặc xây dựng, những đơn vị có biên lợi nhuận cao.
Cụ thể, doanh nghiệp sẽ làm giả hồ sơ, khai khống thuế bằng cách sử dụng thông tin của những cá nhân không làm việc cho mình, nhưng lập khống hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ để hợp thức hóa việc chi trả thu nhập. Khoản chi trả này sau đó được hạch toán vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, qua đó làm giảm số thuế phải nộp.
Bà Phương cho biết, tình trạng khai khống thuế đã diễn ra từ lâu. Trước đây, một người có tới 2 mã số thuế không hiếm gặp, do doanh nghiệp hoặc tổ chức lấy thông tin cá nhân để đăng ký thêm mã số thuế mới. Trên cơ sở đó, họ kê khai thu nhập "ảo" tại đơn vị mình mà người lao động hoàn toàn không hay biết.
Tuy nhiên, từ ngày 01/05/2025, khi mỗi cá nhân chỉ còn một mã số định danh thay cho mã số thuế, tình trạng khai khống thu nhập theo cách này được cho là đã giảm đáng kể.
Ở góc độ cá nhân, vị chuyên gia cho biết người bị khai khống thuế sẽ không được khấu trừ người phụ thuộc. Đồng thời, nếu cá nhân bị khai khống thuế thì có thể làm tăng số thuế phải nộp trong kỳ, hoặc thậm chí không được khấu trừ, không được hoàn thuế số thuế đã nộp thừa.
Hiện nay, ngoài việc đồng bộ mã định danh và mã số thuế, Cục Thuế đã tích hợp toàn bộ dữ liệu của người nộp thuế vào ứng dụng thuế điện tử Etax Mobile. Việc này giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin về các nguồn thu nhập của mình, đảm bảo các nguồn thu nhập đó chính xác và đầy đủ. Ngoài ra, cơ quan thuế đã triển khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân và hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động. Điều này hạn chế việc làm giả, sửa chứng từ để trục lợi.
Đối với người nộp thuế, chuyên gia khuyến nghị thường xuyên kiểm tra trên ứng dụng Etax Mobile. Thứ nhất là kiểm tra mục nghĩa vụ về thuế để xem có loại thuế nào phát sinh cho mình không. Không phải chỉ có thuế từ tiền công, tiền lương mà còn có các loại thuế khác như thuế từ nhà đất, thuế từ những khoản thu nhập khác.
Đồng thời, vào dịp cuối tháng 3 hàng năm, khi các doanh nghiệp sử dụng thông tin của các cá nhân để chi trả khống, họ sẽ đẩy thông tin lên hệ thống dữ liệu cơ quan thuế. Lúc đó, hệ thống dữ liệu cơ quan thuế sẽ cập nhật vào của các bạn. Cho nên người nộp thuế sẽ kiểm tra được việc các công ty kê khai khống thuế cho mình không.
Trong mục hỗ trợ hoàn thuế, người nộp thuế sẽ biết ngay đơn vị chi trả cho mình và nghĩa vụ thuế phát sinh, các nguồn thu nhập khác nữa.
"Khi phát hiện có doanh nghiệp khai khống, các bạn có thể làm khiếu nại đối với cơ quan thuế và cơ quan thuế sẽ hỗ trợ trong việc gọi đơn vị chi trả thu nhập khống của bạn lên và yêu cầu giải trình. Việc giải trình có nhiều nội dung như hợp đồng lao động, chứng từ chi trả. Khi chứng minh không phải của bạn, cơ quan thuế sẽ yêu cầu doanh nghiệp kê khai lại số thuế và thu nhập của các bạn, đồng thời truy thu và xử phạt đơn vị chi trả đó", bà Phương nhấn mạnh.