Lần đầu tiên sau nhiều năm rạn nứt, hai "ông trùm" công nghệ Elon Musk và Sam Altman đã cùng xuất hiện tại tòa án liên bang để phân định đúng sai về di sản và tương lai của OpenAI. Tại đây, ông chủ Tesla đã không ngần ngại ví mình như người bảo vệ nhân loại trước một tương lai đen tối của trí tuệ nhân tạo.
Theo tờ The Verge, cuộc chiến pháp lý kéo dài giữa Elon Musk và Sam Altman đã bước vào giai đoạn căng thẳng nhất khi phiên xử chính thức diễn ra vào thứ Ba vừa qua. Vụ kiện này không chỉ xoay quanh những thiệt hại về tài chính mà còn có thể buộc OpenAI phải thay đổi cấu trúc quản trị, một động thái có khả năng làm chệch hướng kế hoạch IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) dự kiến diễn ra ngay trong năm nay.
Kịch bản “Kẻ hủy diệt”
Là nhân chứng đầu tiên trên bục thẩm vấn, Elon Musk ngay lập tức tìm cách nâng tầm vụ kiện vượt ra ngoài khuôn khổ tranh chấp hợp đồng cá nhân. Ông khẳng định rằng nếu tòa án đứng về phía Altman, điều đó sẽ chẳng khác nào "cấp giấy phép để cướp bóc mọi tổ chức từ thiện tại Mỹ" và làm lung lay "toàn bộ nền tảng của hoạt động thiện nguyện".
Luật sư của Musk, ông Steven Molo, giải thích với bồi thẩm đoàn rằng thân chủ của mình đã lo ngại về việc máy tính thông minh hơn con người từ khi còn là một sinh viên đại học.
Ông chủ Tesla thậm chí đã vận động chính phủ Mỹ ban hành các quy định về Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), bao gồm cả cuộc gặp với cựu Tổng thống Barack Obama vào năm 2015. Tuy nhiên, trước sự thờ ơ của giới chức trách thời điểm đó, Musk cảm thấy mình phải tự tay hành động.
Đó là lý do OpenAI ra đời. Musk chia sẻ về nguồn cơn của tổ chức: "Góc nhìn của tôi là OpenAI tồn tại vì Larry Page (đồng sáng lập Google) đã gọi tôi là kẻ 'phân biệt loài' vì tôi đứng về phía nhân loại. Thứ gì sẽ là đối trọng của Google? Đó phải là một tổ chức phi lợi nhuận nguồn mở".
Trong lời khai của mình, Musk nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát AI: "Nó cũng có thể giết chết tất cả chúng ta... kịch bản của phim ‘Kẻ hủy diệt’. Tôi nghĩ chúng ta muốn sống trong một bộ phim kiểu Star Trek, chứ không phải phim của James Cameron".
Theo The Verge, vấn đề cốt lõi của vụ kiện nằm ở việc OpenAI đã từ bỏ mô hình phi lợi nhuận ban đầu để bắt tay với những gã khổng lồ công nghệ. Musk thừa nhận ông từng đồng ý thành lập một nhánh kinh doanh có lợi nhuận giới hạn để huy động vốn cho việc thuê nhân sự và mua sắm năng lực tính toán. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng nhánh này chỉ nên đóng vai trò phụ trợ.
"Tôi không phản đối một bộ phận nhỏ kinh doanh có lãi, miễn là nó chỉ đóng vai trò phụ trợ", ông chủ Tesla cho hay.
Sự rạn nứt trở nên không thể cứu vãn khi Microsoft cam kết đầu tư 10 tỷ USD vào năm 2023. Theo phía Musk, OpenAI đã dần chuyển giao tài sản trí tuệ và nhân lực sang công ty có lợi nhuận. Luật sư Molo gay gắt so sánh: "Cửa hàng của bảo tàng đã đem bán hết những bức tranh Picasso để chúng bị khóa kín ở nơi không ai có thể nhìn thấy".
OpenAI phản pháo: Musk chỉ đang "cay cú" trước đối thủ?
Ngược lại, William Savitt, luật sư đại diện cho OpenAI, khẳng định trước bồi thẩm đoàn rằng công ty chưa bao giờ hứa với Musk về việc sẽ mãi là tổ chức phi lợi nhuận hay công bố toàn bộ mã nguồn. Phía OpenAI cáo buộc Musk đã biết về kế hoạch huy động vốn hàng tỷ USD từ năm 2018 nhưng chỉ khởi kiện sau khi ông lập ra công ty đối thủ xAI vào năm 2023.
"Đã quá muộn để thêu dệt nên một câu chuyện nhằm gây hại cho đối thủ cạnh tranh", Savitt tuyên bố.
OpenAI cũng đưa ra những số liệu đáng chú ý để phản bác sự đóng góp của Musk. Thay vì cam kết đầu tư 1 tỷ USD như đã hứa, Musk chỉ giải ngân khoảng 38 triệu USD trong vòng 5 năm. Thậm chí, phía OpenAI còn tiết lộ Musk từng muốn sáp nhập tổ chức này vào "đế chế" Tesla của mình để nắm quyền kiểm soát.
"Khi OpenAI từ chối bị hấp thụ vào đế chế của Musk, ông ta đã thu dọn đồ chơi và rời đi", luật sư của OpenAI mỉa mai.
Một chi tiết đáng chú ý tại tòa là thái độ của Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đối với thói quen sử dụng mạng xã hội của cả hai bên. Trước đó, phía OpenAI đã phàn nàn về "một loạt các bài đăng gây hấn" của Musk trên nền tảng X (Twitter) ngay trước ngày ra tòa.
Thẩm phán Rogers đã đưa ra cảnh báo nghiêm khắc: "Tất cả các vị, hãy cố gắng kiểm soát xu hướng sử dụng mạng xã hội để làm mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn bên ngoài phòng xử án".
Cả Musk và Altman sau đó đã đồng ý sẽ tạm dừng các cuộc công kích trực tuyến trong suốt thời gian diễn ra phiên xử.
Phiên tòa dự kiến sẽ tiếp tục vào thứ Tư khi các luật sư của OpenAI tiến hành đối chất trực tiếp với Elon Musk. Kết quả của vụ kiện này không chỉ quyết định số phận pháp lý của OpenAI mà còn là một tiền lệ quan trọng cho cách thức các tổ chức công nghệ lớn quản trị công nghệ cốt lõi của tương lai.
*Nguồn: The Verge, Fortune