Làng Hoa Tây thuộc tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) từng gây “bão” trên mạng xã hội xứ tỷ dân nhờ mức độ giàu có đáng kinh ngạc. Dưới sự lãnh đạo của ông Wu Renbao, người đứng đầu làng khi đó, toàn bộ cộng đồng đã cùng nhau phát triển kinh tế mạnh mẽ, vươn lên trở thành những hộ gia đình có tài sản lớn, nhiều nhà sở hữu khối tài sản lên đến hàng chục tỷ NDT.
Đến năm 2010, Hoa Tây được chính quyền Trung Quốc vinh danh là “ngôi làng số 1 về thu nhập bình quân đầu người”, khi mức thu nhập đã vượt mốc 10.000 USD/người. Đây cũng là giai đoạn đỉnh cao khi Tập đoàn Làng Hoa Tây đạt doanh thu hơn 50 tỷ NDT, đóng góp thuế bình quân đầu người khoảng 560.000 NDT và ghi nhận lợi nhuận ròng sau thuế lên đến 3 tỷ NDT (theo Tianxi Daily - Commonwealth Magazine). Đáng chú ý, khách sạn 5 sao sang trọng trong làng được xây dựng hoàn toàn từ nguồn lợi nhuận sau thuế của tập đoàn, không cần sử dụng vốn vay ngân hàng.
Thời kỳ hoàng kim của “ngôi làng giàu nhất Trung Quốc”
Sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách cải cách và mở cửa, ông Wu Renbao đã nhận ra lợi thế của mô hình kết hợp giữa nông dân và công nhân, giúp tập thể linh hoạt trong định hướng phát triển. Nhờ đó, hơn 600 người làng Hoa Tây nhanh chóng nắm bắt cơ hội, tập trung vào ngành công nghiệp thép và đạt được tốc độ tăng trưởng ấn tượng.
Bước sang đầu thế kỷ 21, Tập đoàn Hoa Tây đã mở rộng quy mô với hơn 100 công ty hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thép, kim loại màu, dệt may, vận tải biển, truyền thông, logistics, năng lượng, du lịch và bất động sản. Tập đoàn này sở hữu 3 thương hiệu lớn và thậm chí từng niêm yết thành công trên thị trường với tên gọi Hoa Tây Village Group.
Một trong những yếu tố góp phần tạo nên thành công của làng Hoa Tây chính là lợi thế từ quy mô nhỏ ở giai đoạn khởi đầu. Khi mới hình thành, cộng đồng này chỉ có khoảng 600 người, đều là cư dân trong làng. Đáng chú ý, đội ngũ cán bộ địa phương đồng thời cũng giữ vai trò điều hành doanh nghiệp. Mô hình “hai trong một” này giúp việc quản lý và phân chia nguồn lực trở nên thuận tiện hơn, đồng thời giảm bớt độ phức tạp khi triển khai các thử nghiệm mang tính tập thể.
Đặc biệt, ngay từ đầu, mọi người đã thống nhất quan điểm rằng toàn bộ tài sản của tập đoàn thuộc sở hữu chung, không phải của bất kỳ cá nhân nào. Do đó, hoạt động đầu cơ bất động sản hoàn toàn không được chấp nhận do đất đai được quản lý và sử dụng theo hình thức tập thể. Hơn 300 căn biệt thự gạch đỏ khang trang, mỗi căn rộng trên 100m², đã được xây dựng để phục vụ mọi người. Mỗi hộ gia đình đều được trang bị đầy đủ tiện nghi như điện thoại và tivi màu.
Vào năm 1993, làng đã mua tới 250 chiếc ô tô để phân bổ cho các hộ, mỗi gia đình sử dụng một chiếc. Tuy nhiên, những tài sản này không thuộc quyền sở hữu cá nhân; nếu rời khỏi làng thì buộc phải hoàn trả lại toàn bộ cho tập thể.
Dù xuất phát điểm chủ yếu là nông dân và công nhân, Hoa Tây vẫn được mệnh danh là “ngôi làng giàu nhất Trung Quốc”, nơi mà ngay cả những hộ có điều kiện thấp nhất cũng sở hữu khối tài sản đáng kể. Phần lớn người trưởng thành trong làng đều thành thạo việc lái xe và sử dụng các dòng ô tô cao cấp đến từ những thương hiệu nổi tiếng như Mercedes, Cadillac hay BMW.
Song song với đó, cơ chế phân phối phúc lợi cũng được tổ chức chặt chẽ. Mọi người được cấp phát lương thực và hỗ trợ chi phí sinh hoạt định kỳ, bao gồm 300 kg gạo, 15 kg dầu ăn cùng khoản trợ cấp ngũ cốc trị giá 3.000 NDT mỗi người. Đối với nhóm lớn tuổi, phụ nữ trên 50 và nam giới trên 55 tuổi sẽ nhận được khoản hỗ trợ hàng năm dao động từ 12.000 đến 16.000 NDT. Ngoài ra, Công ty Du lịch Làng Hoa Tây còn thường xuyên tổ chức các chuyến bay để đưa cư dân đi tham quan, du lịch nước ngoài, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho toàn bộ cộng đồng.
Người nghèo nhất cũng sở hữu khối tài sản tiền tỷ
Tại làng Hoa Tây, mọi người được hưởng một cơ chế phân phối thu nhập đặc biệt với ba nguồn chính. Trước hết là tiền lương hàng tháng, vào khoảng 1.000 NDT. Bên cạnh đó, họ còn nhận cổ tức từ các doanh nghiệp trong làng, được chia theo hiệu quả kinh doanh, trong đó 20% được trả bằng tiền mặt, còn 80% được quy đổi thành cổ phiếu tập thể. Ngoài ra, mọi người còn có thêm khoản phân chia lợi nhuận định kỳ, góp phần gia tăng tổng tài sản theo thời gian.
Chính cơ chế này khiến cư dân Hoa Tây sở hữu khối tài sản lớn, dù lượng tiền mặt trực tiếp trong tay không quá nhiều. Theo chia sẻ của Wu Renbao, người từng lãnh đạo ngôi làng, ngay cả người có điều kiện thấp nhất cũng nắm trong tay tài sản trị giá hàng triệu USD, trong khi những người giàu nhất có thể sở hữu tới hàng chục triệu USD.
Song song với sự giàu có về kinh tế, Hoa Tây cũng chú trọng xây dựng biểu tượng thịnh vượng. Hình ảnh con trâu vàng nặng tới 1 tấn được xem như đại diện cho sự sung túc của cả cộng đồng. Không dừng lại ở đó, ngôi làng còn gây ấn tượng mạnh khi đầu tư khoảng 3 tỷ NDT để xây dựng khách sạn Long Wish cao 72 tầng vào năm 2011, thể hiện tiềm lực tài chính vượt trội của “ngôi làng giàu nhất Trung Quốc”.
Khi sự thịnh vượng sụp đổ
Giai đoạn từ sau 2010, ngành thép tại Trung Quốc bắt đầu lao dốc do tình trạng cung vượt cầu. Điều này khiến Hoa Tây bắt đầu đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc.
Năm 2013, ông Wu Renbao qua đời, con trai là Wu Xie’en lên tiếp quản vị trí lãnh đạo. Dù có nhiều nỗ lực cải tổ để thích nghi với bối cảnh kinh tế mới, quá trình chuyển đổi không đạt được kết quả như kỳ vọng. Theo một số nguồn tin, cơ cấu điều hành dần mang tính “gia đình trị” khi quyền lực tập trung vào dòng họ Wu. Điều này gây ra không ít tranh cãi trong nội bộ dân làng, vốn từng quen với mô hình chia sẻ lợi ích mang tính cộng đồng trước đây.
Trước áp lực suy giảm từ công nghiệp, Hoa Tây chuyển hướng sang phát triển du lịch. Hàng loạt công trình quy mô lớn được xây dựng như bảo tàng, khu biệt thự phong cách phương Tây, cùng các phiên bản mô phỏng những công trình nổi tiếng thế giới.
Ban đầu, các công trình này thu hút sự tò mò và lượng khách đáng kể. Tuy nhiên, khi các điểm đến mới nổi lên ngày càng nhiều, Hoa Tây dần mất lợi thế cạnh tranh rồi lại rơi vào tình trạng thua lỗ.
Đến năm 2017, tình hình trở nên nghiêm trọng khi tập đoàn chủ chốt của làng vướng khoản nợ lên tới 40 tỷ NDT (hơn 6 tỷ USD). Khó khăn tài chính khiến cơ chế chia cổ tức thay đổi, thay vì tiền mặt như trước, mọi người có lúc chỉ nhận được các phiếu giảm giá dịch vụ. Nhiều người bắt đầu yêu cầu hoàn lại vốn đầu tư. Hoa Tây cũng dần mất đi cách gọi “làng tỷ phú của Trung Quốc”.
*Nguồn: CW, Sina…