Góp ý cho Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt ngày 27/5, các doanh nghiệp, nhà đầu tư tại TP.HCM kiến nghị bổ sung một loạt nhóm chính sách, các quy định chưa từng có từ cơ chế phát triển khoa học công nghệ, đầu tư hạ tầng, thu hút nhà đầu tư chiến lược đến nhà ở, chính sách thu hút nhân lực, chuyên gia...
Mở khóa nguồn lực phát triển
Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư và Phát triển công nghiệp Becamex (Becamex Group), cho rằng luật không nên chỉ dừng ở vai trò quản lý đô thị hay phân cấp hành chính.
Theo ông, luật cần trở thành một “đạo luật mở khóa nguồn lực phát triển”, tạo hành lang pháp lý đủ rộng để TP.HCM khai thác hiệu quả các nguồn lực từ kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, đất đai, hạ tầng, khoa học - công nghệ, nhân lực chất lượng cao và liên kết vùng...
Phó chủ tịch HĐQT Becamex Group Nguyễn Thế Duy đề xuất nhiều nội dung, mô hình mới cho tăng trưởng của TP.HCM.
Từ thực tiễn hoạt động của mình, Becamex đề xuất Dự thảo Luật cần có cơ chế đặc thù phát triển doanh nghiệp Nhà nước trở thành các doanh nghiệp chiến lược.
Nhóm doanh nghiệp này không chỉ là đơn vị kinh doanh, mà còn là công cụ để Nhà nước triển khai các lĩnh vực trọng yếu như hạ tầng logistics, y tế, giáo dục, đường sắt...
Ông Duy mong muốn TP.HCM được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định danh mục doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ vốn, cũng như đầu tư vào các doanh nghiệp chiến lược phù hợp với định hướng phát triển.
Đồng thời, doanh nghiệp Nhà nước cũng cần được tự chủ hơn trong sử dụng vốn đầu tư phát triển, lợi nhuận và các nguồn vốn để tái đầu tư, tăng năng lực tài chính và thu hút vốn xã hội hóa.
Một nội dung được lãnh đạo Becamex nhấn mạnh là việc mở rộng mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
Theo đó, TOD không chỉ được hiểu là phát triển đô thị quanh các ga metro, mà cần mở rộng thành công cụ tổ chức lại không gian phát triển đô thị, logistics và công nghiệp của TP.HCM.
Doanh nghiệp này đề xuất mô hình TOD cần bao gồm cả ga đường sắt quốc gia, ga hàng hóa, trung tâm logistics, cảng biển, khu thương mại tự do và các đầu mối giao thông lớn.
Trong đó điển hình là những tuyến như đường sắt Bàu Bàng - Cái Mép không chỉ là tuyến vận tải, mà còn là trục phát triển kinh tế chiến lược của toàn vùng Đông Nam Bộ.
Để triển khai hiệu quả mô hình này, Becamex kiến nghị bổ sung cơ chế cho phép thu hồi đất, chuyển đổi công năng các cơ sở sản xuất cũ gây ô nhiễm, hoặc sử dụng đất kém hiệu quả, nhằm tạo quỹ đất phát triển TOD.
Đồng thời, có cơ chế cho phép nhà đầu tư sử dụng quỹ đất sẵn có ngoài phạm vi dự án, để bố trí tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng, và được khấu trừ chi phí này vào nghĩa vụ tài chính của dự án.
Các doanh nghiệp, nhà đầu tư kiến nghị bổ sung một loạt nhóm chính sách liên quan đến ưu đãi, thu hút đầu tư, mở rộng mô hình tăng trưởng cho TP.HCM
Một nội dung "mới tinh" được doanh nghiệp này đề xuất bổ sung vào Dự thảo Luật là phát triển mô hình “Khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo về khoa học công nghệ và giáo dục quốc tế” (STI Pilot Zone).
Theo đề xuất, STI Pilot Zone sẽ hoạt động như một “phòng thí nghiệm thể chế”, nơi các cơ chế mới được thử nghiệm trong thời gian nhất định. Nếu hiệu quả có thể nhân rộng ra cả nước, nếu không phù hợp có thể dừng triển khai.
"TP.HCM hiện có cơ hội lịch sử để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, tuy nhiên chính sách hiện nay vẫn còn rời rạc và thiếu tính hệ thống. Vì vậy, cần hình thành một khu vực thí điểm, với cơ chế quản trị linh hoạt, có ban quản lý chuyên trách, cho phép áp dụng các mô hình quản trị tiên tiến đã thành công ở nước ngoài", ông Nguyễn Thế Duy kiến nghị.
