Ngành thủy sản Nhật Bản đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ khi cá hồi nuôi dần trở thành nguồn thu nhập quan trọng. Các trang trại nuôi trồng hiện đã mở rộng lên khoảng 150 địa điểm trên toàn quốc. Sản lượng cá hồi nuôi năm 2026 dự kiến tăng 10% so với năm trước, thiết lập mức cao kỷ lục mới cho ngành.
Nhu cầu tiêu thụ cá hồi toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao, trong khi sản lượng tại hai quốc gia xuất khẩu lớn là Chile và Na Uy đang chững lại. Điều này mở ra cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng thị phần.
Ông Hiroshi Tsuruoka, lãnh đạo Nissui Salmon, cho biết khoảng 80% lượng cá hồi tiêu thụ tại Nhật Bản hiện vẫn là hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, đồng Yên suy yếu cùng chi phí logistics tăng mạnh đã tạo thêm dư địa cho ngành nuôi trồng thủy sản nội địa phát triển.
Cá hồi là nguyên liệu không thể thiếu trong ẩm thực Nhật Bản.
Nissui Salmon, công ty thành viên thuộc tập đoàn thủy sản Nissui, hiện vận hành 5 trang trại trên khắp Nhật Bản. Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 10.000 tấn vào năm 2030, tăng khoảng 150% so với năm 2025.
Để đạt mục tiêu này, công ty đang triển khai hệ thống lưới nuôi ngoài khơi cỡ lớn với khả năng nuôi gấp 4 lần lưới truyền thống. Đồng thời, doanh nghiệp cũng mở rộng các cơ sở nuôi cá giống trên đất liền nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định trong giai đoạn từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 7.
Tại tỉnh Miyagi, hoạt động quảng bá cá hồi nội địa cũng diễn ra sôi động. Cuối tháng 4, chợ đầu mối trung tâm Sendai ghi nhận lượng lớn cá hồi được đưa ra thị trường. Hợp tác xã Thủy sản tỉnh Miyagi cùng các đơn vị liên quan đã tổ chức chương trình quảng bá “Cá hồi Miyagi” cho mùa hè.
Một lãnh đạo của nhà bán buôn hải sản Sento Gyorui nhận định cá hồi nội địa đang được đánh giá cao nhờ chất lượng tốt và nguồn cung ổn định.
Theo ông Satoshi Imai, nhà nghiên cứu cấp cao tại Cơ quan Nghiên cứu và Giáo dục Thủy sản Nhật Bản, sản lượng cá hồi nuôi nội địa năm 2026 dự kiến đạt khoảng 33.000 - 34.000 tấn.
Trong đó, tỉnh Miyagi dẫn đầu với sản lượng khoảng 15.000 tấn, tiếp theo là Aomori với 4.430 tấn. Sự cạnh tranh giữa các địa phương tại khu vực Tohoku đang ngày càng quyết liệt.
Okamura Foods, doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản lớn nhất Nhật Bản có trụ sở tại Aomori, dự kiến sản xuất 4.300 tấn cá hồi trong năm nay, tăng 20% so với cùng kỳ.
Hòn đảo phía bắc Hokkaido, vốn là nơi truyền thống cung cấp lượng lớn cá hồi hoang dã, đang đẩy mạnh các nỗ lực nuôi trồng thủy sản.
Tại tỉnh Iwate, khoảng 10 thương hiệu cá hồi địa phương đang hoạt động, trong đó có dòng cá hồi nuôi bằng vỏ nho. Tỉnh này đặt mục tiêu tăng sản lượng thêm khoảng 20%, lên 4.000 tấn trong năm 2026.
Trong khi đó, Hokkaido, khu vực vốn nổi tiếng với cá hồi đánh bắt tự nhiên, cũng đang đẩy mạnh nuôi trồng thủy sản. Sản lượng cá hồi nuôi tại đây dự kiến tăng 40%, đạt khoảng 800 tấn trong năm nay.
Một công ty con của Oji Salmon tại Tokyo đang lên kế hoạch tăng 50% sản lượng nuôi trên đất liền. Doanh nghiệp tận dụng nguồn nước lạnh từ dãy núi Daisetsuzan và chuyển đổi đất nông nghiệp bỏ hoang thành khu nuôi thủy sản.
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất, chuỗi nhà hàng sushi Sushiro cũng đẩy mạnh tiêu thụ cá hồi nội địa bằng chương trình bán sushi cá hồi nuôi trong nước với giá 110 yên mỗi miếng đến hết tháng 5.
Sushiro cho biết sản lượng thu mua cá hồi nội địa đã tăng 50%. Ông Masahiko Sugimura, phụ trách thu mua của chuỗi này, nhận định chất lượng cá hồi nuôi trong nước đang cải thiện rõ rệt qua từng năm.
Khoảng cách giá giữa cá hồi nội địa và cá hồi nhập khẩu hiện đang dần thu hẹp. Cá hồi nuôi trong nước không phải chịu chi phí vận chuyển bằng đường hàng không, đồng thời có thể đưa đến siêu thị và nhà hàng với độ tươi cao hơn.
Theo dự báo của ông Imai, sản lượng cá hồi nội địa Nhật Bản có thể đạt khoảng 40.000 tấn vào năm 2028.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn cung cá giống. Nhu cầu tăng nhanh khiến tình trạng thiếu hụt cá giống diễn ra kéo dài tại nhiều khu vực, gây khó khăn cho việc mở rộng sản xuất.
Các giải pháp đang được xem xét bao gồm tận dụng hiệu quả hơn các trại giống cá hồi chum và phát triển thêm các cơ sở nuôi cá giống chuyên dụng trên đất liền.
Ông Imai cho rằng ngành cá hồi Nhật Bản cần thúc đẩy mô hình sản xuất quy mô lớn giữa các vùng nhằm giảm chi phí và đảm bảo nguồn cung ổn định.
Sản lượng cá hồi đại dương liên tiếp giảm sâu trên toàn cầu.
Việc mở rộng nuôi cá hồi cũng giúp giảm áp lực thiếu lao động trong ngành đánh bắt truyền thống. Theo ông Hidetoshi Hattori, lãnh đạo Hattori Suisan tại tỉnh Kagawa, nuôi cá hồi giúp công việc tránh được thời tiết nắng nóng khắc nghiệt vào mùa hè, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng thực tập sinh dễ dàng hơn.
Dữ liệu từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc cho thấy sản lượng cá hồi Đại Tây Dương toàn cầu đã giảm 10.000 tấn trong năm 2024, xuống còn khoảng 2,7 triệu tấn. Đây là năm giảm thứ ba liên tiếp kể từ mức đỉnh năm 2021.
Các quốc gia sản xuất lớn như Chile và Na Uy hiện không còn nhiều dư địa để mở rộng nuôi ngoài khơi.
Ông Koichi Okamura, Chủ tịch Okamura Foods, cho biết nhu cầu cá hồi toàn cầu đang tăng khoảng 4% - 7% mỗi năm nhờ thu nhập tăng và sự phổ biến của ẩm thực Nhật Bản tại châu Á.
Dù sản lượng của Nhật Bản vẫn còn nhỏ so với thế giới, các khu vực như Hokkaido và Tohoku sở hữu nhiều vị trí thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản quy mô lớn. Bên cạnh đó, Nhật Bản còn có lợi thế về thương hiệu, chi phí vận chuyển và khoảng cách địa lý gần với các thị trường châu Á.
Những yếu tố này đang mở ra cơ hội để Nhật Bản từng bước trở thành trung tâm sản xuất cá hồi mới của khu vực.