Xử lý vướng mắc tại 6 dự án BOT giao thông

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tại cuộc họp về Nghị định quy định chi tiết việc xử lý vướng mắc tại các dự án BOT giao thông.

Chia sẻ rủi ro

Theo đó, Chính phủ giao Bộ Xây dựng hoàn thiện dự thảo tờ trình, rà soát quy định để bảo đảm 6 dự án BOT giao thông do bộ đề xuất chấm dứt hợp đồng là đúng đối tượng, đúng chủ trương của Bộ Chính trị, của nhà nước về thực hiện bồi thường/mua lại khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Bộ Xây dựng còn phải làm rõ tình hình tài chính của từng dự án trong cả giai đoạn xây dựng và vận hành khai thác.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng trình Chính phủ phương án xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh trong chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Quan điểm là bảo đảm chia sẻ rủi ro - không để nhà nước bị ảnh hưởng lớn và cũng không để doanh nghiệp bị thiệt hại lớn.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng nghiêm túc thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về xử lý vướng mắc các dự án BOT giao thông, bảo đảm môi trường đầu tư, huy động nguồn vốn từ xã hội để tham gia thực hiện các dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP). Bộ Xây dựng phải bổ sung, cung cấp đầy đủ thông tin, số liệu; quá trình thực hiện phải bảo đảm công khai, minh bạch, trung thực, không lợi ích cá nhân.

Bộ Xây dựng hoàn thiện tờ trình, dự thảo nghị định, trình Chính phủ trước ngày 10-3. Sau đó, Văn phòng Chính phủ lấy ý kiến thành viên Chính phủ về nội dung xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh trong chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng dự án BOT trước thời hạn.

Trước đó, Thường trực Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo về việc xử lý khó khăn, vướng mắc tại một số dự án BOT giao thông. Cụ thể, trường hợp đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước để thanh toán cho nhà đầu tư khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, phải xác định được giá trị thuộc trách nhiệm nhà nước phải thanh toán, sử dụng nguồn nào và thẩm quyền quyết định. Các bên đàm phán theo hướng không có lợi nhuận vốn chủ sở hữu, không tính lãi vay trong giá trị dự kiến đề nghị thanh toán.

Tuyến Thái Nguyên - Chợ Mới là một trong 6 dự án BOT giao thông được Bộ Xây dựng đề xuất chấm dứt hợp đồngẢnh: TRẦN DUY

Chờ gỡ nút thắt cuối cùng

Theo Bộ Xây dựng, trong bối cảnh nguồn vốn nhà nước hạn chế, để thực hiện các nghị quyết của Đảng, đến trước năm 2020 (thời điểm Luật PPP được ban hành), cả nước đã huy động hơn 318.000 tỉ đồng để đầu tư 140 dự án BOT. Các dự án đã đưa vào khai thác bước đầu phát huy hiệu quả như giảm chi phí vận tải, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông...

Tuy nhiên, trước thời điểm Luật PPP ban hành, do phải thường xuyên điều chỉnh chính sách cho phù hợp thực tiễn nên một số dự án BOT giao thông phát sinh vướng mắc. Qua rà soát, 11 dự án đã xác định được vướng mắc cụ thể.

Bộ Xây dựng đề xuất nhà nước chia sẻ gần 8.900 tỉ đồng để tiếp tục thực hiện hợp đồng với 5 dự án có doanh thu sụt giảm nghiêm trọng, không có khả năng phục hồi, gồm: cầu Việt Trì - Ba Vì, cầu Thái Hà, hầm Đèo Cả (thay thế cơ chế thu phí tuyến La Sơn - Túy Loan), nâng cấp đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14 qua tỉnh Đắk Lắk) và tuyến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn.

Bộ Xây dựng đề xuất nhà nước thanh toán chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng trước thời hạn đối với 6 dự án, gồm: đường tránh TP Thanh Hóa; đường Thái Nguyên - Chợ Mới; cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 91; cầu đường sắt Bình Lợi; cầu An Hải và đường 39B. Ba phương án chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng được đưa ra lần lượt là khoảng 5.900 tỉ đồng, khoảng 5.960 tỉ đồng và khoảng 4.520 tỉ đồng.

Mới đây, tháng 1-2026, Bộ Xây dựng có báo cáo gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà để làm rõ, giải trình việc xác định chi phí lãi vay trong giá trị dự kiến đề nghị thanh toán đối với 6 dự án nói trên. Cụ thể, Bộ Xây dựng đưa ra 3 phương án để xin ý kiến các thành viên Chính phủ.

Phương án 1, xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh bằng tổng số vốn vay theo hợp đồng dự án PPP nhân với lãi suất 4%/năm. Phương án 2, xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh bằng tổng chi phí lãi vay mà nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đã thanh toán cho tổ chức tín dụng tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền quyết định chấm dứt hợp đồng. Phương án 3, xác định chi phí lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh là 0 đồng.

Ba thành viên Chính phủ đã lựa chọn phương án 1, chỉ 1 thành viên lựa chọn phương án 2 và có tới 13 thành viên lựa chọn phương án 3. Đáng chú ý, 5 thành viên không lựa chọn phương án nào, trong đó có Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Tại văn bản gửi Bộ Xây dựng cuối năm 2025, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết đã tổng hợp ý kiến của 5 ngân hàng thương mại liên quan 6 dự án BOT giao thông nêu trên. Các ngân hàng thống nhất kiến nghị lựa chọn phương án 1 (áp dụng lãi suất 4%) để hỗ trợ bù đắp một phần chi phí huy động vốn. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng tiếp tục bảo lưu quan điểm không tính lãi vay giai đoạn vận hành, kinh doanh.