Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, ba siêu tàu chở dầu mang cờ Ả Rập Xê Út với 6 triệu thùng dầu thô trên tàu đã vượt qua eo biển Hormuz trong ngày 18/6, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và phía Iran công bố văn bản thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa hai nước.
Đây là lô hàng có quy mô lớn nhất rời các cảng của Ả Rập Xê Út qua eo biển Hormuz trong nhiều tuần trở lại đây, theo phân tích của Reuters về hoạt động hàng hải.
Trong thời gian xung đột leo thang, phần lớn dầu xuất khẩu của Ả Rập Xê Út được chuyển hướng sang cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ nhằm tránh rủi ro tại Hormuz. Kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2, hàng trăm triệu thùng dầu từ các quốc gia vùng Vịnh đã bị đình trệ hoặc phải thay đổi lộ trình xuất khẩu.
Không chỉ các tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út, nhiều tàu thương mại khác cũng bắt đầu khôi phục việc phát tín hiệu định vị công khai khi đi qua Hormuz, thay vì che giấu hành trình như trong giai đoạn căng thẳng.
Dữ liệu của LSEG cho thấy tàu chở dầu Aframax Tong Lin Wan treo cờ Hồng Kông đã rời khu vực Vịnh và đi qua eo biển sau nhiều tháng neo đậu. Trong khi đó, tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Mraikh do QatarEnergy quản lý cũng đã vượt Hormuz sau khi nhận hàng tại cảng Ras Laffan và đang trên hành trình tới Pakistan.
Tuy nhiên, quá trình lưu thông vẫn chưa hoàn toàn thông suốt. Một tàu chở dầu cỡ trung khác mang cờ Hồng Kông là Ye Chi được ghi nhận đã phải dừng lại gần eo biển Hormuz sau khi đi ngang qua đảo Larak của Iran.
Dù thỏa thuận giữa Mỹ và Iran được kỳ vọng giúp hạ nhiệt căng thẳng, Tehran vẫn phát đi thông điệp cứng rắn về tương lai của tuyến hàng hải chiến lược này.
Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định eo biển Hormuz sẽ "không bao giờ trở lại như trước khi xung đột xảy ra".
Theo nội dung bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, Tehran sẽ bảo đảm các tàu thương mại được lưu thông an toàn qua Hormuz mà không phải trả phí trong thời hạn 60 ngày. Sau giai đoạn này, Iran sẽ cùng Oman và các quốc gia vùng Vịnh tiến hành đàm phán để xây dựng cơ chế quản lý mới đối với eo biển.
Bản ghi nhớ cũng nhấn mạnh mọi thỏa thuận tương lai phải tuân thủ luật pháp quốc tế cũng như tôn trọng chủ quyền của các quốc gia ven eo biển.
Một quan chức cấp cao của Mỹ thừa nhận Iran nhiều khả năng sẽ tìm cách gia tăng ảnh hưởng trong các cuộc đàm phán sắp tới. Tuy nhiên, theo vị này, các quốc gia vùng Vịnh sẽ không chấp nhận bất kỳ cơ chế nào làm ảnh hưởng đến quyền tự do hàng hải qua Hormuz.
Những tín hiệu tích cực từ hoạt động vận tải dầu mỏ đã nhanh chóng phản ánh lên thị trường năng lượng.
Giá dầu Brent trong 6 tháng qua.
Giá dầu Brent đã giảm xuống còn 79 USD/thùng, gần thấp nhất kể từ đầu tháng 3 và giảm khoảng 10% so với tuần trước.
Các tổ chức tài chính quốc tế cũng bắt đầu điều chỉnh triển vọng thị trường. Ngân hàng Goldman Sachs dự báo hoạt động xuất khẩu dầu của các nước vùng Vịnh có thể trở lại mức trước xung đột vào cuối tháng 7 và sản lượng sẽ phục hồi đáng kể từ tháng 10 nếu lưu lượng qua Hormuz tăng thêm khoảng 13 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 70% mức trước xung đột.
Trong khi đó, BNP Paribas cho rằng giá dầu khó có thể quay trở lại vùng 60-70 USD/thùng như trước chiến tranh. Ngân hàng này nhận định mức khoảng 75 USD/thùng sẽ trở thành "ngưỡng giá sàn bền vững" trong ngắn hạn do nguồn cung vẫn còn hạn chế, trong khi nhu cầu tiêu thụ năng lượng trên thế giới duy trì ở mức cao.