Một chương trình theo dõi màn hình và thao tác máy tính do Meta triển khai đang gây ra làn sóng phản đối dữ dội bên trong công ty. Nhiều nhân viên cho rằng việc thu thập dữ liệu chuột, bàn phím và hành vi sử dụng máy tính để huấn luyện AI là hành động xâm phạm quyền riêng tư và có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho môi trường làm việc tương lai.
Nhân viên Meta nổi giận vì bị theo dõi thao tác máy tính để huấn luyện AI
Một bài đăng nội bộ của kỹ sư Meta đang lan truyền mạnh trên hệ thống Inside Meta sau khi công khai phản đối chương trình theo dõi thao tác máy tính của nhân viên. Theo nguồn tin từ nội bộ công ty, bài viết đã được gần 20.000 đồng nghiệp xem chỉ trong thời gian ngắn. Kỹ sư này viết: “Tôi không muốn màn hình của mình bị thu thập dữ liệu vì cảm thấy đó là sự xâm phạm quyền riêng tư”.
Nhưng điều khiến họ lo lắng hơn là nguy cơ các công ty công nghệ bình thường hóa việc khai thác dữ liệu hành vi của con người để huấn luyện trí tuệ nhân tạo. Thông điệp này nhằm kêu gọi nhân viên ký vào bản kiến nghị phản đối cái mà Meta gọi là “Sáng kiến Mô hình Năng lực” (Model Capability Initiative - MCI). Đây là phần mềm bắt buộc mà Meta bắt đầu cài đặt trên laptop của nhân viên tại Mỹ từ tháng trước.
Theo Reuters, công cụ này ghi lại màn hình khi nhân viên sử dụng một số ứng dụng nhất định nhằm thu thập “các ví dụ thực tế về cách mọi người thực sự sử dụng máy tính”. Dữ liệu được thu thập bao gồm chuyển động chuột, thao tác nhấp nút và điều hướng menu thả xuống. Meta hiện chưa công bố liệu dữ liệu thu thập được có mang lại hiệu quả cụ thể nào cho các mô hình AI hay không.
Trong bài đăng nội bộ, kỹ sư Meta cho biết họ có “cảm xúc lẫn lộn” với AI. Một mặt, công nghệ này giúp họ viết phần mềm hiệu quả hơn. Nhưng mặt khác, họ lo ngại về cách AI đang thay đổi các chuẩn mực xã hội và cách con người bị đối xử trong quá trình xây dựng công nghệ. Bản kiến nghị mà WIRED tiếp cận được nêu rõ rằng việc các công ty thu thập dữ liệu của nhân viên mà không có sự đồng ý để phục vụ huấn luyện AI không nên trở thành điều bình thường.
Nhân sự nội bộ Meta phẫn nộ vì bị sử dụng dữ liệu ghi lại thao tác để dạy AI
Tại Mỹ, các công ty vốn có quyền giám sát thiết bị làm việc của nhân viên cho các mục đích như an ninh, đào tạo hoặc đánh giá hiệu suất. Tuy nhiên, việc sử dụng những dữ liệu này để xây dựng các mô hình AI có khả năng tự điều hướng máy tính mà không cần con người giám sát lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Trong vài năm gần đây, nhiều công ty công nghệ lao vào cuộc đua phát triển AI tự hành. Nhưng đa phần các dự án trước đây sử dụng dữ liệu từ tình nguyện viên hoặc những người được trả tiền để cho phép ghi lại hoạt động máy tính của họ. Chính vì vậy, việc Meta triển khai theo dõi bắt buộc với nhân viên đã khiến nhiều người phản ứng mạnh. Theo WIRED, quyết định tiếp tục triển khai công cụ bất chấp phản đối nội bộ đang trở thành một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến tinh thần làm việc tại Meta xuống mức thấp kỷ lục.
Có tới 16 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên mô tả tình trạng bất mãn đang lan rộng trong công ty. Vấn đề này cũng trở thành động lực thúc đẩy phong trào thành lập công đoàn tại các văn phòng Meta ở Anh. Eleanor Payne, đại diện của tổ chức United Tech and Allied Workers, đơn vị đang hỗ trợ nhân viên Meta tại Anh thành lập công đoàn, cho biết việc giám sát nơi làm việc và sử dụng dữ liệu để huấn luyện AI hiện là vấn đề được quan tâm hàng đầu.
