Theo quy hoạch mới, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó các tỉnh, thành phố xung quanh được phân vai chức năng rõ ràng nhằm chia sẻ áp lực dân số, y tế, giáo dục, công nghiệp và tạo động lực phát triển liên kết vùng cho toàn khu vực phía Bắc.
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô vừa được ban hành, Hà Nội được xác định là đô thị trung tâm hạt nhân, giữ vai trò đầu não, kết nối vùng và liên vùng quốc tế.
Theo quy hoạch mới, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, kết nối với mạng lưới đô thị vệ tinh quanh vùng Thủ đô.
Bao quanh Hà Nội sẽ là hệ thống các đô thị vệ tinh và đô thị đối trọng thuộc nhiều tỉnh, thành lân cận. Các khu vực này được định hướng phát triển theo những chức năng riêng biệt nhằm hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho toàn vùng Thủ đô.
Ở phía Bắc (Tỉnh Thái Nguyên), đô thị Thái Nguyên được quy hoạch trở thành trung tâm y tế, giáo dục đào tạo chất lượng cao của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, góp phần chia sẻ áp lực đào tạo và khám chữa bệnh với Hà Nội.
Trong khi đó, Sông Công và Phổ Yên sẽ phát triển theo hướng đô thị công nghiệp hiện đại gắn với tổ hợp công nghệ cao, kết nối trực tiếp với cực tăng trưởng phía Bắc Hà Nội thông qua cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên.
Theo định hướng quy hoạch, khu vực này sẽ hình thành chuỗi cung ứng công nghiệp điện tử - bán dẫn quy mô lớn ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô.
Tại phía Đông Bắc (Tỉnh Bắc Ninh) , đô thị Bắc Ninh, Từ Sơn và Thuận Thành được định hướng phát triển thành chuỗi đô thị công nghiệp - dịch vụ liên hoàn tiếp giáp trực tiếp với Hà Nội.
Ngoài vai trò sản xuất và logistics, khu vực này còn phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và cung cấp không gian nhà ở cho công nhân, chuyên gia làm việc tại phía Bắc và phía Đông Hà Nội.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu hình thành mạng lưới logistics và không gian sản xuất hỗ trợ cho khu vực công nghiệp công nghệ cao của Thủ đô.
Ở phía Đông Nam (Tỉnh Hưng Yên) , khu vực Văn Giang được định hướng phát triển chuỗi đô thị sinh thái, thương mại và dịch vụ cao cấp.
Khu vực này kết nối với cực tăng trưởng phía Đông Hà Nội qua sông Bắc Hưng Hải, tạo thành không gian sống chất lượng cao và góp phần giảm tải dân số cơ học cho khu vực nội đô.
Trong khi đó, Mỹ Hào và Phố Nối được xác định là trung tâm công nghiệp, đô thị dịch vụ dọc hành lang Quốc lộ 5, đóng vai trò hậu phương sản xuất cho trục kinh tế Đông - Tây.
Đô thị Hưng Yên (Phố Hiến) tiếp tục phát triển theo hướng đô thị văn hóa - lịch sử gắn với du lịch đường sông trên trục sông Hồng.
Ở cửa ngõ phía Nam (Tỉnh Ninh Bình - bao gồm tỉnh Hà Nam cũ) , đô thị Duy Tiên được định hướng phát triển thành đô thị công nghiệp kết nối trực tiếp với khu vực Phú Xuyên của Hà Nội.
Đáng chú ý, đô thị Phủ Lý sẽ trở thành trung tâm y tế cấp vùng với cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức, góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến cuối tại Hà Nội.
Trong khi đó, Ninh Bình và Tam Điệp phát triển theo hướng đô thị du lịch, văn hóa tâm linh và đầu mối giao thông cửa ngõ miền Trung.
Tại phía Tây (Tỉnh Phú Thọ), Vĩnh Yên được quy hoạch là trung tâm nghỉ dưỡng và công nghiệp sạch, còn Phúc Yên tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ công nghiệp ô tô, xe máy kết nối với Mê Linh và Sóc Sơn.
Đô thị Việt Trì được định hướng trở thành thành phố lễ hội về cội nguồn, kết nối với cực tăng trưởng phía Tây Bắc Hà Nội thông qua cầu Văn Lang, hình thành quần thể du lịch văn hóa tâm linh Đền Hùng - Tản Viên Sơn.
Cùng với đó, Hòa Bình và Lương Sơn sẽ phát triển mạnh về thủy điện, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng cuối tuần, kết nối trực tiếp với đô thị Xuân Mai của Hà Nội.
Ở phía Đông (Thành phố Hải Phòng - bao gồm tỉnh Hải Dương cũ) , đô thị Hải Dương được xác định là trung tâm trung chuyển chiến lược trên hành lang Quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, giữ vai trò kết nối Hà Nội với hệ thống cảng biển.
Trong khi đó, đô thị Chí Linh tiếp tục phát triển theo hướng du lịch tâm linh, sinh thái gắn với khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc và trục văn hóa Đông Bắc.
Theo định hướng quy hoạch, mô hình “chùm đô thị hướng tâm” sẽ giúp Hà Nội mở rộng không gian phát triển ra toàn vùng, giảm áp lực cho khu vực nội đô, đồng thời hình thành mạng lưới đô thị liên kết chặt chẽ giữa Thủ đô với các tỉnh, thành phố lân cận trong tương lai.