Từ Israel, ông Lê Thái Hòa, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel, trao đổi với Báo Người Lao Động về tác động của xung đột tại Trung Đông và những lưu ý đối với doanh nghiệp trong nước.
Ông Lê Thái Hòa, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel
- Phóng viên: Thưa ông, xung đột Trung Đông leo thang đang tác động thế nào đến thương mại và dòng vốn đầu tư?
+ Tham tán Lê Thái Hòa: Hiện nay, cuộc chiến tranh giữa Israel và Mỹ với Iran đang diễn ra khốc liệt, lan rộng ở cả khu vực Trung Đông. Thị trường Israel và khu vực Trung Đông ở trong tình trạng bất ổn về an ninh, chính trị, đóng cửa không phận, công bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, các hãng hàng không dừng tất cả chuyến bay đi/đến Israel, mặc dù các cảng biển vẫn duy trì hoạt động nhưng hạn chế.
Cùng với việc Iran phản công trả đũa trực tiếp Israel và nhằm vào các cơ sở của Mỹ đóng tại các nước thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) cũng như ở khu vực Trung Đông, các lực lượng Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen cũng lên tiếng chia lửa cuộc chiến với Iran và nhằm vào Israel, trong đó có việc Houthi gia tăng kiểm soát nhằm vào các tàu thuyền đi lại trên tuyến hàng hải dẫn vào Biển Đỏ, án ngữ nằm trên con đường vận tải từ châu Á sang châu Âu.
Cuộc chiến đã bước sang ngày thứ 5, hàng ngày các cuộc giao tranh vẫn liên tục diễn ra và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Trước mắt, chiến sự tác động, ảnh hưởng tiêu cực tới trao đổi hợp tác thương mại giữa hai nước Việt Nam và Israel nói riêng, cũng như giữa Việt Nam và các nước ở khu vực nói chung, trong ngắn hạn, cụ thể là các hoạt động kinh doanh đầu tư của doanh nghiệp, do tâm lý các doanh nghiệp e ngại rủi ro bất ổn do chiến sự gây ra và đây cũng là yếu tố khách quan dễ hiểu.
Cùng với đó, chiến sự cũng tác động ảnh hưởng tới bối cảnh khu vực, toàn cầu và hoạt động kinh tế của các quốc gia liên quan trên thế giới, kể cả về trung và dài hạn, do hàng loạt các yếu tố hệ lụy phát sinh như: Tuyến đường vận tải/đường bay trung chuyển từ châu Á sang châu Âu, từ Đông sang Tây bị mắc kẹt đứt gãy hoặc đảo tuyến hành trình, giá dầu tăng cao (Iran phong tỏa eo biển Hormuz là yết hầu chuyên chở khoảng 20% khối lượng dầu khí của thế giới qua đây), cước phí vận chuyển đường biển và giá vé hàng không cũng như phí bảo hiểm tăng cao, các loại chi phí đầu vào phục vụ hoạt động sản xuất cũng như chi phí cuộc sống và lạm phát gia tăng....
Đây không chỉ là những lo ngại của riêng Việt Nam hay các quốc gia trong khu vực Trung Đông, mà còn là của nhiều nước liên quan trên thế giới.
-Thương vụ có khuyến nghị gì đối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước, những rủi ro và lưu ý quan trọng mà doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng? Thương vụ đã và sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ như thế nào?
+ Trong bối cảnh chiến sự hiện nay, các tuyến đường vận chuyển hàng hóa, kể cả đường biển và đường hàng không, đi vào đến Israel nói riêng, cũng như đi từ châu Á sang châu Âu nói chung, đều bị ảnh hưởng, thậm chí có những nơi gặp rủi ro như đi qua Biển Đỏ do bị lượng lượng Houthi ở Yemen kiểm soát lối vào đối với các loại tàu thuyền.
Thương vụ tại Israel lưu ý các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao tình hình chiến sự, thường xuyên giữ liên hệ chặt chẽ thường xuyên với hãng tàu và đối tác người mua (nhất là đối với các lô hàng đang vận chuyển trên đường, nếu có) để chủ động có phương án xử ký kịp thời đối với các hợp đồng mua bán/xuất nhập khẩu đã ký kết, cũng như tích cực chủ động đa dạng hóa thị trường để tìm kiếm thêm các đối tác mua hàng, thiết lập quan hệ bạn hàng mới và phát hiện ra các nguồn cung cấp mới, phòng tránh rủi ro, bảo hiểm hàng hóa, nhằm bảo vệ lợi ích của mình.
Về phần Thương vụ tại Israel, chúng tôi sẽ tích cực duy trì quan hệ chặt chẽ với các cơ quan và tổ chức hữu quan của sở tại để kịp thời phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh trong quan hệ hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp xử lý những vướng mắc có liên quan.
