Hình minh họa
Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong năm 2025, ngành thủy sản của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá ấn tượng với kim ngạch xuất khẩu kỷ lục, đạt gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024.
Giai đoạn cuối năm 2025 chứng kiến một cuộc bứt tốc mạnh mẽ. Riêng trong quý 4/2025, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 3,1 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ. Trong đó, tháng 12 đóng góp 954,5 triệu USD (tăng 9,2%). Đây là giai đoạn các doanh nghiệp tập trung đẩy mạnh xuất khẩu để phục vụ nhu cầu lễ hội tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và HongKong (Trung Quốc) – thị trường đã ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ 22,9% trong quý cuối năm.
Tháng 12 cũng là tháng nước rút cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang Hoa Kỳ trước những thời khắc "hạn chế" đối với thủy sản Việt Nam. Đó là quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩy từ ngày 1/1/2026 đối với các loài liên quan 12 nghề cá không được công nhận tương đương và tiếp đến là kết quả thuế CBPG tôm POR19 dự kiến công bố vào cuối tháng 2/2026.
Sự tăng trưởng trong quý 4 được dẫn dắt bởi nhóm hàng tôm (đạt 1,244 tỷ USD, tăng 16,8%) và các sản phẩm hải sản như mực, bạch tuộc tăng 20,4%, cua ghẹ tăng 20,9%. Ngược lại, cá ngừ vẫn là điểm trầm khi sụt giảm 10,8% trong quý 4 do áp lực từ quy định MMPA của Hoa Kỳ, thẻ vàng IUU và khó khăn về nguồn nguyên liệu khai thác.
Theo số liệu từ Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực của ngành thủy sản với kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 4,6 tỷ USD , tăng gần 19% so với năm trước; trong khi đó, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 2,1 tỷ USD, ghi nhận mức tăng hơn 7%.
Những kết quả này không chỉ cho thấy nhu cầu tiêu thụ thủy sản toàn cầu đang phục hồi rõ nét, mà còn phản ánh năng lực thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt Nam trước các rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
Ba yếu tố then chốt tạo đà tăng trưởng cho ngành trong năm 2025 gồm: Xu hướng gia tăng dự trữ thực phẩm trên toàn cầu, khả năng phản ứng nhanh của doanh nghiệp trước biến động thị trường và việc tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Năm 2025 cũng là năm khẳng định vị thế của các doanh nghiệp lớn. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu đã đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch toàn ngành, với những cái tên quen thuộc trong ngành tôm và cá tra.
Dẫn đầu danh sách doanh nghiệp xuất khẩu là STAPIMEX với kim ngạch đạt 309,8 triệu USD ; tiếp đến là "vua tôm" Minh Phú khi tổng kim ngạch của hai pháp nhân tại Cà Mau và Hậu Giang vượt 542 triệu USD.
Ở mảng cá tra, Vĩnh Hoàn tiếp tục khẳng định vị thế số một với doanh thu xuất khẩu đạt 249,0 triệu USD. Đáng chú ý, sự góp mặt của các doanh nghiệp như Phát Lợi, An Hải hay Tài Kim Anh trong Top 10 phản ánh xu hướng dịch chuyển rõ nét sang phân khúc chế biến sâu, đồng thời cho thấy sức hút ngày càng lớn của thị trường Trung Quốc đối với thủy sản Việt Nam.
Sự thành công của các doanh nghiệp trong năm 2025 đến từ việc tận dụng tốt các FTA và sự dịch chuyển thị trường kịp thời. Khi thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn về thuế đối ứng (áp dụng từ tháng 8/2025), các doanh nghiệp đã nhanh chóng đẩy mạnh sang khối CPTPP (đạt trên 3 tỷ USD) và Trung Quốc (đạt 2,4 tỷ USD).
VASEP nhận định, với nền tảng vững chắc từ năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, dù dự báo năm 2026 sẽ có những thách thức nhất định từ thị trường Mỹ và các yêu cầu khắt khe về chứng chỉ xanh.
Việc duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng minh bạch hóa chuỗi cung ứng và tối ưu hóa chi phí sản xuất của cộng đồng doanh nghiệp trước những biến động khó lường của chính sách thương mại quốc tế.
Ông Phùng Đức Tiến - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: " Năm 2026, ngành thủy sản đặt mục tiêu xuất khẩu đạt khoảng 11,5 tỷ USD , nhưng đây không phải là năm dễ dàng. Vấn đề là tăng trưởng phải đi cùng bền vững, dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và minh bạch chuỗi giá trị".