Eo biển rộng 32 km giữa bán đảo Ả Rập và vùng Sừng châu Phi đã nổi lên như một điểm nghẽn tiềm tàng khác đối với hoạt động thương mại năng lượng của châu Á sau khi lực lượng Houthi ở Yemen tham gia vào cuộc xung đột Trung Đông với lời đe dọa phong tỏa tuyến đường vận chuyển quan trọng này.
Lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb, một eo biển quan trọng nối Biển Đỏ và Ấn Độ Dương qua Vịnh Aden, đã tăng vọt kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Phần lớn lượng dầu này được vận chuyển đến các nước châu Á.
Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với tuyến đường thủy này sẽ làm trầm trọng thêm khó khăn của các nước châu Á vốn đã phải chịu đựng tình trạng thiếu nhiên liệu và chi phí đầu vào tăng cao. Cho đến nay, lực lượng Houthi tập trung tấn công Israel, nhưng nhóm này có thể tìm cách hạn chế vận chuyển hàng hải trên Biển Đỏ như đã từng làm sau khi Chiến tranh Gaza bắt đầu vào tháng 10/2023.
"Các nhà mua hàng châu Á sẽ càng mất đi nguồn cung dầu thô từ Trung Đông vốn đã bị hạn chế", Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, một công ty dữ liệu hàng hóa, cho biết.
Lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb, một eo biển quan trọng nối Biển Đỏ và Ấn Độ Dương qua Vịnh Aden, đã tăng vọt kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz.
Hơn 4 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đã được vận chuyển qua eo biển này trong tháng 3, tăng mạnh so với mức dưới 3 triệu thùng mỗi ngày một tháng trước đó và là mức cao nhất kể từ tháng 10/2023, dữ liệu từ Kpler cho thấy.
Trong số lượng dầu vận chuyển trong tháng 3, hơn 90% được chuyển đến các nước châu Á. Ấn Độ và Trung Quốc chiếm phần lớn, nhưng Hàn Quốc, Malaysia, Nhật Bản, Thái Lan và Myanmar cũng nhận được một phần.
Sự gia tăng này là kết quả của việc Ả Rập Xê Út vận chuyển dầu thô qua các đường ống dài 1.200 km nối các mỏ dầu của nước này ở phía đông với một cơ sở xuất khẩu ở phía tây. Các đường ống này hiện được cho là đang hoạt động hết công suất 7 triệu thùng mỗi ngày.
Ngoài dòng chảy của Ả Rập Xê Út, một lượng đáng kể dầu thô của Nga cũng đã chảy qua eo biển này, với người mua châu Á sẵn sàng mua sau khi Mỹ tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt vào giữa tháng 3 để bù đắp cho nguồn cung bịgián đoạn từ Trung Đông.
Việc tránh Bab el-Mandeb sẽ kéo dài các chuyến đi đến châu Á lên khoảng 50 ngày, gấp hơn hai lần thời gian vận chuyển qua Biển Đỏ. Điều này "sẽ làm tăng đáng kể chi phí do giá cước vận chuyển cao hơn và mức tiêu thụ nhiên liệu tăng lên", ông Xu cho biết.
Nếu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, thời gian để các chuyến tàu cập cảng một số nước châu Á có thể kéo dài gấp đôi, kèm theo chi phí vận chuyển.
Những gián đoạn tiếp theo trong vận chuyển dầu mỏ sẽ ảnh hưởng không đồng đều đến các quốc gia châu Á. Trong khi các quốc gia giàu có hơn như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc có lượng dự trữ dầu mỏ đủ dùng trong vài tháng, thì các quốc gia Đông Nam Á và Pakistan chỉ có lượng dự trữ đủ dùng trong chưa đến 30 ngày, theo phân tích của công ty nghiên cứu BMI. Philippines, quốc gia có lượng dự trữ lớn hơn (60 ngày), đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Sự tăng vọt của giá dầu càng gây thêm áp lực lên các nền kinh tế châu Á. Dầu thô Brent, chuẩn mực quốc tế, hiện đang liên tục giao dịch trên 100 đô la một thùng; Giá dầu dao động trong khoảng từ 70 đến 80 đô la trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công vào Iran.
"Thị trường chưa tính toán đầy đủ đến sự gián đoạn khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày" có thể xảy ra khi lượng dầu chảy qua eo biển Bab el-Mandeb giảm mạnh, theo Ajay Parmar, giám đốc thị trường dầu mỏ tại ICIS, một công ty tư vấn năng lượng.
Goldman Sachs cho biết trong một báo cáo gần đây rằng lực lượng Houthi "có thể do dự trong việc làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ do thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra với Mỹ." Tuy nhiên, mối đe dọa từ Houthi "sẽ buộc nhiều chủ tàu phải cân nhắc xem liệu việc đi qua tuyến đường này có đáng giá hay không," Parmar nói, thêm rằng có thể xảy ra trường hợp dầu thô của Ả Rập Xê Út chảy qua đường ống đông-tây bị chặn hoàn toàn.
"Điều này sẽ khiến thị trường dầu mỏ thắt chặt hơn đáng kể so với hiện tại," ông nói, "và thực sự có thể đẩy giá dầu lên cao đáng kể từ đây”.
Theo Nikkei