Những "nốt trầm" từ sự hiểu sai quy định tại địa phương
Trong những tuần đầu tháng 4/2026, cộng đồng hộ kinh doanh tại một số tỉnh, thành phố xôn xao trước các thông báo từ cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Nội dung các văn bản này yêu cầu các hộ kinh doanh có ngưỡng doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm phải thực hiện dừng sử dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT), chuyển sang hình thức nộp thuế khoán không hóa đơn hoặc các phương thức quản lý thủ công khác.
Đáng chú ý, một số hướng dẫn địa phương còn mang tính chất áp đặt khi cho rằng, việc tiếp tục xuất HĐĐT sau thời điểm thông báo sẽ bị xem là hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Hệ quả là các chế tài xử phạt vi phạm hành chính đã khiến nhiều chủ hộ rơi vào trạng thái hoang mang về uy tín với đối tác. Chị Nguyễn Thị Lan, chủ một hộ kinh doanh thiết bị văn phòng tại Nghĩa Đô, Hà Nội bày tỏ lo ngại: "Khách hàng của tôi chủ yếu là khối văn phòng và trường học, họ luôn yêu cầu hóa đơn để thanh quyết toán. Nếu bị buộc dừng HĐĐT, tôi gần như mất đi lợi thế cạnh tranh vì không thể chứng minh nguồn gốc hàng hóa hợp lệ".
Quan điểm của ngành Thuế được khẳng định nhất quán rằng việc sử dụng HĐĐT là quyền lợi và nhu cầu chính đáng, không phụ thuộc hoàn toàn vào việc hộ kinh doanh có thuộc diện bắt buộc hay không.
Ngành Thuế phát đi thông điệp cứng rắn rằng hóa đơn điện tử là quyền lợi tự chọn của người nộp thuế. Mọi hành vi ép buộc dừng sử dụng đối với hộ doanh thu thấp là sai lệch tinh thần luật pháp và cản trở tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Thực tế này không chỉ gây khó cho người dân mà còn vô tình tạo ra rào cản, đi ngược lại nỗ lực thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và chiến lược chuyển đổi số quốc gia mà Chính phủ đang quyết liệt triển khai.
Trước diễn biến trên, Cục Thuế đã ban hành văn bản chỉ đạo khẩn gửi các địa phương nhằm chấn chỉnh công tác quản lý. Quan điểm của ngành Thuế được khẳng định nhất quán rằng việc sử dụng HĐĐT là quyền lợi và nhu cầu chính đáng, không phụ thuộc hoàn toàn vào việc hộ kinh doanh có thuộc diện bắt buộc hay không.
Về cơ sở pháp lý, bên cạnh các Nghị định 70/2025/NĐ-CP và 68/2026/NĐ-CP, một bước ngoặt quan trọng khi Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, trong đó bãi bỏ con số "cứng" 500 triệu đồng để giao quyền cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu theo từng thời kỳ. Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc ngưỡng doanh thu chỉ là căn cứ để xác định nghĩa vụ thuế và phân lớp quản lý, chứ không phải là điều kiện cần để được "phép" ứng dụng công nghệ. Việc một số địa phương diễn dịch quy định theo hướng "không bắt buộc nghĩa là phải dừng" là sự hiểu sai tinh thần của pháp luật thuế hiện đại.
"Chuyển đổi số là hành trình không bỏ lại ai phía sau"
Trao đổi về vấn đề này, lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh: "HĐĐT không chỉ là công cụ quản lý mà còn là 'giấy thông hành' để hộ kinh doanh bước vào sân chơi chuyên nghiệp. Một đơn vị dù quy mô nhỏ nhưng nếu có ý thức minh bạch và muốn phục vụ đối tác bài bản thì cơ quan Thuế phải có trách nhiệm hỗ trợ thay vì ngăn cản".
Ngành Thuế hiện đang nỗ lực cải cách hành chính theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm. Việc áp dụng các ngưỡng doanh thu trong văn bản pháp luật chủ yếu nhằm giảm áp lực tuân thủ cho các hộ quy mô siêu nhỏ, chưa đủ điều kiện công nghệ, không phải để tạo ra tấm tường ngăn sự phát triển. Cơ quan Thuế đã yêu cầu các đơn vị địa phương dừng ngay việc thu hồi hóa đơn của các hộ đang sử dụng ổn định và hợp pháp.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định: Việc duy trì HĐĐT cho hộ kinh doanh nhỏ là tiền đề để xây dựng "Hồ sơ tín dụng số". Hiện nay, các ngân hàng thương mại đang đẩy mạnh các gói vay tín chấp dựa trên dữ liệu doanh thu thực tế.
