Theo 36Kr, vào mùa hè năm 1956, một nhóm nhỏ các nhà khoa học lỗi lạc đã tề tựu tại khuôn viên Dartmouth để đặt những viên gạch đầu tiên cho khái niệm "Trí tuệ nhân tạo".
Khi đó, với sự lạc quan tột độ của những người đi tiên phong, họ tin rằng chỉ cần một mùa hè là đủ để giải quyết xong câu hỏi: "Làm thế nào để máy móc có thể suy nghĩ như con người?".
Gần 70 năm trôi qua, nhân loại vẫn đang loay hoay tìm lời giải hoàn hảo cho câu hỏi đó. Thế nhưng, có một startup vừa xuất hiện đã khiến cả Silicon Valley chấn động khi tuyên bố đã tìm thấy "lối tắt".
Chỉ sau 4 tháng thành lập, Recursive Superintelligence đã "bỏ túi" 500 triệu USD, đưa định giá công ty lên mức 4 tỷ USD. Con số không tưởng này đến từ một lời hứa táo bạo: AI không chỉ thông minh hơn, mà nó sẽ tự học cách để tự tiến hóa mà không cần đến bàn tay con người.
Sự góp mặt của Google Ventures (GV) và Nvidia trong danh sách cổ đông cho thấy đây không chỉ là một cơn sốt định giá nhất thời, mà là một bước đi chiến lược có tính toán kỹ lưỡng của những kẻ đang nắm giữ vận mệnh công nghệ toàn cầu.
Richard Socher và đội ngũ "Biệt đội cảm tử" từ các phòng Lab đỉnh cao
Trước khi mổ xẻ về công nghệ, cần phải nhìn vào những con người đứng sau Recursive. Richard Socher, nhà sáng lập công ty, không phải là một gương mặt xa lạ.
Sinh năm 1983 tại Đức, Socher là học trò ưu tú của huyền thoại Andrew Ng tại Stanford. Ông chính là người đã đặt những viên gạch nền móng cho phương pháp mạng thần kinh trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP), nền tảng trực tiếp của các mô hình BERT và GPT lừng lẫy ngày nay.
Trang chủ cá nhân X của Richard Socher
Với hơn 180.000 lượt trích dẫn khoa học trên Google Scholar, Socher là một trong những nhà khoa học AI có ảnh hưởng nhất thế giới. Trước Recursive, ông từng thành lập MetaMind (bán cho Salesforce) và You.com (công cụ tìm kiếm AI định giá 1,5 tỷ USD).
Lần này, ông không chỉ muốn xây dựng một chatbot hay một công cụ tìm kiếm mà ông muốn tấn công vào tầng sâu nhất của trí tuệ: Quy trình nghiên cứu khoa học.
Đội ngũ nòng cốt của Recursive không ai khác chính là những nhân sự chủ chốt rời đi từ Google DeepMind và OpenAI. Họ rời bỏ các tập đoàn nghìn tỷ đô không phải vì tiền, mà vì sự tự do.
Trong khi các phòng lab lớn đang dần trở nên xơ cứng bởi các quy định tuân thủ, KPI và áp lực thương mại hóa, thì Recursive mang đến cho họ một không gian để thực hiện những hướng đi "điên rồ" nhất: Xây dựng một thực thể có khả năng thay thế chính mình.
Khi AI tự nâng cấp mà không cần con người
Cái tên "Recursive" (Đệ quy) mang một thông điệp kỹ thuật sâu sắc. Trong lập trình, đệ quy là việc một hàm tự gọi lại chính nó. Trong tầm nhìn của Socher, Recursive Superintelligence là một hệ thống AI tự nghiên cứu để tạo ra một phiên bản AI tốt hơn, cứ thế lặp lại theo hình xoắn ốc đi lên.
Tham vọng của họ là xây dựng một "Hệ thống nghiên cứu khoa học tự chủ". Quy trình nghiên cứu truyền thống của con người thường bao gồm: Quan sát - Đưa ra giả thuyết - Thiết kế thí nghiệm - Chạy thí nghiệm - Phân tích kết quả - Điều chỉnh giả thuyết. Đây là một quy trình tốn kém và chậm chạp.
Recursive muốn AI đảm nhiệm toàn bộ chuỗi mắt xích này. Hãy tưởng tượng một hệ thống AI không chỉ viết code, mà còn biết tự đặt câu hỏi: "Tại sao mô hình này hoạt động chưa tốt?", sau đó nó tự thiết kế một thuật toán mới, tự huy động tài nguyên để kiểm chứng và tự sửa lỗi.
