Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 30/2026 có hiệu lực từ 1/7 quy định về trình tự, thủ tục kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; chứng nhận an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với phương tiện cải tạo và kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.
Điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên thông tư quy định việc xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu phương tiện vi phạm trong hoạt động đăng kiểm. Theo đó, xe chưa chấp hành quyết định xử phạt vi phạm giao thông, chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt hoặc kiểm định không đạt sẽ được cập nhật vào hệ thống quản lý của Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN). Dữ liệu được kết nối trực tiếp từ các cơ sở đăng kiểm và cơ quan chức năng.
Thông tư cũng yêu cầu cập nhật các trường hợp như phương tiện có thông tin không khớp hồ sơ đăng ký, chưa đổi giấy chứng nhận sau khi cải tạo, sử dụng hồ sơ giả hoặc không đạt yêu cầu kỹ thuật khi kiểm định .
Để giảm thủ tục, Cục ĐKVN đã kết nối dữ liệu với Cục Cảnh sát giao thông thông qua hệ thống API. Đăng kiểm viên chỉ cần tra cứu trên một hệ thống duy nhất, thay vì nhiều phần mềm như trước, qua đó hạn chế sai sót, nhất là với xe đã đổi sang biển số định danh.
Trường hợp hệ thống gặp sự cố, cơ sở đăng kiểm vẫn được tiếp nhận, giải quyết thủ tục theo quy định và hoàn tất việc đối chiếu dữ liệu sau khi hệ thống được khôi phục.
Theo đại diện Cục ĐKVN, dữ liệu vi phạm sẽ được gỡ bỏ ngay sau khi phương tiện kiểm định đạt yêu cầu hoặc chủ xe chứng minh đã khắc phục vi phạm.
Bên cạnh quy định về dữ liệu vi phạm, Thông tư 30/2026 cũng mở rộng các trường hợp thay đổi trên xe không bị coi là cải tạo. Theo đó, chủ xe được thay đổi một số trang bị nội thất như bọc ghế, màn hình giải trí, hệ thống âm thanh, camera, đèn trang trí; thay thế một số phụ kiện chính hãng như vô lăng, bảng đồng hồ, ghế, cản xe, lưới tản nhiệt, cánh gió, giá nóc... nếu không ảnh hưởng đến kết cấu an toàn và đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật.
Đối với xe bán tải, xe tải, một số hạng mục như thanh thể thao, nắp che thùng, thay đổi cửa hoặc vật liệu lót thùng cũng không phải thực hiện thủ tục cải tạo. Chủ xe cũng được thay bóng đèn có công suất tương đương hoặc thay cụm đèn chính hãng mà không phải can thiệp vào kết cấu thân xe, hệ thống điện.
Tuy nhiên, Cục ĐKVN lưu ý các thay đổi này vẫn phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Trường hợp làm thay đổi kích thước xe vượt giới hạn cho phép hoặc không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật vẫn bị coi là cải tạo và phải thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định. Đối với các trang bị tùy chọn của nhà sản xuất, chủ xe chỉ được sử dụng phụ tùng chính hãng hoặc do đại lý, nhà phân phối được ủy quyền cung cấp...