AI và những biến động toàn cầu đặt ra yêu cầu mới về năng lực con người
AI không làm mất đi vai trò của giáo dục, nhưng đang khiến câu hỏi về giáo dục trở nên cấp thiết hơn: Những năng lực nào sẽ giúp con người tiếp tục tạo ra giá trị khi công nghệ ngày càng phát triển?
Chia sẻ tại Sự kiện “Giới thiệu mô hình trường nội trú Anh” mới đây, ông Craig Lewis, Hiệu trưởng Ardingly College Việt Nam đánh giá, thế giới hiện nay đang đối mặt với nhiều vấn đề lớn, từ biến đổi khí hậu, xung đột đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Những thách thức này đòi hỏi một thế hệ lãnh đạo với những năng lực mới.
Sự kiện “Giới thiệu mô hình trường nội trú Anh”
“Các nhà lãnh đạo trẻ sẽ cần cả sự nhạy bén về công nghệ lẫn nền tảng đạo đức sâu sắc. Hai điều này không tự nhiên phát triển”, ông Craig Lewis nhận định.
Điểm đáng chú ý trong nhận định này là công nghệ và những phẩm chất con người không phải hai yếu tố đối lập. Khi AI có thể hỗ trợ con người trong nhiều hoạt động liên quan đến thông tin và sáng tạo, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục không phải là cạnh tranh với công nghệ, mà là giúp người học phát triển những năng lực để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả và có trách nhiệm.
Điều này cũng làm thay đổi cách nhìn về thành công của một người trẻ. Theo ông Tom Scully, Giám đốc Vận hành Ardingly College UK, thành công ngày nay không còn được định nghĩa duy nhất bằng điểm số hay cơ hội vào đại học, mà còn nằm ở khả năng tư duy độc lập, lãnh đạo tự tin, thích ứng trong một thế giới thay đổi nhanh chóng và hiểu được vị trí của bản thân trong cộng đồng địa phương cũng như toàn cầu.
Sự thay đổi này cho thấy giáo dục tương lai không thể chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức, mà cần tạo ra môi trường để học sinh rèn luyện cách tư duy, cách hợp tác và cách ứng phó với những vấn đề chưa có sẵn câu trả lời.
Đó cũng là lý do các mô hình giáo dục hiện đại ngày càng chú trọng tới việc phát triển con người toàn diện, nơi năng lực học thuật được đặt song song với khả năng thích ứng, tinh thần trách nhiệm và năng lực lãnh đạo.
Giáo dục tương lai: đào tạo con người có khả năng dẫn dắt thay đổi
Nếu thách thức của thế giới mới là sự bất định, thì câu trả lời của giáo dục không nằm ở việc dự đoán chính xác tương lai sẽ như thế nào, mà là giúp học sinh có khả năng thích nghi với bất kỳ thay đổi nào có thể xảy ra.
Đây là cách tiếp cận được thể hiện trong triết lý “World Ready” của Ardingly College – chuẩn bị cho học sinh những tư duy, kỹ năng và phẩm chất để phát triển trong một thế giới rộng lớn hơn. Với nền tảng từ Ardingly College tại Anh, nhà trường hướng tới việc xây dựng một môi trường giáo dục nơi học sinh không chỉ được chuẩn bị cho các mục tiêu học thuật, mà còn phát triển khả năng trở thành những công dân có trách nhiệm với cộng đồng.
Theo ông Jamie Large, Giám đốc Ardingly College International Limited, một nền giáo dục phù hợp với thế giới mới không nằm ở việc học sinh ghi nhớ nhiều câu trả lời hơn.
Ông Jamie Large, Giám đốc Ardingly College International Limited
“Một nền giáo dục ‘Sẵn sàng cho thế giới’ không phải là việc học vẹt các câu trả lời. Đó là việc phát triển tư duy phản biện, sự tò mò và khả năng thích ứng”, ông chia sẻ.
Từ quan điểm đó, việc học không chỉ diễn ra trong sách giáo khoa hay lớp học, mà thông qua những trải nghiệm giúp học sinh vận dụng kiến thức vào các vấn đề thực tế. Tại Ardingly College Việt Nam, chương trình học kết hợp giữa Oxford International và AQA với các giá trị văn hóa châu Á, đồng thời tích hợp những nội dung liên quan đến kỹ năng toàn cầu, phát triển bền vững, sức khỏe tinh thần và định hướng nghề nghiệp.
Những hoạt động như STEM, nghiên cứu độc lập, tranh biện, Mô hình Liên Hợp Quốc (MUN), các dự án sáng tạo và khởi nghiệp tạo điều kiện để học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức, mà còn học cách phân tích vấn đề, trình bày quan điểm và tìm kiếm giải pháp.
Bên cạnh năng lực tư duy, giáo dục trong thời đại mới cũng cần giúp học sinh phát triển khả năng lãnh đạo – nhưng theo một cách tiếp cận khác với quan niệm truyền thống. Lãnh đạo không chỉ là khả năng đứng đầu một tập thể, mà là khả năng tạo ảnh hưởng tích cực và giúp người khác phát huy năng lực của mình.
“Lãnh đạo không phải là trở thành người chơi giỏi nhất – mà là khơi dậy những điều tốt đẹp nhất ở người khác”, ông Jamie Large chia sẻ.
Đó cũng là lý do môi trường học tập đóng vai trò quan trọng không kém chương trình giảng dạy. Trong mô hình nội trú, học sinh được phát triển thông qua đời sống cộng đồng hằng ngày, từ việc hợp tác với bạn bè, tham gia hoạt động chung đến việc đảm nhận trách nhiệm trong tập thể. Tại Ardingly College Việt Nam, hệ thống House và các hoạt động trải nghiệm được xây dựng nhằm tạo ra môi trường để học sinh phát triển tinh thần đồng đội, sự tự tin và khả năng giải quyết vấn đề trong những bối cảnh thực tế.
Trong một thế giới mà các vấn đề ngày càng vượt qua ranh giới quốc gia, khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa cũng trở thành một năng lực quan trọng. Ardingly College Việt Nam xây dựng môi trường học tập nơi học sinh Việt Nam và học sinh quốc tế cùng học tập, tiếp cận nhiều nền văn hóa và phát triển trong môi trường đa ngôn ngữ gồm tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Quan thoại.
Bởi cuối cùng, câu hỏi lớn nhất của giáo dục trong thời đại AI không phải là làm thế nào để con người cạnh tranh với công nghệ, mà là làm thế nào để công nghệ trở thành công cụ giúp con người giải quyết những vấn đề lớn hơn của xã hội.
Với cách tiếp cận đó, mục tiêu của giáo dục không chỉ là tạo ra những người học thành công trong hiện tại, mà là những con người có khả năng tiếp tục học hỏi, thích ứng và dẫn dắt trong tương lai.