Trong bối cảnh sản lượng khí đá phiến chưa đạt được mục tiêu kỳ vọng và chỉ chiếm khoảng 10% tổng sản lượng khí đốt tự nhiên của cả nước, các tập đoàn năng lượng Trung Quốc đang chuyển hướng sang các tầng đá phiến sâu hơn và cổ xưa hơn.
Lưu vực Tứ Xuyên hiện là tâm điểm trong nỗ lực này, nơi các doanh nghiệp đang tiến hành khoan các giếng ở độ sâu lên đến 5.000 mét dưới lòng đất. Đây được xem là một trong những khu vực khai thác sâu nhất trên thế giới hiện nay.
Tập đoàn dầu khí quốc doanh Sinopec thời gian gần đây đã ghi nhận trữ lượng khí đốt đã được chứng minh đạt 236 tỷ mét khối tại dự án Ziyang Dongfeng ở độ sâu khoảng 4.500 mét. Sự kiện này được đánh giá là một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực khai thác khí đá phiến siêu sâu.
Bên cạnh đó, PetroChina cũng đã có những phát hiện tương tự tại một giếng khoan liền kề ở khu vực Ziyang từ năm 2023. Cả hai tập đoàn này hiện đều đang tập trung khai thác tầng địa chất Cambri Qiongzhusi, nằm giữa hai siêu đô thị Thành Đô và Trùng Khánh ở phía đông lưu vực Tứ Xuyên.
Sau khi thực hiện khoan hơn 100 giếng, các doanh nghiệp đang đẩy nhanh tiến độ phát triển với nguồn vốn đầu tư hàng tỷ đô la. Dự kiến, việc phát triển thương mại quy mô lớn tại các khu vực này sẽ diễn ra trong vòng hai đến ba năm tới.
Kể từ năm 2022, các công ty đã bắt đầu khai thác các tầng đá phiến siêu sâu ở lưu vực Tứ Xuyên, điều này có thể giúp tăng tổng sản lượng khí đá phiến của Trung Quốc lên hơn 1/3 vào năm 2035.
Việc Trung Quốc dồn lực vào các mỏ siêu sâu bắt nguồn từ thực tế sản lượng khí đá phiến trong nước không đạt được mục tiêu của chính phủ. Sau khi bắt đầu sản xuất thương mại vào năm 2014, sản lượng khí đá phiến của Trung Quốc từng tăng vọt lên 20 tỷ mét khối vào năm 2020 từ các mỏ có độ sâu dưới 3.500 mét.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, xuống còn khoảng 4% mỗi năm do sự cạn kiệt nhanh chóng của các mỏ khí đá phiến cũ. Bắc Kinh từng đặt mục tiêu sản lượng khí đá phiến đạt từ 80 đến 100 tỷ mét khối vào năm 2030, trong khi hiện nay khu vực Tứ Xuyên sản xuất khoảng 27 tỷ mét khối khí đốt mỗi năm.
Các nhà phân tích cho rằng, việc phát triển sâu hơn có thể giúp sản lượng khí đá phiến của Trung Quốc tăng lên đáng kể trong tương lai. Theo dự báo, sản lượng này có thể đạt khoảng 40 tỷ mét khối vào năm 2035, tương đương với 13% tổng sản lượng khí đốt dự kiến của cả nước.
Một số chuyên gia từ Wood Mackenzie thậm chí còn đưa ra con số dự báo khả quan hơn với mức 62 tỷ mét khối vào năm 2035, chiếm 18% tổng sản lượng khí đốt quốc gia, nhờ tiềm năng lớn ở các tầng địa chất nông hơn trước đây.
Không dễ để khai thác ở độ sâu 5.000 mét.
Các đánh giá ban đầu cho thấy mỏ Qiongzhusi, trải rộng trên diện tích 10.000 km vuông, có thể chứa 10 nghìn tỷ mét khối khí và có khả năng cung cấp từ 30 đến 50 tỷ mét khối mỗi năm, tùy thuộc vào các quyết định đầu tư cụ thể.
Mặc dù mang lại kỳ vọng lớn, việc khai thác ở độ sâu 5.000 mét đặt ra nhiều thách thức về mặt kỹ thuật và chi phí. Các kỹ sư phải đối mặt với áp suất và nhiệt độ cao, cấu trúc địa chất phức tạp, cũng như rủi ro rò rỉ khí giữa các giếng ngang nhiều tầng.
Do đó, chi phí hòa vốn cho các mỏ siêu sâu được ước tính ở mức từ 5 đến 5,50 đô la Mỹ trên mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (mmBtu), cao hơn so với mức 4 đô la Mỹ ở các mỏ đá phiến nông hơn.
Chi phí cho một giếng khoan tại mỏ Qiongzhusi dao động từ 90 triệu đến 100 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 13,31 đến 14,79 triệu đô la Mỹ, cao hơn 45 phần trăm so với các giếng ở độ sâu nông hơn.
Tuy nhiên, các nhà điều hành ngành dầu khí cho rằng việc khai thác khí đá phiến sâu là cần thiết do hạn chế về nguồn tài nguyên của quốc gia. Mặc dù chi phí cao, nhưng nếu đạt được hiệu quả thông qua cải tiến công nghệ, quản lý chi phí và tăng tỷ lệ thu hồi, hoạt động này vẫn có thể trở nên khả thi về mặt thương mại.
So sánh với giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao ngay tại châu Á, vốn đã có những thời điểm tăng cao, việc chủ động nguồn cung trong nước giúp Trung Quốc giảm áp lực nhập khẩu và cải thiện vị thế trong các đàm phán cung cấp khí đốt qua đường ống từ các quốc gia như Nga và Turkmenistan.
Trên bình diện quốc tế, Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất và là một trong ba nước nhập khẩu khí đốt tự nhiên hàng đầu thế giới. Việc phát triển các mỏ khí đá phiến siêu sâu không chỉ nhằm bù đắp sự sụt giảm ở các mỏ nông mà còn là một phần trong chiến lược tổng thể về năng lượng của Trung Quốc.
Sau khi các tập đoàn quốc tế như Shell và BP rút lui do kết quả kinh doanh ban đầu không đạt như kỳ vọng, trọng trách phát triển đã được chuyển giao cho các tập đoàn nhà nước.
Hiện nay, ngoài Trung Quốc, mỏ khí đá phiến có độ sâu tương tự duy nhất trên thế giới là Western Haynesville ở Texas, Mỹ, với độ sâu khoảng 5.200 mét. Những kinh nghiệm từ việc vận hành các dự án siêu sâu này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình khả năng tự chủ năng lượng của Trung Quốc trong giai đoạn tới, song song với việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo.