Trong khi dầu mỏ và khí đốt rất quan trọng đối với an ninh năng lượng của hầu hết mọi quốc gia trên Trái đất, dầu mỏcũng là cốt lõi của hệ thống lương thực toàn cầu. Thiếu hụt dầu thô cũng đồng nghĩa với thiếu hụt phân bón, với những hậu quả thảm khốc tiềm tàng đối với nông dân và người tiêu dùng, đặc biệt là ở các quốc gia nghèo nhất thếgiới. Khi cuộc chiến ở Iran kéo dài, một nửa lượng calo của thế giới đang bị đe dọa.
Khoảng một nửa lượng nguyên liệu xuất khẩu phân bón trên thế giới đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Các hóa chất như urê, amoniac, lưu huỳnh, hydro, khí tự nhiên và nitơ là những thành phần quan trọng trong phân bón gốc nitơ, đóng vai trò là nguyên liệu đầu vào cơ bản cho chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm toàn cầu.
Kể từ khi eo biển Hormuz đóng cửa đối với hầu hết các hoạt động vận chuyển hàng hải vào ngày 28/2, giá phân bón đã tăng vọt, gấp hơn hai lần so với mức trước đó. Và khi tình trạng của eo biển vẫn chưa được xác định rõ ràng do Hoa Kỳ và Iran đang nỗ lực đạt được thỏa thuận ngừng bắn, chúng ta có thể dự đoán giá cả sẽ tiếp tục tăng.
Ngay cả việc mở cửa lại eo biển cũng không thể giải quyết ngay lập tức vấn đề thiếu lương thực. "Khi đạt được hòa bình bền vững, cho phép tàu thuyền một lần nữa đi qua eo biển, các công ty sản xuất phân bón vẫn phải chờ sản lượng khí đốt tự nhiên ở Vịnh Mexico tăng lên để khôi phục nguồn nguyên liệu, điều này sẽ mất nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm", Semafor, một hãng tin phi đảng phái, đưa tin.
May mắn thay cho người tiêu dùng, giá các loại cây trồng chủ lực vẫn chưa phản ánh sự tăng vọt của giá nguyên liệu đầu vào. Nhưng điều này khiến nông dân rơi vào tình thế khó khăn nghiêm trọng, đặc biệt là khi không có giải pháp thay thế nào cho phân bón gốc nitơ ở quy mô thương mại.
Kết quả là, nhiều nông dân sẽ buộc phải hoãn kế hoạch gieo trồng trong khi chờ giá cả ổn định trở lại hoặc hoàn toàn từ bỏ việc sử dụng phân bón, với những hậu quả tiềm tàng thảm khốc đối với nguồn cung lương thực toàn cầu.
"Nếu bạn có một lịch trình gieo trồng mà bạn luôn tuân theo, về cơ bản bạn phải vứt bỏ nó đi, bởi vì mọi thứ vừa bị đảo lộn", Andy DeVries của trang trại DeVries ở Iowa gần đây nói với The Verge. "Không còn nhiều dư địa, và chúng ta đang ở thế tiến thoái lưỡng nan."
Đồng tình với quan điểm này, ông Jorge Moreira da Silva của Liên Hợp Quốc cho biết: "Mùa gieo trồng đã bắt đầu… Vì vậy, nếu chúng ta không tìm ra giải pháp ngay lập tức, cuộc khủng hoảng sẽ rất nghiêm trọng, đặc biệt đối với các quốc gia nghèo nhất và những người dân nghèo nhất." Hệ thống lương thực ở các quốc gia như Sudan, Somalia, Mozambique, Kenya và Sri Lanka rất dễ bị tổn thương vì họ vẫn đang chật vật để phục hồi sau những cú sốc thị trường trước đó.
Ông da Silva tiếp tục nói: "Sự gián đoạn ở eo biển Hormuz có thể đẩy thêm 45 triệu người vào cảnh đói và chết đói. Vì vậy, rõ ràng là chúng ta cần phải làm điều gì đó." Theo đó, ông da Silva đã thành lập một nhóm đặc nhiệm của Liên Hợp Quốc chuyên giải quyết các vấn đề về chuỗi cung ứng phân bón và nguyên liệu thô chứa nitơ.
Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực chính sách này, các chuyên gia cảnh báo thế giới có thể sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng và lạm phát trong những tháng tới.
Mặc dù giá lương thực chưa phản ánh được sự tăng giá của phân bón, nhưng đó chỉ là vấn đề thời gian. Hiệp hội Nông sản Tươi sống Quốc tế dự báo rằng cú sốc giá phân bón ngày càng gia tăng có thể khiến giá cả hàng hóa tại các cửa hàng tạp hóa tăng từ 1 đến 3%, dẫn đến tình trạng thiếu lương thực tươi sống toàn cầu.
Trong lịch sử, lạm phát lương thực thiết yếu và biến động giá lương thực là nguyên nhân chính gây ra xung đột. Việc thêm lạm phát lương thực vào bối cảnh địa chính trị vốn đã bấp bênh hiện nay có thể làm bùng phát mạnh mẽ xung đột và bất ổn dân sự trước cuối năm nay, ở nhiều nơi trên thế giới.