Bên cạnh việc thường xuyên theo dõi sát tình hình tại thị trường khu vực, Thương vụ cũng đã và đang tích cực cập nhật những biến động mới phát sinh, kịp thời cảnh báo cho các doanh nghiệp để phòng tránh những rủi ro không đáng có và bảo vệ lợi ích kinh doanh của mình.
Các doanh nghiệp có vấn đề phát sinh liên quan đến thị trường có thể liên hệ trực tiếp với Thương vụ để được hỗ trợ phù hợp và hướng dẫn xử lý kịp thời.
- Riêng với quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam - Israel, Thương vụ nhìn nhận thế nào về dư địa hợp tác trong bối cảnh hiện nay? Cơ hội nào vẫn mở ra và những rủi ro tiềm ẩn nào doanh nghiệp cần lường trước?
+ Sau khi được ký kết vào tháng 7-2023 và đi vào thực thi từ tháng 11-2024, Hiệp định Thương mại tự do song phương Việt Nam - Israel (VIFTA) đã tạo xung lực mạnh mẽ, quan trọng cho quan hệ hợp tác trao đổi thương mại và đầu tư giữa hai nước phát triển.
Nhiều doanh nghiệp Israel đã quan tâm tới thị trường và hàng hóa Việt Nam, coi Việt Nam là một trong những nguồn cung cấp hàng hóa quan trọng ở Châu Á, tích cực sang Việt Nam tìm kiếm bạn hàng và thiết lập quan hệ hợp tác kinh doanh cũng như ký kết hợp đồng mua hàng, nhất là đối với các mặt hàng lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng….
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn và bất ổn, năm 2025 kim ngạch thương mại hai chiều vẫn đạt khoảng 3,65 tỉ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt trên 865 triệu USD. Với dung lượng thị trường 10 triệu dân và bối cảnh chiến tranh liên tục kéo dài, quy mô trao đổi thương mại như vậy là khá lớn.
Trong cuộc chiến hiện tại, chưa có thông tin thiệt hại cụ thể về các lô hàng hóa xuất nhập khẩu giữa các doanh nghiệp Việt Nam và đối tác Israel và đây là một điều may mắn. Như trên đã nói, trước mắt chiến sự sẽ tác động, ảnh hưởng tiêu cực tới trao đổi hợp tác thương mại giữa hai nước trong ngắn hạn, do tâm lý các doanh nghiệp của ta e ngại rủi ro bất ổn do chiến sự gây ra và đây cũng là yếu tố khách quan dễ hiểu.
Tuy nhiên, do bị đứt gãy nguồn cung ở bên ngoài (chiến sự gây gián đoạn nhập khẩu, các tuyến vận chuyển đường biển và đường hàng không đi/đến Israel bị ngừng trệ, đối mặt với nhiều nguy cơ rủi ro bị kiểm soát…), Israel vẫn có nhu cầu lớn nhập khẩu hàng hóa phục vụ tiêu dùng và sản xuất ở trong nước.
Dư địa khai thác thị trường và cơ hội mở rộng hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước trong thời gian tới vẫn còn lớn. Mỗi năm, Israel nhập khẩu khoảng trên dưới 100 tỉ USD hàng hóa các loại. Riêng nhóm hàng lương thực thực phẩm và hàng tiêu dùng, mỗi năm Israel nhập khẩu khoảng 25 tỉ USD.
Vòng quay tiêu dùng nhanh và nhu cầu tiêu thụ mạnh. Các doanh nghiệp Israel làm ăn khá nghiêm túc, khả năng thanh toán cao, thích mua hàng chế biến thành phẩm có giá trị gia tăng cao để mang về phân phối sử dụng được ngay và thích mua hàng trực tiếp từ nhà sản xuất.
Hiện Israel đã áp dụng các tiêu chuẩn của EU và của Mỹ đối với hàng nhập khẩu để gia tăng tính cạnh tranh trên thị trường bản địa và đa dạng hóa nguồn cung cấp từ bên ngoài.
Vì vậy, Thương vụ tại Israel lưu ý các doanh nghiệp, một mặt, cần theo dõi sát sao tình hình chiến sự để chủ động có phương án ứng phó kịp thời đối với các lô hàng thuộc các hợp đồng đã ký kết và thực hiện như nêu ở trên đây; mặt khác, cần tiếp tục giữ liên hệ và duy trì quan hệ chặt chẽ với các đối tác Israel, nhất là với các nhà nhập khẩu đầu mối và người mua hàng lớn, để chuẩn bị cho thời kỳ hậu chiến.
Sau khi chiến tranh kết thúc, có thể nhanh chóng thực hiện các thỏa thuận hợp tác kinh doanh đầu tư, trên cơ sở mối quan hệ bạn hàng được duy trì gắn bó chặt chẽ từ trước, là điều kiện thuận lợi để tiếp tục khai thác tiềm năng và thế mạnh về nhu cầu nhập khẩu lớn cũng như cơ hội đầu tư từ thị trường Israel trong thời gian tới.
- Trân trọng cảm ơn ông!