Nếu thành công, vai trò của các nhà khoa học con người sẽ bị đẩy ra khỏi "vòng lặp".
Điều này mang lại một logic kinh doanh cực kỳ tàn khốc: Một nhà nghiên cứu AI hàng đầu hiện nay có mức thu nhập từ 15-20 triệu USD mỗi năm, chưa kể các phúc lợi và chi phí quản lý.
Nếu Recursive cung cấp một phần mềm có thể làm việc đó với tốc độ nhanh gấp nghìn lần và chi phí chỉ bằng một phần nhỏ, toàn bộ mô hình kinh tế của ngành công nghệ sẽ bị đảo lộn hoàn toàn.
Cuộc chơi của các "Gã khổng lồ" và mức định giá 4 tỷ USD
Tại sao Google và Nvidia lại vội vã đổ tiền vào một công ty mới 4 tháng tuổi?
Đối với Google, đây là một khoản đặt cược để cạnh tranh trực tiếp với chính DeepMind của họ. Mặc dù DeepMind đã đạt được những thành tựu rực rỡ như AlphaFold hay AlphaGeometry, nhưng chúng vẫn là những AI giải quyết các vấn đề khoa học cụ thể.
Recursive lại muốn làm điều cốt lõi hơn: Tự động hóa quá trình khám phá. Google không muốn đứng ngoài cuộc nếu Recursive thực sự tạo ra một bước nhảy vọt làm thay đổi cách thức nghiên cứu AI.
Đối với Nvidia, logic còn trực diện hơn. Nhiên liệu của AI tự học là năng lực tính toán. Nếu AI bắt đầu tự chạy các thí nghiệm đệ quy, nhu cầu về GPU sẽ không chỉ tăng theo cấp số cộng mà là cấp số nhân.
Mỗi lần AI tự cải tiến, nó sẽ cần nhiều phần cứng hơn để chạy những thuật toán phức tạp hơn. Nvidia đầu tư vào Recursive chính là đang nuôi dưỡng một khách hàng sẽ tiêu thụ hàng tỷ USD chip trong tương lai.
Đây chính là biểu hiện của một cuộc đua vũ trang mới: Không còn là đua xem ai có mô hình lớn hơn, mà là đua xem ai có "cỗ máy sản xuất trí tuệ" nhanh hơn.
Mức định giá 4 tỷ USD cho một startup chưa có sản phẩm công khai chắc chắn sẽ gây ra những cái nhíu mày từ giới quan sát tài chính. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI, các tiêu chuẩn định giá truyền thống dựa trên doanh thu (P/E) hay tăng trưởng người dùng đều đã lỗi thời.
Các nhà đầu tư mạo hiểm tại Silicon Valley hiện đang định giá dựa trên "Năng lực sở hữu chất xám" và "Nỗi sợ bỏ lỡ". Sau bài học từ OpenAI, không ai muốn là người đến muộn trong cuộc chơi Siêu trí tuệ.
Cái tên Richard Socher và danh sách những kỹ sư từ DeepMind chính là "tài sản cố định" đảm bảo cho mức định giá này. Nhà đầu tư không mua một sản phẩm hiện hữu, họ mua "tấm vé" để bước vào tương lai của trí tuệ nhân tạo.
Cánh cửa dẫn tới Siêu trí tuệ và những rủi ro hiện hữu
Nếu Recursive đạt được mục đích, chúng ta sẽ sớm bước vào kỷ nguyên của "Sự bùng nổ trí tuệ" (Intelligence Explosion). Một khi hệ thống AI có khả năng tự cải tiến mình nhanh hơn con người cải tiến nó, tốc độ tiến hóa của công nghệ sẽ nằm ngoài tầm kiểm soát của nhân loại.
Đây là một viễn cảnh vừa gây phấn khích, vừa đáng sợ. Về mặt tích cực, nó có thể giúp chúng ta tìm ra thuốc chữa ung thư, các loại vật liệu siêu dẫn mới hay giải quyết biến đổi khí hậu chỉ trong vài tháng thay vì hàng thập kỷ.
Ở chiều ngược lại, nếu một hệ thống tự tiến hóa mà không có các rào cản đạo đức được thiết lập chặt chẽ, hậu quả sẽ là khôn lường.
*Nguồn: 36Kr