Theo Reuters, Ngoại trưởng các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Pakistan và Saudi Arabia đã nhóm họp tại Islamabad (Pakistan) ngày 29/3 trong khuôn khổ vòng đàm phán kéo dài hai ngày nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột đang lan rộng tại Trung Đông. Một trong những nội dung trọng tâm của cuộc thảo luận là các đề xuất mở lại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ xác nhận Ngoại trưởng Hakan Fidan đã tham dự cuộc họp cùng Ngoại trưởng Pakistan Muhammad Ishaq Dar, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan và Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty tại trụ sở Bộ Ngoại giao Pakistan.
Một nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Pakistan cho Reuters biết Iran, Mỹ và Israel không tham dự cuộc họp này. Các cuộc thảo luận dự kiến sẽ tiếp tục trong ngày 30/3 nhằm hoàn thiện các đề xuất ngoại giao liên quan đến xung đột khu vực.
Trước đó, phía Pakistan cho biết Iran đã đồng ý cho phép thêm 20 tàu treo cờ Pakistan đi qua Eo biển Hormuz với tần suất khoảng hai tàu mỗi ngày. Động thái này được xem là một tín hiệu tích cực trong bối cảnh hoạt động hàng hải tại khu vực bị gián đoạn nghiêm trọng do căng thẳng quân sự.
Đề xuất lập liên minh quản lý Hormuz và áp dụng cơ chế thu phí
Reuters dẫn lời năm nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết các nước tham dự cuộc họp đã đưa ra một số đề xuất gửi tới Washington liên quan đến việc khôi phục giao thông hàng hải và mở lại Eo biển Hormuz.
Một nguồn tin Pakistan cho biết một số đề xuất, bao gồm sáng kiến từ phía Ai Cập, đã được chuyển tới Nhà Trắng trước cuộc họp ngày 29/3. Trong đó có ý tưởng áp dụng cơ chế thu phí quá cảnh tương tự mô hình đang được triển khai tại Kênh đào Suez.
Hai nguồn tin Pakistan khác cho biết Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Saudi Arabia đang xem xét khả năng thành lập một liên minh nhằm quản lý dòng chảy dầu mỏ qua Eo biển Hormuz, đồng thời đã đề nghị Pakistan tham gia cơ chế này.
Theo các nguồn tin, đề xuất về liên minh quản lý Hormuz đã được trao đổi với cả Mỹ và Iran trong các kênh ngoại giao trước đó.
Tuy nhiên, một nguồn ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ cho biết vấn đề hàng hải vẫn chỉ là một phần trong nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn nhằm chấm dứt xung đột. Theo nguồn tin này, ưu tiên hàng đầu của Ankara vẫn là đạt được một lệnh ngừng bắn.
Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ cũng cảnh báo rằng một liên minh quốc tế có thể được hình thành nếu cuộc khủng hoảng tại Eo biển Hormuz không được giải quyết.
Pakistan nổi lên như kênh trung gian ngoại giao
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, Pakistan đang nổi lên như một kênh trung gian ngoại giao quan trọng giữa Iran và Mỹ.
Theo các nguồn tin ngoại giao, Islamabad đã chuyển tới Tehran bản kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất. Một nguồn tin được hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lại cho biết Tehran đã gửi phản hồi thông qua Pakistan.
Ngày 28/3, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã có cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian để trao đổi về các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra.
Trong cuộc trao đổi, Tổng thống Iran đã cảm ơn Pakistan vì “những nỗ lực trung gian nhằm chấm dứt hành động gây hấn”.
Theo một nguồn tin Pakistan, Tư lệnh quân đội nước này – Thống chế Asim Munir – cũng duy trì liên lạc thường xuyên với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong quá trình tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Trong bối cảnh Eo biển Hormuz từng trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, mọi nỗ lực nhằm khôi phục hoạt động vận tải qua khu vực này đều được giới quan sát và thị trường năng lượng quốc tế theo dõi sát sao.