Chỉ hơn một năm kể từ khi startup Trung Quốc DeepSeek gây chấn động giới công nghệ toàn cầu với việc ra mắt R1 - mô hình trí tuệ nhân tạo chi phí thấp được định vị là đối thủ của OpenAI và chatbot ChatGPT, Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, đã gia nhập hàng ngũ tỷ phú với khối tài sản ước tính 11,5 tỷ USD, chủ yếu dựa trên cổ phần tại công ty.
Trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh chiến lược AI, giới đầu tư đang đổ xô tham gia, tạo ra những khối tài sản khổng lồ. Kể từ tháng 12, các đợt IPO liên quan đến AI đã giúp xuất hiện thêm 7 tỷ phú Trung Quốc. Các thương vụ niêm yết tại Hong Kong (Trung Quốc) và Thượng Hải (Trung Quốc) đã huy động tổng cộng 2,9 tỷ USD.
Quy mô, lỗ và lãi của các một số công ty khởi nghiệp AI của Trung Quốc (Ảnh: Forbes)
Những gương mặt tỷ phú mới trong gồm các nhà sáng lập các hãng chip AI như MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology. Đây là những đại diện được xem là thách thức Nvidia. Hay là các công ty phát triển mô hình AI như MiniMax Group và Knowledge Atlas Technology (Zhipu). Hiện chưa doanh nghiệp nào có lãi, song cổ phiếu của họ đã tăng từ 95% đến hơn 400% kể từ khi lên sàn.
“Nhà đầu tư hiện tập trung nhiều hơn vào tiềm năng”, ông Charlie Chai, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu 86Research có trụ sở ở Thượng Hải, nhận định. Ông cho biết ở thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư đang đặt cược trên diện rộng vì còn quá sớm để dự đoán ai sẽ là người chiến thắng lớn nhất.
Theo Morgan Stanley, thị trường AI của Trung Quốc - bao gồm dịch vụ AI tạo sinh cùng các linh kiện và hạ tầng liên quan - có thể mở rộng quy mô lên 1.400 tỷ USD doanh thu vào năm 2030. Con số này tương đương mức tăng hơn 400 lần so với năm 2024, khi quy mô toàn ngành AI của nước này đạt 3,2 tỷ USD.
Giới đầu tư cũng lạc quan về khả năng các startup AI Trung Quốc giành thị phần toàn cầu. Xin Yao Ng, giám đốc đầu tư tại Aberdeen Group có trụ sở ở Singapore, cho rằng tiềm năng này là đáng kể.
Chủ tịch Microsoft Brad Smith gần đây nhận định, các công ty AI Trung Quốc đang thu hút người dùng tại các thị trường mới nổi nhờ sản phẩm chi phí thấp.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng các startup này đang được giao dịch ở mức định giá khó duy trì.
“Có một mức phí bảo hiểm do nhu cầu rất lớn từ các nhà đầu tư muốn tham gia vào lĩnh vực này”, ông Alex Platt, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao tại công ty dịch vụ tài chính D.A. Davidson có trụ sở tại Portland, cho biết. Ông nói thêm rằng nhà đầu tư sẽ trở nên chọn lọc hơn khi có thêm nhiều lựa chọn xuất hiện.
Trong khi đó, làn sóng IPO chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Gã khổng lồ công cụ tìm kiếm có trụ sở tại Bắc Kinh Baidu thông báo vào tháng 1 về kế hoạch tách và niêm yết tại Hong Kong (Trung Quốc) về công ty chip Kunlunxin. Nhà thiết kế chip Trung Quốc Axera Semiconductor đã huy động 3 tỷ HKD (379 triệu USD) từ IPO hồi đầu tháng này, nhưng cổ phiếu đã giảm kể từ khi ra mắt thị trường tại Hong Kong (Trung Quốc).
Dưới đây là những gương mặt tỷ phú nổi bật trong làn sóng AI ở Trung Quốc theo thống kê của Forbes. (Giá trị tài sản tính đến ngày 30/1/2026).
Yan Junjie (36 tuổi) - 4,5 tỷ USD
Chủ tịch kiêm CEO MiniMax Group, công ty mô hình AI có trụ sở tại Thượng Hải. MiniMax huy động 618 triệu USD trong đợt niêm yết tại Hong Kong (Trung Quốc) vào tháng 1. Doanh nghiệp này có nhà đầu tư và khách hàng lớn là hãng game miHoYo.
Chủ tịch kiêm CEO MiniMax Group Yan Junjie (36 tuổi)
Chen Weiliang (49 tuổi) - 4,4 tỷ USD
Chủ tịch kiêm CEO MetaX. Ông từng làm lãnh đạo cấp cao tại Advanced Micro Devices (AMD) tại Trung Quốc suốt 13 năm trước khi thành lập công ty chip AI vào năm 2020.
Zhang Jianzhong (60 tuổi) - 4,3 tỷ USD
Chủ tịch kiêm CEO Moore Threads Technology, công ty thường được ví là "Nvidia của Trung Quốc". Ông từng đứng đầu bộ phận Trung Quốc của Nvidia trước khi đồng sáng lập công ty năm 2020. Doanh nghiệp này bị đưa vào danh sách hạn chế thương mại của Mỹ năm 2023.
Liu Debing (50 tuổi) - 3,6 tỷ USD
Chủ tịch kiêm CEO Knowledge Atlas Technology (Zhipu). Sau IPO 560 triệu USD tại Hong Kong, Zhipu công bố mô hình tạo ảnh được huấn luyện hoàn toàn bằng chip nội địa, cho thấy nỗ lực giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.
Chủ tịch kiêm CEO Knowledge Atlas Technology Liu Debing (50 tuổi)
Ge Weidong (57 tuổi) - 2,9 tỷ USD
Nhà đầu tư sớm vào MetaX. Ông là Chủ tịch kiêm CEO Chaos Investment, công ty giao dịch cổ phiếu và hàng hóa tương lai, đồng thời đầu tư vào startup Trung Quốc.
Zhang Yubo - 1,7 tỷ USD
Đồng sáng lập Moore Threads. Ông từng làm kiến trúc sư GPU tại Nvidia và công ty xe tự lái Pony AI ở California.
Wang Dong - 1,4 tỷ USD
Đồng sáng lập Moore Threads, hiện là Phó Chủ tịch công ty. Ông từng giữ vị trí giám đốc bán hàng tại Nvidia hơn một thập kỷ trước khi khởi nghiệp.