Người dân xếp hàng nộp hồ sơ tại một dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội.
Người dân mong muốn hỗ trợ nhu cầu ở thực
Theo Báo Chính phủ, mới đây, trong nội dung phản ánh đến Bộ Xây dựng, ông Phạm Cảnh cho biết trong bối cảnh giá nhà ngày càng vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động, chính sách nhà ở xã hội lẽ ra phải trở thành "phao cứu sinh" cho những gia đình đang chật vật mưu sinh ở đô thị. Tuy nhiên, quy định giới hạn thu nhập không quá 40 triệu đồng/tháng (thậm chí thời gian tới nâng lên 50 triệu đồng) cho hai vợ chồng hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập và vô tình loại bỏ chính những người thực sự cần hỗ trợ.
Nội dung trả lời công dân - doanh nghiệp được Báo Chính phủ đăng tải ngày 28/4/2026. Ảnh chụp màn hình.
Thứ nhất , cách xác định thu nhập cứng theo ngưỡng tuyệt đối là chưa phản ánh đúng bản chất đời sống kinh tế của người dân. Thu nhập của nhiều gia đình không ổn định theo tháng. Có những người làm công ăn lương chính thức dưới mức quy định, nhưng vì áp lực chi phí, họ buộc phải làm thêm ngoài giờ để trang trải cuộc sống. Việc này khiến tổng thu nhập có tháng vượt ngưỡng, dù thực tế mức sống không hề "dư dả". Nếu chỉ nhìn vào con số thu nhập mà không xét đến chi phí sinh hoạt, chính sách sẽ đánh đồng những người "vừa đủ sống" với người có điều kiện khá giả.
Thứ hai , chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn hiện nay là gánh nặng rất lớn. Một gia đình 4 người với hai con nhỏ phải chi trả tiền thuê nhà, ăn uống, học hành, y tế… thì việc tiết kiệm được khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng đã là nỗ lực đáng kể. Với tốc độ tăng giá bất động sản hiện nay, khoản tích lũy này gần như không đủ để tiếp cận nhà ở thương mại trong tương lai gần. Nếu tiếp tục bị loại khỏi nhà ở xã hội chỉ vì "vượt trần thu nhập", họ rơi vào tình trạng "lưng chừng": không đủ nghèo để được hỗ trợ, nhưng cũng không đủ giàu để tự mua nhà.
Thứ ba , chính sách hiện tại vô tình khuyến khích hành vi "lách luật" hoặc khai báo không trung thực về thu nhập. Thay vì tạo ra rào cản về thu nhập, Nhà nước nên tập trung vào mục tiêu cốt lõi: bảo đảm nhà ở phục vụ đúng nhu cầu ở thực, không bị lợi dụng để đầu cơ trục lợi.
Vì vậy, ông Cảnh cho rằng, cần xem xét điều chỉnh theo hướng linh hoạt và thực tế hơn. Một giải pháp hợp lý là mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội, không siết chặt bằng ngưỡng thu nhập cứng, mà chuyển sang kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng, như: cần áp dụng các quy định nghiêm ngặt về thời gian sở hữu tối thiểu, hạn chế chuyển nhượng, và xử phạt mạnh các trường hợp mua đi bán lại vì mục đích đầu cơ.
Đồng thời, có thể kết hợp đánh giá khả năng tài chính dựa trên tổng thể chi tiêu, số người phụ thuộc và điều kiện sống thực tế, thay vì chỉ dựa vào thu nhập danh nghĩa.
Một chính sách hiệu quả không chỉ nằm ở việc "lọc đúng người", mà còn phải tạo cơ hội công bằng cho những người đang nỗ lực vươn lên. Chỉ khi đó, nhà ở xã hội mới thực sự trở thành công cụ an sinh đúng nghĩa, giúp người lao động an cư và yên tâm phát triển cuộc sống.
Quy định vừa có sự điều chỉnh để bám sát hơn thực tế
Đối với nội dung phản ánh, kiến nghị nói trên về tiêu chí thu nhập trong việc xác định điều kiện được mua nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng cho biết ngày 07/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 136/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày 26/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Theo đó, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 30 như sau:
"Điều 30. Điều kiện về thu nhập
1. Đối với các đối tượng quy định tại các khoản 5, 6 và 8 Điều 76 của Luật Nhà ở thì phải đảm bảo điều kiện về thu nhập như sau:
a) Trường hợp người đứng đơn là người chưa kết hôn hoặc được xác nhận là độc thân thì có thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 25 triệu đồng tính theo Bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận.
Trường hợp người đứng đơn là người chưa kết hôn hoặc được xác nhận là độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên thì thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 35 triệu đồng tính theo Bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận.
b) Trường hợp người đứng đơn đã kết hôn theo quy định của pháp luật thì người đứng đơn và vợ (chồng) của người đó có tổng thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 50 triệu đồng tính theo Bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận.
… d) Căn cứ điều kiện, mức thu nhập của từng khu vực trên địa bàn, chính sách ưu đãi về nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, số lượng người phụ thuộc theo quy định của pháp luật, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quyết định hệ số điều chỉnh mức thu nhập quy định tại điểm a, điểm b khoản này nhưng không vượt quá tỷ lệ giữa thu nhập bình quân đầu người tại địa phương so với thu nhập bình quân đầu người của cả nước; quyết định chính sách khuyến khích tiếp cận nhà ở xã hội đối với đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội có từ ba (03) người phụ thuộc trở lên trong cùng một hộ gia đình".
Như vậy, theo quy định mới nêu trên, Bộ Xây dựng cho biết, chính sách về nhà ở xã hội đã được điều chỉnh kịp thời theo biến động thực tế đời sống sinh hoạt của người dân cũng như tạo điều kiện cho chính quyền địa phương linh hoạt điều chỉnh điều kiện về thu nhập của người dân khi mua nhà ở xã hội phù hợp với hoàn cảnh thực tế địa phương.