Dự án cao tốc Hà Nội – Hải Phòng có chiều dài 105 km với tổng mức đầu tư hơn 45.000 tỷ đồng, được khởi công vào tháng 9/2008 và thông xe toàn tuyến tháng 12/2015. Đây là dự án trọng điểm quốc gia do Tổng Công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) làm chủ đầu tư theo hình thức BOT.
Điểm đầu tuyến nằm trên Vành đai 3 Hà Nội, cách cầu Thanh Trì hơn 1 km; điểm cuối tại đập Đình Vũ, quận Hải An (cũ), TP Hải Phòng.
Đây được xem là một trong những tuyến cao tốc hiện đại nhất Việt Nam, kết nối Hà Nội, Hưng Yên và Hải Phòng. Tuyến được thiết kế với tốc độ tối đa 120 km/h, mặt cắt ngang rộng 33 m, gồm 6 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp, dải phân cách giữa, đường gom và hệ thống cây xanh hai bên.
Một trong những điểm nổi bật của cao tốc Hà Nội – Hải Phòng là hệ thống biển báo được thiết kế rõ ràng, kích thước lớn hơn so với nhiều tuyến đường khác, giúp phương tiện dễ quan sát khi lưu thông ở tốc độ cao. Mặt đường được phủ nhựa polymer theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp tăng độ ổn định và độ bền cho kết cấu bê tông, phù hợp với lưu lượng phương tiện lớn và tải trọng cao.
Một nút giao trên tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng.
Với thiết kế hiện đại này, các phương tiện, đặc biệt là xe container siêu trường, siêu trọng có thể lưu thông thuận lợi đến cảng biển lớn nhất khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Nhờ đó, cao tốc Hà Nội – Hải Phòng trở thành tuyến giao thông huyết mạch với mật độ vận chuyển hàng hóa thuộc nhóm lớn nhất cả nước.
Nhờ tuyến cao tốc này, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Hải Phòng được rút ngắn còn khoảng 1 – 1,5 giờ, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Việc đưa cao tốc Hà Nội – Hải Phòng vào khai thác cũng góp phần giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 5, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí nhiên liệu cho người dân và doanh nghiệp.
Việc đưa cao tốc Hà Nội – Hải Phòng vào khai thác cũng góp phần giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 5.
Một trong những điểm nổi bật làm nên thương hiệu “tuyến đường kiểu mẫu” của cao tốc Hà Nội – Hải Phòng là việc sớm ứng dụng các công nghệ giao thông hiện đại. Đây là tuyến cao tốc đầu tiên tại Việt Nam triển khai đồng bộ hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC), góp phần giảm ùn tắc và tăng tính minh bạch trong vận hành.
Ngay từ khi đưa vào khai thác, tuyến đường cũng được lắp đặt hệ thống kiểm soát tải trọng xe 24/24h bằng công nghệ hiện đại của Thụy Sĩ tại tất cả các lối vào mà không cần dừng phương tiện. Các xe quá tải sẽ được hướng dẫn rời khỏi cao tốc nhằm bảo vệ kết cấu hạ tầng và đảm bảo an toàn giao thông.
Đây được xem là một trong những tuyến cao tốc hiện đại nhất Việt Nam.
Đồng thời, tuyến còn đi đầu trong áp dụng hệ thống giám sát thông minh và xử phạt nguội đối với các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, đi sai làn hay dừng đỗ sai quy định....
Không chỉ rút ngắn thời gian lưu thông giữa Hà Nội và Hải Phòng, tuyến cao tốc còn kết nối trực tiếp với hàng loạt công trình hạ tầng chiến lược như cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái, tuyến nối Cầu Giẽ – Ninh Bình, cầu Tân Vũ – Lạch Huyện… Qua đó hình thành mạng lưới giao thông liên vùng hiện đại, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Bắc.
Tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đi qua Khu đô thị Vinhomes Ocean Park.
Hiện nay, dọc trục cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đã hình thành nhiều đại đô thị và dự án quy mô lớn như Vinhomes Ocean Park 1, 2, 3; Sunshine Legend City; Khu đô thị và dịch vụ Tràng Cát; Vinhomes Golden City… góp phần thay đổi diện mạo đô thị và gia tăng sức hút đầu tư cho toàn khu vực.