Dự án BT gần 10 năm chưa thể về đích
Nằm giữa khu dân cư đông đúc ở phường Đông Vệ, Tp.Thanh Hóa cũ, nay thuộc phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, Di tích Thái miếu nhà Hậu Lê vẫn giữ vẻ trầm mặc, vắng lặng tọa lạc trên diện tích 6.160 m2.
"Dự án tôn tạo thái miếu triển khai đã kéo dài nhiều năm rồi, gia đình tôi thuộc diện di dời, đã kiểm kê, áp giá nhưng chưa đền bù, cũng chưa có nơi tái định cư, chúng tôi cứ nhấp nhổm chờ đợi, nhà cửa không dám sửa sang gì", một hộ dân khu phố Kiều Đại, sống ở cửa ngõ vào di tích cho biết.
Chính điện Thái miếu nhà Hậu Lê.
Dự án Thái miếu nhà Hậu Lê được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt lần đầu tại Quyết định số 870/QĐ-UBND ngày 26/3/2007, giao Sở Văn hóa Thông tin (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) làm chủ đầu tư, với tổng mức 41,1 tỷ đồng từ nguồn Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, trên diện tích hơn 6.100 m². Giai đoạn này đã hoàn thành tu bổ một số hạng mục như Nghi Môn, Tiền điện và được quyết toán năm 2010 với giá trị 7,1 tỷ đồng, trong khi các hạng mục còn lại phải dừng do thiếu vốn.
Thái miếu hiện có diện tích 4.200m2, đơn sơ và khá chật hẹp.
Đến năm 2016, dự án được chuyển sang triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP). Sau đó, UBND tỉnh liên tục điều chỉnh quy mô, nâng tổng mức đầu tư từ khoảng 267 tỷ đồng (năm 2017) lên hơn 293 tỷ đồng theo quyết định phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi cuối năm 2017. Trong cơ cấu này, chi phí giải phóng mặt bằng chiếm phần lớn với hơn 213 tỷ đồng. Dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Thanh Hóa quản lý, dự kiến hoàn thành giai đoạn đầu vào năm 2020.
Thái miếu thờ 27 vị, trong đó có các vị vua và công thần nhà Lê.
Dự án được chỉ định liên danh Công ty CP Tập đoàn xây dựng Miền Trung và Công ty CP Xây dựng phát triển Hòa Bình làm nhà đầu tư.
UBND tỉnh Thanh Hóa giao cho nhà đầu tư thực hiện 1 dự án khác (dự án Khu đô thị mới thuộc Khu đô thị Nam Tp.Thanh Hóa, quy mô khoảng 67,72ha) để tạo vốn đối ứng.
Nhà chính điện thái miếu.
Mục tiêu dự án là hoàn thiện các hạng mục còn lại như Tả vu, Hữu vu, công trình phụ trợ, đồng thời xây dựng khu công viên, sân lễ hội phía trước rộng hơn 1,3 ha. Thời gian thực hiện được điều chỉnh giai đoạn 2019–2021, dự kiến hoàn thành cuối năm 2021.Tuy nhiên đến nay, dự án đang có nhiều vướng mắc, chưa hoàn thành mục tiêu đầu tư.
Các công trình đang rất đơn sơ, chờ được sửa sang ở giai đoạn 2.
Kết luận của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa tháng 9/2025 chỉ ra hàng loạt tồn tại, sai phạm trong quá trình triển khai.
Nơi thờ vua Lê Thái Tổ.
Thanh tra cho rằng việc tham mưu chuyển đổi hình thức đầu tư của cơ quan chức năng chưa đúng quy định, ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng. Chính quyền Tp.Thanh Hóa (cũ) cũng bị xác định chậm trễ trong bồi thường, tái định cư, không đảm bảo tiến độ cam kết.
Thái miếu nhà Hậu Lê đã được công nhận là di tích quốc gia.
Sau nhiều năm, đến tháng 4/2025, địa phương mới phê duyệt phương án bồi thường cho 36 hộ dân với tổng kinh phí hơn 73 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc bố trí tái định cư chưa hoàn tất, khiến quá trình thu hồi đất tiếp tục bị đình trệ. Khu tái định cư HD-02 Trường Đại học Hồng Đức mới bố trí được 137 lô, trong khi khoảng 175 lô tại khu đô thị Nam TP Thanh Hóa chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, hạ tầng chưa được đầu tư.
Thanh tra cũng chỉ ra nhà đầu tư chưa thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng BT, đặc biệt là chậm bố trí kinh phí chi trả bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định của pháp luật đất đai; mới bố trí khoảng 9,5 tỷ đồng cho công tác giải phóng mặt bằng, thấp hơn nhiều so với yêu cầu. Trong khi đó, các lần gia hạn hợp đồng của Ban quản lý dự án bị đánh giá thiếu chặt chẽ về pháp lý.
Thái miếu nằm trong khu dân cư phố Kiều Đại, hiện khó GPMB.
Tăng chi phí GPMB khiến đội vốn đầu tư
Dự án nằm trong kế hoạch quyết tâm tháo gỡ vướng mắc của UBND tỉnh Thanh Hóa trong năm 2026.
Theo UBND tỉnh, dự án hiện đang vướng mắc thủ tục điều chỉnh do chi phí bồi thường tăng làm đội tổng mức đầu tư. Tỉnh đã giao Sở Tài chính chủ trì thẩm định, điều chỉnh dự án và ký lại hợp đồng với nhà đầu tư, dự kiến hoàn thành trong quý II/2026.
Trao đổi với Người Đưa Tin ngày 16/4, đại diện UBND phường Hạc Thành cho biết đã hoàn tất giải phóng mặt bằng khu A; khu B đang triển khai phần có quỹ đất tái định cư. Với khu vực chưa có đất tái định cư, việc giải phóng mặt bằng có thể phải chờ đến năm 2027.
"Việc chậm tiến độ chủ yếu do chưa có quỹ đất tái định cư hoàn chỉnh hạ tầng để bố trí cho các hộ dân", đại diện phường nói.
Thái miếu nhà Hậu Lê được vua Gia Long cho di dời từ Thăng Long về Thanh Hóa năm 1805 để thờ các hoàng đế, hoàng thái hậu triều Hậu Lê. Hiện nơi đây thờ 27 vị, trong đó có các vua Lê Thái Tổ, Lê Thần Tông, Lê Huyền Tông, Lê Gia Tông cùng các công thần như Nguyễn Trãi, Lê Lai. Năm 1995, di tích được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.