Làn sóng AI đang làm rung chuyển chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu theo một cách ít ai ngờ tới. Trong khi các ông lớn chip nhớ như Samsung, SK Hynix và Micron đang theo đuổi những đơn hàng siêu lợi nhuận từ trung tâm dữ liệu và GPU AI, thị trường PC lại rơi vào cảnh thiếu chip nhớ nghiêm trọng. Chính khoảng trống đó đã đẩy các nhà sản xuất Trung Quốc vào một vai trò mới: trở thành nguồn cung bất đắc dĩ cho những hãng PC hàng đầu thế giới.
HP, Dell, Asus và Acer – những cái tên vốn gắn chặt với chip nhớ từ Samsung, SK Hynix hay Micron – nay buộc phải cân nhắc những lựa chọn chưa từng được ưu tiên trước đây. Nguyên nhân rất rõ ràng: DRAM và NAND đang ngày càng khan hiếm, giá tăng mạnh, trong khi phần lớn năng lực sản xuất toàn cầu đã bị AI “hút cạn”.
Cơn sốt AI đang khiến hàng loạt linh kiện máy tính như chip nhớ bị khan hiếm
Trong bối cảnh đó, ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc, nổi lên như một phương án thay thế khả dĩ. HP và Dell được cho là đã bắt đầu quá trình đánh giá kỹ thuật và chứng nhận chip nhớ của CXMT. Đây là bước đi thận trọng nhưng mang ý nghĩa lớn, bởi nó cho thấy chip Trung Quốc không còn bị loại bỏ ngay từ vòng gửi xe, mà đã được đặt lên bàn cân một cách nghiêm túc.
Với HP, lựa chọn này mang tính chiến lược hơn là ngẫu hứng. Một số nguồn tin cho biết hãng đang xem xét khả năng sử dụng chip nhớ Trung Quốc cho các thị trường ngoài Mỹ nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài sang năm 2026. Dell cũng trong tình trạng tương tự, khi phải đối mặt với áp lực duy trì sản lượng PC giữa lúc nguồn cung linh kiện ngày càng khó kiểm soát.
Asus và Acer, hai hãng PC này vốn có chuỗi cung ứng gắn chặt với Trung Quốc, thậm chí còn chịu tác động rõ rệt hơn. Các đối tác gia công tại Trung Quốc đang chủ động đề xuất sử dụng chip nhớ nội địa để đảm bảo tiến độ giao hàng. Điều này phản ánh một thực tế mới: quyền chủ động về linh kiện không còn nằm hoàn toàn trong tay các thương hiệu PC, mà ngày càng phụ thuộc vào mạng lưới cung ứng tại châu Á.
Kém xa các ông lớn toàn cầu về doanh thu chip nhớ, nhưng các nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc đang lại là sự lựa chọn bất đắc dĩ khi nguồn cung khan hiếm
Trong khi đó, các nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu thế giới gần như không mặn mà với phân khúc PC bình dân và giá rẻ. Samsung, SK Hynix và Micron đang ưu tiên gần như toàn bộ công suất cho khách hàng AI như Nvidia, Google hay Amazon – những bên sẵn sàng trả giá cao hơn nhiều. Với họ, PC là thị trường lợi nhuận thấp, ít hấp dẫn và có thể bị “hy sinh” trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, con đường để chip nhớ Trung Quốc thực sự chen chân sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn không hề bằng phẳng. Quy trình chứng nhận nhà cung cấp mới của các hãng PC thường kéo dài ít nhất hai quý, chưa kể đến những rủi ro liên quan tới địa chính trị và các quy định xuất khẩu của Mỹ. Ngoài ra, ngay cả khi CXMT hay YMTC mở rộng sản xuất, phần lớn công suất mới có thể sẽ được ưu tiên cho các khách hàng nội địa như Huawei hay Lenovo.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng giai đoạn thiếu hụt hiện nay đã tạo ra một “thời điểm vàng” hiếm có. Trung Quốc đã đạt quy mô đủ lớn trong lĩnh vực NAND và đang thu hẹp nhanh khoảng cách ở mảng DRAM. Dù việc các hãng PC toàn cầu buộc phải tìm đến chip nhớ Trung Quốc, dù chỉ là giải pháp tình thế, có thể mang lại tác động lâu dài đến vị thế của các nhà sản xuất nước này.
Về dài hạn, sự trỗi dậy mang tính bất đắc dĩ đó có thể khiến thị trường bộ nhớ toàn cầu trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn trong các chu kỳ tiếp theo. Khi AI tiếp tục hút phần lớn nguồn lực của các “ông lớn” truyền thống, Trung Quốc – từ vị thế người theo sau – đang dần trở thành một mắt xích không thể bỏ qua trong ngành chip nhớ thế giới.