Xuất nhập khẩu tăng tốc, ngân sách tăng gần 19%
Những con số vừa được Cục Hải quan công bố tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm ngày 3/7 cho thấy bức tranh thương mại khá sôi động của nền kinh tế.
Theo Cục Hải quan, tổng trị giá xuất nhập khẩu của cả nước trong nửa đầu năm 2026 đạt 549,69 tỷ USD, tăng tới 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21%, trong khi nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD, tăng 33,4%.
Mức tăng trưởng này phản ánh xu hướng phục hồi mạnh của hoạt động sản xuất, đầu tư và tiêu dùng trong nước. Việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu gia tăng cho thấy doanh nghiệp đang mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường cũng như các đơn hàng xuất khẩu.
Cùng với sự khởi sắc của hoạt động thương mại, công tác thu ngân sách nhà nước của ngành Hải quan cũng ghi nhận kết quả tích cực. Lũy kế 6 tháng đầu năm, số thu đạt 264.795 tỷ đồng, bằng 58,7% dự toán được giao, tăng 18,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Nhiều đơn vị hải quan khu vực đạt tiến độ thu ngân sách cao nhờ kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm hàng phục vụ sản xuất công nghiệp. Song song với đó, công tác thu hồi và xử lý nợ thuế được tăng cường, góp phần hạn chế phát sinh nợ mới và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu.
Không chỉ đóng vai trò “gác cửa” nền kinh tế, ngành Hải quan đang trở thành một trong những lực lượng trực tiếp hỗ trợ môi trường đầu tư, kinh doanh thông qua các chương trình cải cách mạnh mẽ.
Trong 6 tháng đầu năm, ngành đã cắt giảm 39 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 26 thủ tục khác; đồng thời cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 14 điều kiện kinh doanh. Các phương án cải cách đều đạt và vượt tiến độ đề ra, góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc triển khai thí điểm Đề án thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III từ ngày 1/6/2026. Chỉ sau một tháng vận hành, hệ thống đã tiếp nhận và xử lý 45.425 tờ khai. Đặc biệt, thời gian thông quan đối với các tờ khai luồng vàng giảm từ 12-19% so với trước đây.
Bên cạnh đó, ngành Hải quan tiếp tục thúc đẩy xây dựng cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh và đề án quản lý thống nhất hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo chỉ đạo của Trung ương.
Chuyển đổi số mạnh mẽ, hơn 11.400 vụ vi phạm bị phát hiện
Trong 6 tháng đầu năm, hệ thống VNACCS/VCIS và các hệ thống vệ tinh tiếp tục được vận hành ổn định 24/7, bảo đảm hoạt động thông quan thông suốt. Hơn 11,8 triệu hồ sơ trực tuyến đã được tiếp nhận và xử lý. Các hạng mục quan trọng thuộc Đề án 06 cũng cơ bản hoàn thành, tạo nền tảng cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước.
Đáng chú ý, ngành Hải quan đã bắt đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động nghiệp vụ. Các chatbot hỗ trợ giải đáp chính sách, hướng dẫn thủ tục bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc hỗ trợ cán bộ và cộng đồng doanh nghiệp.
Bên cạnh mục tiêu tạo thuận lợi thương mại, công tác quản lý rủi ro tiếp tục được tăng cường. Trong 6 tháng đầu năm, ngành Hải quan đã phân luồng hơn 11,46 triệu tờ khai xuất nhập khẩu, trong đó luồng xanh chiếm trên 70%, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp tuân thủ tốt. Thông qua hệ thống quản lý rủi ro, cơ quan hải quan đã phát hiện gần 17.000 tờ khai có dấu hiệu vi phạm.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng của hoạt động thương mại, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới cũng diễn biến phức tạp hơn.
Trong nửa đầu năm 2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 11.418 vụ việc vi phạm, tăng 38,4% so với cùng kỳ năm trước. Trị giá hàng hóa vi phạm ước tính lên tới 9.926,2 tỷ đồng.
Các mặt hàng vi phạm nổi cộm gồm xăng dầu, vàng, hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, ma túy và các sản phẩm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hoạt động buôn lậu diễn ra trên nhiều tuyến, từ đường biển, đường bộ đến hàng không và chuyển phát nhanh với phương thức ngày càng tinh vi.
Riêng trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và hàng giả, cơ quan Hải quan đã phát hiện 41 vụ vi phạm với tổng trị giá hàng hóa gần 20 tỷ đồng. Trong khi đó, công tác phòng chống ma túy tiếp tục ghi nhận những kết quả đáng chú ý khi lực lượng Hải quan phối hợp phát hiện 95 vụ, bắt giữ 233 đối tượng và thu giữ hơn 677 kg ma túy các loại.
Ngoài ra, công tác kiểm tra sau thông quan tiếp tục được đẩy mạnh đối với các lĩnh vực rủi ro cao như xuất xứ hàng hóa, trị giá hải quan, mã số HS và sở hữu trí tuệ. Toàn ngành đã hoàn thành 576 cuộc kiểm tra sau thông quan, qua đó ấn định thuế và xử phạt hơn 4.016 tỷ đồng, thực thu ngân sách 2.618 tỷ đồng.
Phát biểu kết luận hội nghị, Cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Thọ yêu cầu toàn ngành bước vào giai đoạn tăng tốc hoàn thành các mục tiêu năm 2026 với trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan. Trong đó, ngành sẽ tập trung xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan 2014; triển khai Hải quan số, Hải quan thông minh trên nền tảng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo; mở rộng mô hình thông quan tập trung sau giai đoạn thí điểm bước đầu cho kết quả tích cực.
Người đứng đầu ngành Hải quan cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường chống thất thu ngân sách, chống chuyển giá, trốn thuế; đẩy mạnh quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan; đồng thời triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ và tội phạm ma túy.