Phát biểu với báo chí ngày 10/4 trước khi lên chuyên cơ Air Force One, ông Trump nói Mỹ kỳ vọng sẽ mở lại eo biển Hormuz “trong thời gian khá sớm” dù thừa nhận đây là một nhiệm vụ phức tạp.
“Các quốc gia khác cũng sử dụng eo biển này. Vì vậy chúng tôi có nhiều nước đang đề nghị hỗ trợ,” ông Trump cho biết, nhưng không nêu cụ thể quốc gia nào có thể tham gia đảm bảo an ninh tuyến hàng hải này.
Theo Reuters, Washington cũng đã gây sức ép lên các đồng minh NATO để đưa ra cam kết hỗ trợ bảo vệ tuyến vận tải chiến lược này trong bối cảnh căng thẳng khu vực vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt.
Sau khi chiến tranh Iran bùng nổ cuối tháng 2 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, Tehran đã kiểm soát chặt chẽ hoạt động hàng hải tại khu vực, khiến nhiều tàu chở dầu phải tạm dừng hoặc chuyển hướng sang các tuyến đường khác.
Iran cho phép tàu thuyền đi lại nhưng dưới điều kiện nghiêm ngặt
Theo các nguồn tin ngoại giao và môi giới hàng hải, trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn, Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền quốc tế, nhưng hoạt động quá cảnh sẽ phải tuân theo nhiều quy định nghiêm ngặt.
Cụ thể, tàu thuyền khi đi qua eo biển sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran, đồng thời phải tuân thủ các “biện pháp kỹ thuật” do Tehran đưa ra nhằm kiểm soát an ninh tại khu vực.
Các bên trung gian cho biết Iran dự kiến hạn chế lưu lượng tàu qua eo biển xuống chỉ khoảng vài chục chuyến mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức lưu thông bình thường trước khi xung đột xảy ra.
Việc giảm lưu lượng được cho là nhằm duy trì khả năng kiểm soát an ninh và giảm nguy cơ xảy ra sự cố quân sự trong giai đoạn ngừng bắn mong manh hiện nay.
Ngoài các yêu cầu về an ninh, Iran cũng được cho là yêu cầu các tàu thương mại phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh nếu muốn đi qua Hormuz.
Các nhà môi giới vận tải biển cho biết mức phí sẽ phụ thuộc vào kích thước và loại tàu, đồng thời bao gồm nhiều khoản như phí quá cảnh cơ bản, phí hộ tống an ninh và chi phí xử lý hành chính.
Đáng chú ý, Tehran được cho là khuyến khích thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ thay vì sử dụng USD như thông lệ quốc tế. Động thái này được một số chuyên gia cho rằng có thể nhằm tránh các lệnh trừng phạt tài chính của phương Tây.
Thị trường dầu mỏ vẫn trong trạng thái căng thẳng
Mặc dù lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã giúp giảm bớt nguy cơ leo thang xung đột, nhiều công ty vận tải biển và doanh nghiệp năng lượng vẫn tỏ ra thận trọng khi đưa tàu quay trở lại khu vực Hormuz.
Các hãng vận tải lớn cho biết họ sẽ chỉ cho phép tàu đi qua eo biển sau khi đánh giá kỹ rủi ro an ninh và các quy định mới do Iran áp đặt.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng chừng nào eo biển Hormuz chưa được mở hoàn toàn và lưu thông trở lại bình thường, thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn có nguy cơ đối mặt với tình trạng nguồn cung thắt chặt.
Một số dự báo cho thấy nếu việc vận chuyển qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế, giá dầu có thể duy trì quanh hoặc trên mốc 100 USD/thùng trong thời gian tới, gây thêm áp lực lạm phát đối với nhiều nền kinh tế.