Dù từ chối tiết lộ số lượng nhân viên tham gia, Payne mô tả đây là quy mô “đáng kể” và chưa từng có tiền lệ. Hiện tại, chương trình theo dõi mới chỉ áp dụng với nhân viên tại Mỹ. Tuy nhiên, nhân viên ở Anh lo ngại công cụ này sẽ sớm được mở rộng sang các khu vực khác. Payne nhận định: “Tôi nghĩ đây gần như là sự đổ vỡ lòng tin”.
Văn hóa Meta bị đặt dấu hỏi khi nhân viên âm thầm chống đối
Sự phản đối không chỉ dừng ở các bài đăng nội bộ hay kiến nghị trực tuyến. Theo nguồn tin từ nhân viên Meta, tại các văn phòng ở California và New York City, nhiều tờ rơi đã xuất hiện trong căng tin và các khu vực sinh hoạt chung nhằm hướng dẫn đồng nghiệp ký tên phản đối chương trình MCI.
Một số nhân viên cho biết Meta đã gỡ bỏ các áp phích này tại khu vực công cộng, dù những tờ dán trong nhà vệ sinh tồn tại lâu hơn. Meta hiện từ chối bình luận về các cáo buộc liên quan đến việc dỡ bỏ tài liệu phản đối. Trong khi đó, những người tổ chức chiến dịch đã yêu cầu Meta tôn trọng quyền hợp pháp của nhân viên trong việc thảo luận, tổ chức và vận động cho điều kiện làm việc tốt hơn.
Sự chống đối của nhân viên Meta thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau
Cho đến nay, họ vẫn chưa tiết lộ có bao nhiêu người đã ký vào bản kiến nghị cũng như liệu có theo đuổi hành động pháp lý hoặc khiếu nại lên cơ quan quản lý hay không. Điều đáng chú ý là bài đăng lan truyền của kỹ sư Meta không chỉ nói về phần mềm theo dõi. Nó còn phản ánh sự thay đổi văn hóa bên trong công ty suốt hơn một thập kỷ qua.
Nhân viên này cho biết họ đã làm việc tại Meta 11 năm và cảm nhận rõ sự xuống cấp trong môi trường công ty, đặc biệt trong 5 năm gần đây. Theo họ, các đợt sa thải, cắt giảm ngân sách và nhiều năm làm việc với cường độ cao đã tạo ra bầu không khí sợ hãi ngày càng lớn. Người này mô tả bản thân dần trở nên thờ ơ với công việc cho tới khi Meta triển khai phần mềm theo dõi màn hình. Chính điều đó khiến họ thực sự bị “đánh thức”.
Theo kỹ sư này, MCI giống như “một mô hình thu nhỏ của phong trào AI”. Dù chỉ là “một thay đổi nhỏ”, nó phản ánh kiểu hệ thống mà xã hội có thể bị buộc phải chấp nhận trong tương lai. Thông điệp cuối cùng của họ tập trung vào sức mạnh hành động tập thể, nhấn mạnh rằng tiếng nói của từng nhân viên đều quan trọng.
Họ cho biết chính tinh thần cộng đồng từng là lý do khiến mình bị thu hút bởi Facebook trước đây. Ngoài các hình thức phản đối công khai, một số nhân viên Meta đang âm thầm chống đối bằng cách trì hoãn cài đặt công cụ ghi màn hình trên laptop làm việc. Theo nguồn tin nội bộ, điều này khiến họ liên tục phải đối mặt với các thông báo nhắc cài đặt khó chịu từ hệ thống công ty. Hiện chưa rõ Meta sẽ kiên nhẫn với động thái này trong bao lâu.
Căng thẳng càng gia tăng khi Meta chuẩn bị bước vào một đợt sa thải mới. Sau đợt cắt giảm sắp tới, công ty được cho là sẽ thiếu hụt khoảng 10% nhân sự. Trong bối cảnh đó, cuộc tranh cãi quanh việc sử dụng dữ liệu nhân viên để huấn luyện AI đang trở thành biểu tượng cho nỗi lo lớn hơn của ngành công nghệ: trí tuệ nhân tạo không chỉ thay đổi sản phẩm, mà còn bắt đầu thay đổi chính mối quan hệ giữa công ty và con người làm việc bên trong nó.
*Nguồn bài viết: Wired