Phát biểu khai mạc, bà Trương Thị Chí Bình - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASI cho biết nhìn lại bức tranh công nghiệp sau 20 năm, theo bà Bình, diện mạo của cộng đồng doanh nghiệp hỗ trợ đã thay đổi một cách ngoạn mục.
Từ những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chỉ dám mơ ước làm được những linh kiện đơn giản, đến nay đã có hàng trăm doanh nghiệp quy mô lớn với khát vọng làm chủ sản phẩm từ khâu thiết kế đến xây dựng thương hiệu riêng, thay vì chỉ dừng lại ở gia công rời rạc.
Thế nhưng, đi cùng với sự phát triển ấy, một nghịch lý của sự phát triển đang được đặt ra là quỹ đất và hạ tầng đang ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ. Bà Bình nhấn mạnh và cho rằng, càng phát triển nhanh, khó khăn về mặt bằng, quỹ đất càng lớn, nhất là trong bối cảnh các vị trí đắc địa không còn nhiều, giá đất cao khiến chi phí đầu tư bị đẩy tăng mạnh.
Bà Bình cho biết, ý tưởng xây dựng bản đồ công nghiệp hỗ trợ và hình thành các cụm công nghiệp hỗ trợ đã được hiệp hội theo đuổi hơn 20 năm qua. Mục tiêu là tập hợp các doanh nghiệp sản xuất linh kiện, phụ tùng vào những “cứ điểm” công nghiệp để hình thành hệ sinh thái và chuỗi cung ứng tập trung.
Đồng tình với bà Bình, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương đánh giá cao nỗ lực của VASI trong việc triển khai mô hình hạ tầng dành riêng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ sau nhiều năm ấp ủ.
Theo ông Quân, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam có quy mô nhỏ, nhu cầu thuê chỉ từ vài trăm đến vài nghìn m2, trong khi các khu công nghiệp hiện nay chủ yếu quy hoạch các lô đất từ vài ha trở lên. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận mặt bằng sản xuất, đồng thời làm gia tăng chi phí và lãng phí nguồn lực.
Vì vậy, việc VASI xây dựng nền tảng kết nối hạ tầng và triển khai các khu công nghiệp thí điểm được xem là giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bản đồ Hạ tầng công nghiệp hỗ trợ 2026 đã phác họa một lộ trình phát triển chi tiết cho khu vực Đồng bằng sông Hồng thông qua việc chia tách thành năm phân vùng chiến lược.
Theo đó, VASI công bố 7 điểm phát triển hạ tầng công nghiệp hỗ trợ trọng điểm tại khu vực miền Bắc bao gồm: Hải Phòng, Bắc Ninh, Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, Thái Nguyên, Hà Nội.
Đồng thời, VASI cũng giới thiệu 2 cụm công nghiệp trọng điểm tại Thái Nguyên và Hưng Yên. Hai dự án được định hướng phát triển theo mô hình cụm công nghiệp hỗ trợ tập trung, tích hợp hạ tầng dùng chung, kết nối chuỗi cung ứng và tối ưu vận hành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.
Công bố 7 điểm phát triển hạ tầng công nghiệp hỗ trợ trọng điểm tại khu vực miền Bắc. Ảnh: Phương Hà
Mỗi vùng đóng một vai trò riêng biệt nhưng lại có sự kết nối hữu cơ, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Theo đó, vùng Tây Bắc, với trọng tâm là Phú Thọ, Vĩnh Phúc đóng vai trò cửa ngõ kết nối giao thương trực tiếp với thị trường Trung Quốc, tận dụng các tuyến đường sắt cao tốc trong tương lai.
Trong khi đó, khu vực vành đai 4 bao quanh Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh lại được định hướng trở thành các đô thị công nghiệp công nghệ cao, nơi thu hút nguồn nhân lực chất lượng quốc tế và phát triển các ngành sản xuất có hàm lượng chất xám lớn.
Vùng vành đai 5 Thủ đô, kết nối hàng loạt tỉnh như Hà Nội, Bắc Giang, Thái Bình (cũ), Nam Định và Vĩnh Phúc..., được xác định là "công xưởng" điện tử và công nghiệp nhẹ của cả miền Bắc. Sự kết nối này không chỉ dựa trên địa lý mà còn dựa trên sự tương đồng về ngành hàng sản xuất, tạo ra một dải công nghiệp liên hoàn.
Tại trung tâm của khu vực là vùng "lõi" Lý Thường Kiệt (Ân Thi - Hưng Yên; Bình Giang, Thanh Miện - Hải Dương), đóng vai trò mắt xích kết nối trục Bắc - Nam và giữa vùng Thủ đô với dải duyên hải.
Cuối cùng, vùng duyên hải với Quảng Ninh, Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình (cũ) tạo thành vành đai logistics quan trọng, vận chuyển hàng hóa ra các cảng biển lớn.
Đi sâu vào chiến lược phát triển tại từng địa phương, ông Lê Minh Sơn, Ban tư vấn DTJ Industrial cho rằng, Hải Phòng vẫn giữ vững vị thế là mắt xích quan trọng nhất nhờ hệ thống cảng biển xuất nhập khẩu chính và các khu kinh tế tự do đầy ưu đãi. Bắc Ninh tiếp tục là trung tâm điện tử công nghệ cao gắn liền với hệ sinh thái của Samsung.
Bên cạnh đó, một điểm nhấn mới đầy tiềm năng trên bản đồ công nghiệp là Hưng Yên, với sở hữu mật độ dân số cao và vị trí trung tâm. Hưng Yên đang trở thành "vùng đất hứa" cho các doanh nghiệp kho vận và công nghiệp hỗ trợ nhờ khả năng tiếp cận nhanh chóng đến mọi cứ điểm sản xuất lớn trong vùng.
Ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch DTJ Group, Phó chủ tịch, Trưởng ban hạ tầng VASI cũng cho rằng, Bản đồ Hạ tầng công nghiệp hỗ trợ Việt Nam 2026 sẽ trở thành nền tảng kết nối đầu tư chuyên biệt dành cho cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, góp phần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, thúc đẩy xuất khẩu. Qua đó, dự án sẽ từng bước đưa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Khánh nhấn mạnh, hầu hết các quốc gia phát triển trên thế giới đều phải tự chủ được nền công nghiệp của mình, và công nghiệp hỗ trợ chính là chìa khóa để tăng tỷ lệ nội địa hóa, thay vì chỉ dừng lại ở mức độ gia công đơn thuần.