Hàng loạt chính sách đất đai thay đổi lớn, người dân cần đặc biệt lưu ý

Từ ngày hôm nay 1/1/2026, nhiều quy định mới liên quan đến quản lý và sử dụng đất đai chính thức có hiệu lực trên phạm vi cả nước theo Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây được đánh giá là đợt điều chỉnh lớn, có tác động trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp, cũng như hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai.

Một trong những điểm thay đổi căn bản là cơ chế xây dựng bảng giá đất. Nếu như trước đây bảng giá đất được ban hành 5 năm một lần thì từ năm 2026, bảng giá đất sẽ được cập nhật hàng năm, áp dụng từ ngày 1/1. 

Hàng loạt chính sách đất đai thay đổi lớn, người dân cần đặc biệt lưu ý.

UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm xây dựng và ban hành bảng giá đất theo nguyên tắc tiệm cận với giá thị trường, đồng thời HĐND cùng cấp thông qua trước khi công bố. Việc điều chỉnh này nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giá đất theo quy định và giá thực tế giao dịch, từ đó tăng tính minh bạch trong quản lý, tạo thuận lợi cho thu ngân sách và giải phóng mặt bằng. 

Đáng chú ý, quy định về tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở cũng được điều chỉnh theo hướng giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho hộ gia đình và cá nhân. 

Cụ thể, người dân chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch tiền sử dụng đất đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở và 50% đối với phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức. Phần vượt quá mức này vẫn áp dụng thu 100% như trước đây. 

Chính sách ưu đãi nói trên chỉ được áp dụng một lần cho mỗi thửa đất. Nhiều chuyên gia đánh giá đây là bước hỗ trợ quan trọng đối với người dân có nhu cầu hợp thức hóa nhà ở gắn với đất nông nghiệp hoặc phát triển chỗ ở cho gia đình.

Luật mới cũng mở rộng một số trường hợp Nhà nước được quyền thu hồi đất. Trong đó có việc thu hồi đất để thực hiện dự án tại khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hoặc những dự án mà chủ đầu tư đã thỏa thuận được quyền sử dụng đất với trên 75% số hộ dân và diện tích. 

Thông qua Nghị quyết về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thi hành Luật Đất đaiĐỌC NGAY

Khi đó, HĐND cấp tỉnh có thể quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để bảo đảm triển khai dự án đồng bộ. Quy định này được xây dựng nhằm hạn chế tình trạng dự án đình trệ kéo dài do ách tắc bồi thường, hỗ trợ tái định cư nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải giám sát chặt chẽ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị thu hồi đất.

Bên cạnh đó, một số thủ tục hành chính liên quan đến quyền sử dụng đất cũng được cải cách theo hướng đơn giản hóa. 

Việc đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất sẽ được cập nhật chủ yếu trên hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai thay vì phải xác nhận trực tiếp trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như trước. Một số quy định về tách thửa, hợp thửa cũng được điều chỉnh linh hoạt hơn, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình thực hiện quyền sử dụng đất.

Luật Đất đai 2024 và các quy định chi tiết đi kèm được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn kéo dài trong lĩnh vực đất đai, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.

Hoàng Nhung