Để đảm bảo tính thống nhất trên toàn quốc, đặc biệt sau khi Luật mới được Quốc hội thông qua, cơ quan Thuế đã đưa ra khung hành động cụ thể cho các cấp quản lý địa phương. Thứ nhất, về việc duy trì ổn định hệ thống, ngành Thuế yêu cầu giữ nguyên hiện trạng đối với các hộ đang sử dụng HĐĐT ổn định theo các quy định hiện hành. Tuyệt đối không yêu cầu người nộp thuế phải thực hiện lại các thủ tục đăng ký hoặc thông báo gây phiền hà, lãng phí thời gian và nguồn lực xã hội.
Thứ hai, quyết liệt rà soát và xử lý các văn bản sai lệch. Các Cục Thuế địa phương có trách nhiệm tự kiểm tra, hủy bỏ toàn bộ các thông báo ép buộc dừng HĐĐT đối với hộ doanh thu thấp đã ban hành trước đó. Trong trường hợp đã phát sinh các quyết định xử phạt không đúng tinh thần chỉ đạo, cơ quan thuế phải khẩn trương khắc phục, xin lỗi và giải thích thỏa đáng để khôi phục quyền lợi, uy tín cho hộ kinh doanh.
Thứ ba, tôn trọng và đảm bảo quyền tự nguyện của người dân. Đối với các hộ mới thành lập hoặc các hộ đang nộp thuế khoán nhưng mong muốn chuyển đổi sang sử dụng HĐĐT, cơ quan thuế cấp cơ sở phải hướng dẫn tận tình, tạo điều kiện thuận lợi nhất để họ tiếp cận công nghệ, không được đặt ra các điều kiện bổ sung trái quy định.
Cuối cùng là công tác phổ biến chính sách mới. Các đơn vị cần cập nhật và tuyên truyền ngay tinh thần của Luật sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua vào sáng 24/4/2026. Việc nhấn mạnh tính linh hoạt của ngưỡng doanh thu và sự đồng hành của Nhà nước sẽ giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất mà không lo ngại về những thay đổi chính sách đột ngột.
Việc duy trì HĐĐT cho các hộ kinh doanh nhỏ mang lại những giá trị cộng hưởng lớn. Trong kỷ nguyên thương mại điện tử, HĐĐT giúp tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn, bảo quản và chuyển phát hóa đơn giấy - những khoản chi chiếm tỷ trọng không nhỏ trong biên lợi nhuận của hộ nhỏ.
Quan trọng hơn, HĐĐT chính là nền tảng để hộ kinh doanh xây dựng hồ sơ tín dụng số. Khi dữ liệu doanh thu được ghi nhận chính xác và minh bạch trên hệ thống của ngành Thuế, đây sẽ là cơ sở pháp lý vững chắc để các ngân hàng thương mại đánh giá năng lực tài chính, từ đó phê duyệt các khoản vay tín chấp với lãi suất ưu đãi. Đây là chìa khóa để khu vực kinh tế hộ gia đình tiếp cận nguồn vốn chính thống, giảm dần sự phụ thuộc vào các kênh tín dụng phi chính thức./.
Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế với tỷ lệ tán thành rất cao. Điểm thay đổi cốt lõi là việc xóa bỏ ngưỡng doanh thu "cứng" 500 triệu đồng trong văn bản Luật để chuyển giao quyền định định mức ngưỡng cho Chính phủ điều hành linh hoạt qua các Nghị định.
Theo các chuyên gia pháp lý, việc bỏ "con số cứng" này giúp Chính phủ có dư địa điều chỉnh chính sách theo sát biến động CPI và sức khỏe của hộ kinh doanh. Quan trọng hơn, Luật mới tái khẳng định: Ngưỡng doanh thu chỉ là căn cứ để xác định nghĩa vụ tối thiểu, không phải là mức trần quyền lợi. Điều này đồng nghĩa với việc Nhà nước khuyến khích mọi hộ kinh doanh, bất kể doanh thu cao hay thấp, đều có quyền tiếp cận các nền tảng quản trị hiện đại như HĐĐT để minh bạch hóa tài chính. Đây là bước đi quan trọng để đồng bộ hóa hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên toàn quốc.