Một khảo sát do Grab Việt Nam thực hiện với các tài xế đang sử dụng ô tô điện cho thấy một thực tế khá bất ngờ: 62% trong số họ phải tải từ hai ứng dụng trạm sạc trở lên để có thể vận hành xe mỗi ngày.
Con số này, nếu đặt cạnh hình ảnh quen thuộc của một chiếc xe xăng chỉ cần ghé bất kỳ cây xăng nào cho thấy khoảng cách rất lớn giữa hai thế giới tưởng như cùng mục tiêu: Di chuyển.
Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số lượng ứng dụng.
Với mỗi nền tảng sạc, tài xế thường phải nạp tiền trước để sử dụng dần. Điều này dẫn đến một hệ quả mang tính tài chính: Tiền bị “giam” trong nhiều ví khác nhau. Với những người sống dựa vào từng cuốc xe, việc dòng tiền bị chia nhỏ và phân tán không phải là chuyện nhỏ. Điều này khiến họ phải tính toán, cân đối và đôi khi chấp nhận để tiền nằm yên trong các hệ thống không dùng đến thường xuyên.
Ở một tầng sâu hơn, câu chuyện của xe điện lại xoay quanh một nỗi lo rất “cơ bản”: Pin. Nhưng nỗi lo này không đơn giản là dung lượng pin còn bao nhiêu, mà là liệu có thể tìm được chỗ sạc đúng lúc hay không.
Khảo sát cho thấy, 68% tài xế bắt đầu lo lắng và tìm trạm sạc khi pin xuống dưới 30%, hoặc sau những chuyến đi dài và vào cuối ngày làm việc. Đáng chú ý, có một nhóm tài xế chiếm khoảng 12% được xem là “cẩn trọng cao”, họ tìm trạm sạc ngay khi có thời gian rảnh, không chờ đến khi pin xuống thấp.
Điều này cho thấy với xe điện, sạc pin không còn là việc ‘thiếu thì đi nạp’, mà phải tính trước từ sớm. Tài xế không chỉ chạy xe mà còn phải liên tục canh pin, một chuyện gần như không tồn tại khi dùng xe xăng.
Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất lại đến từ yếu tố tưởng như có thể giải quyết dễ dàng: Thông tin.
64% tài xế cho biết họ từng ít nhất một lần lái xe đến trạm sạc nhưng phải quay đi. Lý do rất đa dạng: Trạm hỏng, đang bảo trì, khu vực chỉ dành cho cư dân, hoặc đơn giản là đã kín chỗ. Nhưng điểm chung là họ không biết trước những thông tin này.
Trong một hệ thống mà mỗi trạm sạc là một “điểm đến rủi ro”, việc di chuyển đến đó trở thành một canh bạc. Và với những người kiếm sống bằng thời gian trên đường, mỗi lần “đi nhầm” không chỉ là bất tiện, mà là chi phí thực sự.
Nhìn từ những con số này, có thể thấy một nghịch lý: Xe điện đang phát triển nhanh, trạm sạc cũng không hẳn thiếu, nhưng trải nghiệm sử dụng lại bị kéo xuống bởi sự phân mảnh.
Người dùng không thiếu lựa chọn, họ thiếu một cách để sử dụng các lựa chọn đó một cách hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, một hướng tiếp cận mới bắt đầu xuất hiện: Thay vì tiếp tục mở rộng hạ tầng một cách rời rạc, một số doanh nghiệp đang tìm cách kết nối các hạ tầng hiện có lại với nhau.
Mới đây, Grab đã giới thiệu một tính năng “Tiện ích xe điện” cho phép tài xế tìm kiếm, sử dụng và thanh toán tại nhiều hệ thống trạm sạc khác nhau trực tiếp trên một ứng dụng duy nhất.
Theo đó, chỉ bằng cách mở ứng dụng Grab Driver, nhấp vào biểu tượng của tính năng, đối tác tài xế có thể dễ dàng tiếp cận với tiện ích sạc bất cứ khi nào mà không cần phải thông qua bước đăng ký bổ sung hay đăng nhập các ứng dụng riêng lẻ của từng nhà cung cấp trạm sạc. Họ cũng không cần nạp tiền trước vào tài khoản trên mỗi ứng dụng sạc để sử dụng dần.
Thông tin về các trạm sạc và tình trạng của từng trụ sạc được hiển thị theo thời gian thực, đảm bảo độ tin cậy để đối tác tài xế có thể lựa chọn được nơi sạc phù hợp với nhu cầu. Toàn bộ thao tác liên quan đến quá trình sạc - từ tìm kiếm, lựa chọn trạm sạc, bắt đầu và hoàn tất sạc đến thanh toán - tất cả liền mạch chỉ trên một ứng dụng Grab Driver.
Điểm cốt lõi của cách làm này không nằm ở việc sở hữu trạm sạc, mà ở việc đóng vai trò trung gian kết nối. Thay vì để mỗi hệ thống vận hành như một “ốc đảo”, nền tảng này cố gắng gom chúng lại thành một mạng lưới liền mạch từ góc nhìn của người dùng.
Với tài xế, điều đó có nghĩa là không cần chuyển qua lại giữa nhiều ứng dụng, không cần nhớ mình đã nạp tiền ở đâu và quan trọng hơn, có thể tiếp cận thông tin về trạm sạc theo thời gian thực để giảm thiểu rủi ro “đi nhầm”.
Ở một góc nhìn rộng hơn, đây là cách tiếp cận mang đậm dấu ấn của nền kinh tế nền tảng: Giá trị không nằm ở việc sở hữu tài sản, mà ở khả năng điều phối và tối ưu hóa việc sử dụng tài sản đó.
Trong ngành xe điện, nơi cuộc đua thường được mô tả bằng số lượng xe bán ra hay số trạm sạc được xây dựng, yếu tố trải nghiệm có thể trở thành biến số quyết định. Nếu việc sạc pin vẫn là một quá trình phức tạp, tốn thời gian và nhiều rủi ro, thì mọi lợi thế về chi phí hay công nghệ đều có thể bị triệt tiêu.
Ngược lại, nếu trải nghiệm này được đơn giản hóa, trở nên gần giống với việc đổ xăng thì rào cản lớn nhất đối với người dùng sẽ dần biến mất.
Những con số như 62%, 64% hay 68% không chỉ phản ánh khó khăn hiện tại của một nhóm tài xế, mà còn chỉ ra một điểm nghẽn mang tính hệ thống. Và khi điểm nghẽn đó được giải quyết, tốc độ chuyển dịch sang xe điện có thể thay đổi nhanh hơn nhiều so với những gì thị trường đang dự đoán.