Đại diện này dẫn chứng nhiều mô hình quốc tế như Hsinchu của Đài Loan (Trung Quốc), One-North của Singapore, Pangyo của Hàn Quốc hay Thâm Quyến của Trung Quốc, cho thấy vai trò của các khu thí điểm thể chế trong việc hình thành các trung tâm công nghệ lớn.
Doanh nghiệp đề xuất loạt cơ chế
Là doanh nghiệp thực hiện nhiều dự án quy mô lớn tại TP.HCM, Tập đoàn Sun Group kiến nghị một loạt cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, quy hoạch kiến trúc, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có nguồn nhân lực nước ngoài.
Lãnh đạo TP.HCM mong muốn Luật đô thị đặc biệt được xây dựng theo hướng có thể triển khai ngay khi ban hành, hạn chế tối đa việc phải chờ thêm nghị định hay thông tư hướng dẫn...
Bà Nguyễn Thái Hoài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sun Group, cho rằng Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho phép HĐND TP.HCM quyết định một số chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc khác với quy chuẩn quốc gia tại khu vực TOD là rất tích cực.
Doanh nghiệp đề nghị mở rộng cơ chế này cho các nhà đầu tư chiến lược và các dự án có yêu cầu kiến trúc đặc thù, nhằm hình thành các không gian đô thị hiện đại, có tính cạnh tranh quốc tế.
Liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng và tái định cư, đại diện Sun Group cho rằng đây vẫn là điểm nghẽn lớn của TP.HCM. Doanh nghiệp này đề nghị cho phép các dự án thuộc diện thu hút nhà đầu tư chiến lược được triển khai độc lập bồi thường, hỗ trợ tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư.
Đồng thời, TP.HCM cần có cơ chế đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất và tạm tính nghĩa vụ tài chính từ sớm.
Đại diện Sun Group dẫn ví dụ từ Nghị quyết 55 của tỉnh Khánh Hòa đối với Khu kinh tế Vân Phong, nơi nhà đầu tư chiến lược được phép ứng vốn để địa phương thực hiện giải phóng mặt bằng trước. Cơ chế này giúp rút ngắn đáng kể thời gian giao đất cho các dự án quy mô lớn.
Với các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và hợp đồng BT, đại diện doanh nghiệp này cho rằng, dự thảo chưa có cơ chế đủ linh hoạt cho các dự án quy mô lớn. Doanh nghiệp đề xuất cho phép ký hợp đồng BT theo từng giai đoạn đối với các dự án có tổng mức đầu tư từ 10.000 tỷ đồng trở lên, để đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Nhà đầu tư chiến lược mong muốn Luật đô thị đặc biệt có các cơ chế linh hoạt hơn với các dự án quy mô lớn, dự án đầu tư PPP...
Đồng thời, doanh nghiệp kiến nghị bổ sung cơ chế xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với quỹ đất thanh toán, khi nhà đầu tư đã có bảo lãnh ngân hàng hoặc đã nộp tiền vào tài khoản phong tỏa phục vụ thi công dự án BT.
Với thu hút đầu tư, đại diện Sun Group kiến nghị Luật bổ sung các dự án của nhà đầu tư chiến lược vào nhóm được hưởng ưu đãi đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực đô thị, du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và y tế chất lượng cao.
Để thu hút nhà đầu tư nước ngoài cũng như nguồn lực chất lượng cao, Sun Group đề xuất mở rộng đối tượng được cấp visa thời hạn tối đa 5 năm và thẻ tạm trú tối đa 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học, nhà đầu tư, lao động trình độ cao và người nước ngoài sở hữu nhà ở hoặc bất động sản thương mại tại các dự án chiến lược.
Doanh nghiệp cho rằng mô hình này tương tự chính sách “Golden Visa” của một số nước châu Âu, và có thể giúp TP.HCM thu hút nguồn nhân lực và dòng vốn quốc tế.
Ngoài ra, đại diện này cũng kiến nghị cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài được mua và sở hữu một số loại hình bất động sản du lịch, thương mại dịch vụ trong các dự án chiến lược của thành phố, nhằm tăng tính hấp dẫn và thu hút khách hàng quốc tế.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội và các tầng lớp nhân dân, bởi đây được kỳ vọng sẽ tạo ra một thể chế mới, phù hợp hơn cho sự phát triển của TP.HCM trong giai đoạn tới.
Nhiều vấn đề được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm như tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, logistics, hạ tầng giao thông, metro, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa trong Luật.
Thành phố cũng nghiên cứu thêm các mô hình mới như khu công nghiệp sinh thái, kinh tế số và các cơ chế đặc thù phù hợp với xu thế phát triển hiện nay, nhằm tạo động lực mới cho tăng trưởng.