Hàng loạt khoản trợ cấp cùng tăng
Chị Nguyễn Nhung (Hoàng Mai, Hà Nội) là chuyên viên chính tại cơ quan nhà nước. Với hệ số 4,4, chị Nhung nhẩm tính, tăng lương cơ sở sẽ giúp lương chị tăng gần 800.000 đồng/tháng.
“Giá các mặt hàng sinh hoạt như thực phẩm, bỉm sữa gần đây liên tục tăng. Việc tăng lương sẽ giúp tôi có thêm khoản chi phí bù vào trượt giá hàng hóa. Nghe tin tăng lương, chúng tôi khấp khởi mừng”, chị Nhung nói.
Bên cạnh khoản lương thực hưởng, hàng loạt khoản trợ cấp theo lương cơ sở như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, lương hưu, trợ cấp tăng theo. Trợ cấp một lần người sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi tăng từ 4,68 triệu đồng lên 5,06 triệu đồng. Mức trợ cấp mai táng tăng từ 23,4 triệu đồng lên 25,3 triệu đồng. Đối với trợ cấp tuất hằng tháng, mức hưởng đối với mỗi thân nhân tăng từ 1,17 triệu đồng lên 1,26 triệu đồng/tháng.
Tăng lương tác động tới khoản lương hưu của khoảng 3,4 triệu người thụ hưởng. Kinh phí tăng thêm so với năm 2025 là 10.773 tỷ đồng.
Với mức tăng 8%, nhóm hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng sẽ tiếp tục được điều chỉnh tăng theo 2 hướng: tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng hoặc tăng ngang bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng.
Chị Lê Thị Tiến, phụ trách bảo hiểm tại một phường ở Hà Nội, thông báo tăng mức đóng bảo hiểm y tế cho người tham gia tự nguyện. Với bảo hiểm y tế hộ gia đình, người thứ nhất sẽ đóng tăng 190.000 đồng/năm, lên mức 2.322.540 đồng; người thứ 2 tăng gần 72.000 đồng.
“Mức đóng bảo hiểm y tế tăng khiến cho một số người dân nộp tự nguyện cũng lo lắng. Đa phần người dân tự mua bảo hiểm y tế lao động tự do, thu nhập bấp bênh, người già không có lương hưu nên phát sinh thêm chi phí”, chị Tiến nói.
Đối với một số đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, việc tăng lương cơ sở sẽ tác động tới quỹ lương. Chị T.N, nhân viên đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính tại Hà Nội, cho biết, lương của cán bộ, nhân viên gồm 2 phần: lương theo hệ số nhà nước và lương tăng thêm. Trong khi tổng quỹ lương không đổi, phần hệ số nhà nước và đóng bảo hiểm tăng, phần lương thứ 2 sẽ tụt giảm.
Nhiều khoản trợ cấp sẽ tăng theo mức tăng lương cơ sở. Ảnh: BHXH
“Người lao động có thể nhận lương thấp hơn khi lương cơ sở tăng. Thực tế này xuất phát từ việc quỹ lương không đổi, chi phí đóng bảo hiểm tăng thêm, cơ quan phải co kéo cho phù hợp, thực hiện đúng quy định. Khoản đóng bảo hiểm tăng giúp người lao động hưởng mức lương hưu cao hơn khi về già”, chị T.N nói.
Lộ trình cải cách tiền lương hiện đại
Tại cuộc thảo luận về tăng lương cơ sở vừa diễn ra, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), cho rằng, phương án tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng được tính toán dựa trên nguồn lực hiện có. Theo ông Huân, việc tăng lương cần đặt trong khả năng chi trả của ngân sách nhà nước, nếu điều chỉnh quá mạnh khi chưa đảm bảo nguồn chi sẽ tạo áp lực lớn lên ngân sách và kéo theo nhiều hệ lụy.
Với mức lương cơ sở mới, chuyên gia cao cấp, mức lương sẽ từ 22,2 đến 25,3 triệu đồng. Công chức nhóm A3.1 có mức lương cao nhất 20,24 triệu đồng, thấp nhất 15,6 triệu đồng. Công chức A1, người khởi đầu bậc 1 - hệ số 2,34 sẽ có mức lương 5,92 triệu đồng và mức cao nhất (bậc 9 - hệ số 4,98) là 12,59 triệu đồng.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), cho rằng, chi phí cho giáo dục, y tế, nhà ở, điện nước và sinh hoạt đô thị ngày càng tăng, cho nên phần lương tăng thêm giúp giảm bớt phần nào áp lực tài chính đối với nhiều gia đình.
Theo ông Huy, mức tăng lần này chủ yếu giúp cải thiện khả năng thích ứng với mặt bằng giá mới, hơn là tạo ra sự thay đổi lớn về mức sống. Đặc biệt tại các đô thị lớn, áp lực chi tiêu cho nhà ở, nuôi dạy con và chăm sóc sức khỏe vẫn là bài toán không nhỏ đối với nhiều công chức, viên chức trẻ.
“Chính sách tăng lương cơ sở thường tạo hiệu ứng lan tỏa tương đối tích cực đối với nền kinh tế. Khi thu nhập của hàng triệu người lao động khu vực công được cải thiện, sức mua trong nền kinh tế cũng có điều kiện phục hồi tốt hơn, đặc biệt ở các nhóm hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Điều này góp phần hỗ trợ tiêu dùng nội địa - yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.
Các lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ, giáo dục, y tế và tiêu dùng dân sinh có thể hưởng lợi từ dòng tiền tăng thêm trong xã hội”, ông Huy nói.
Về dài hạn, ông Huy cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục xây dựng lộ trình cải cách tiền lương theo hướng hiện đại, minh bạch và gắn với vị trí việc làm, năng lực cũng như hiệu quả thực thi công vụ. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng bộ máy và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào khu vực công.