Thương mại tăng trưởng theo chiều sâu
Sau hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam - Nhật Bản đang đứng trước thời điểm bứt phá mới. Theo số liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước năm 2025 đạt khoảng 51,4 tỷ USD, tăng 11,3% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 26,8 tỷ USD, còn nhập khẩu đạt 24,7 tỷ USD, giúp Việt Nam ghi nhận xuất siêu khoảng 2,1 tỷ USD.
Đáng chú ý, cấu trúc thương mại giữa hai nước ngày càng mang tính bổ sung thay vì cạnh tranh trực tiếp. Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản các nhóm hàng có thế mạnh như dệt may, giày dép, điện tử, phương tiện vận tải, gỗ và nông sản. Ngược lại, Nhật Bản cung cấp cho Việt Nam máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử và nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất.
Hai nhóm hàng lớn nhất mà Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; cùng với máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, chiếm gần 54% tổng kim ngạch nhập khẩu cho thấy rõ vai trò của Nhật Bản như một nhà cung cấp công nghệ trong quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam.
Vải thiều Việt Nam liên tục có mặt trên các siêu thị của Nhật Bản trong thời gian gần đây.
Không chỉ dừng lại ở quy mô, thương mại song phương còn đang chuyển dịch về chất. Giai đoạn 2021-2025, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản tăng hơn 33% từ khoảng 20,1 tỷ USD lên gần 26,8 tỷ USD. Đặc biệt, cán cân thương mại đã đảo chiều từ nhập siêu sang xuất siêu từ năm 2022 đến nay, cho thấy năng lực sản xuất và giá trị gia tăng của hàng Việt ngày càng được nâng cao.
Bước sang năm 2026, chỉ trong quý I, kim ngạch thương mại hai chiều tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định đạt khoảng 13,7 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt khoảng 7,1 tỷ USD và nhập khẩu khoảng 6,6 tỷ USD.
Dòng vốn đầu tư chất lượng cao gia tăng
Về đầu tư, theo số liệu từ Bộ Tài chính, trong năm 2025, dòng vốn đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam tăng gần 4 tỷ USD với khoảng 300 dự án mới. Nhật Bản tiếp tục nằm trong nhóm nhà đầu tư lớn nhất không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng dự án.
Trong đó, dòng vốn từ nước này tập trung vào các lĩnh vực nền tảng như công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng, năng lượng, công nghệ cao; mở rộng sang các lĩnh vực mới như bán dẫn, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Dòng vốn từ Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam tập trung vào các ngành nền tảng công nghiệp, chế biến, chế tạo.
Ngoài ra, Nhật Bản duy trì vai trò là đối tác ODA lớn hàng đầu của Việt Nam. Năm 2025, hợp tác ODA giữa hai nước tăng thêm hơn 600 triệu USD, tập trung vào hạ tầng giao thông, đô thị, năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, hai bên đang hướng tới mục tiêu nâng vốn đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam lên khoảng 5 tỷ USD mỗi năm trong thời gian tới. Đây là mục tiêu có cơ sở trong bối cảnh doanh nghiệp Nhật đang đẩy mạnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tìm kiếm điểm đến đầu tư ổn định hơn.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quan hệ kinh tế Việt Nam - Nhật Bản vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển. Mục tiêu được hai bên đặt ra là nâng kim ngạch thương mại song phương lên khoảng 60 tỷ USD vào năm 2030.
Nhận lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng, từ ngày 1-3/5, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thăm chính thức Việt Nam. Chuyến thăm đánh dấu việc Việt Nam là quốc gia đầu tiên trong khu vực mà Thủ tướng Takaichi Sanae đi thăm sau khi được bầu lại làm Thủ tướng Nhật Bản tháng 2.
Tại cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo ngày 1/5, hai bên trao đổi sâu rộng, thực chất về những phương hướng lớn và các biện pháp cụ thể để tiếp tục đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước phát triển ngày càng sâu sắc hơn, phong phú hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn trên mọi lĩnh vực cùng quan tâm, nhất là về kinh tế, thương mại, đầu tư, ODA, chuyển đổi xanh và số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, an ninh lương thực, năng lượng bền vững, những động lực cốt lõi cho sự phát triển của hai nước cũng như tương lai của khu vực và thế giới.