Thanh tra Chính phủ chỉ điểm loạt vi phạm tài chính, đầu tư tại Tập đoàn Cao su Việt Nam

Tiềm ẩn nguy cơ mất vốn nhà nước

Thanh tra Chính phủ vừa có Thông báo số 475 về Kết luận thanh tra việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản của nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

Kết luận của Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều tồn tại, vi phạm trong công tác quản trị, tài chính và đầu tư tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam và các đơn vị thành viên.

Trước hết, Hội đồng quản trị (HĐQT) và Tổng giám đốc tập đoàn bị xác định chậm ban hành hoặc không ban hành nghị quyết, văn bản định hướng về suất đầu tư tối đa đối với các dự án kiến thiết cơ bản do đơn vị thành viên làm chủ đầu tư theo quy định. Việc thiếu các văn bản quản lý quan trọng này làm giảm hiệu lực kiểm soát nội bộ và tiềm ẩn rủi ro trong quản lý vốn đầu tư.

Thanh tra cũng chỉ ra Công ty mẹ đã tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên do tập đoàn sở hữu 100% vốn. Tính đến hết năm 2024, số tiền đang theo dõi trên tài khoản phải thu, phải trả lên tới hơn 2.304 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc tạm ứng này không có văn bản thỏa thuận cụ thể với các công ty thành viên, chưa phù hợp với Quy chế quản lý tài chính của tập đoàn.

Trụ sở Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

Liên quan đến việc trích lập và sử dụng Quỹ đầu tư phát triển, một số đơn vị thực hiện chưa hiệu quả. Cụ thể, Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum và Công ty TNHH MTV Cao su Ea Hleo từ năm 2014 đã trích Quỹ đầu tư phát triển nhưng chưa sử dụng. Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long trong giai đoạn 2018–2024 cũng trích quỹ nhưng chưa triển khai sử dụng, chưa bảo đảm tối ưu hóa nguồn lực theo quy định.

Tương tự, Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa đã trích lập Quỹ đầu tư phát triển liên tục từ năm 2018 đến 2024. Số dư quỹ ghi nhận trên báo cáo tài chính đến cuối năm 2024 là hơn 1.080 tỷ đồng và đến ngày 30/6/2025 tăng lên hơn 1.175 tỷ đồng. Tuy nhiên, nguồn quỹ lớn này chưa được sử dụng tương xứng với yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư.

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, các công ty cổ phần phải thực hiện phân phối lợi nhuận sau thuế theo đúng quy định. Tuy nhiên, một số đơn vị như Công ty cổ phần VRG – Bảo Lộc, Công ty cổ phần Thủy điện Geruco Sông Côn, Công ty cổ phần VRG – Đắk Nông và Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú chưa phối hợp sử dụng hết lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho cổ đông góp vốn theo quy định.

Về công nợ, tổng nợ phải thu ngắn hạn lũy kế đến hết năm 2024 của tập đoàn lên tới hơn 1.281 tỷ đồng. Trong đó, hơn 282 tỷ đồng chưa được đối chiếu đầy đủ và trên 414 tỷ đồng là nợ quá hạn. Điều này cho thấy công tác quản lý, thu hồi công nợ còn nhiều hạn chế.

Thanh tra cũng phát hiện Công ty mẹ đã trả nợ thay cho Công ty cổ phần Gỗ MDF VRG Kiên Giang số tiền 181 tỷ đồng nhưng chưa được thu hồi đúng hạn, không thực hiện đúng cam kết và kế hoạch trả nợ.

Đáng chú ý, khoản cho vay và trả thay đối với Công ty cổ phần Cao su Phú Riềng Kratie có nguy cơ khó thu hồi, tiềm ẩn nguy cơ mất vốn nhà nước hơn 92 tỷ đồng. Bên cạnh đó, khoản nợ quá hạn của Công ty cổ phần Đầu tư và Dịch vụ Sao Kim gần 27 tỷ đồng cần được khẩn trương thu hồi.

Tại Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao su Đồng Nai, Thanh tra Chính phủ xác định việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp chưa đúng quy định, với số tiền gần 54 tỷ đồng.

Ngoài ra, khoản nợ phải thu ngắn hạn chưa thu được tại Công ty cổ phần Quasa Geruco và Công ty cổ phần Cao su Việt Lào lên tới hơn 241 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến ngày 1/12/2025, Tổng công ty Cao su Đồng Nai báo cáo đã thu hồi toàn bộ các khoản công nợ này.

Về đầu tư dự án, Thanh tra chỉ rõ Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Nam Pleiku (tỉnh Gia Lai) do Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê làm chủ đầu tư còn nhiều sai sót.

Chủ đầu tư thỏa thuận ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án nhưng tính thiếu 1,5 tỷ đồng. Việc điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng hơn 58 tỷ đồng so với mức đã được HĐQT tập đoàn thỏa thuận chưa đúng quy định. Đồng thời, dự án chưa đáp ứng điều kiện về năng lực tài chính để bảo đảm sử dụng đất theo tiến độ cam kết.

Để các cá nhân lấn chiếm hơn 1600ha đất

Kết luận nêu, trong lĩnh vực quản lý đất đai, có 6 công ty được địa phương giao, cho thuê đất phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng bị các tổ chức, cá nhân lấn chiếm với diện tích hơn 1.600 ha.

Đối với hoạt động đầu tư tài chính dài hạn, Thanh tra Chính phủ đánh giá hiệu quả đầu tư của tập đoàn và các công ty thành viên chưa tương xứng với quy mô vốn bỏ ra. Một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế nhiều năm, chưa bảo đảm yêu cầu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị vốn đầu tư.

Ngoài ra, tính từ năm 2018 đến hết tháng 10/2025, các công ty thuộc tập đoàn còn phải nộp ngân sách nhà nước (tạm tính) hơn 894 tỷ đồng tiền thuê đất.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc về HĐQT, ban lãnh đạo tập đoàn, các công ty thành viên được thanh tra và các cá nhân có liên quan. Cơ quan thanh tra kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo tập đoàn kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể và cá nhân; đồng thời rà soát, đánh giá nguyên nhân chủ quan, khách quan để có biện pháp khắc phục kịp thời nhằm bảo toàn vốn nhà nước.

Thanh tra cũng yêu cầu khẩn trương rà soát, chấn chỉnh tình trạng công ty mẹ – công ty con, sở hữu chéo trong nhóm doanh nghiệp thuộc tập đoàn; thực hiện việc góp vốn, đầu tư tại các công ty con đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ, bảo đảm minh bạch và an toàn tài chính trong thời gian tới.