Ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế.
Tại hội thảo “Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch” do Cục Thuế phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức vào ngày 20/3, ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế đã chỉ ra nhiều hình thức, hành vi có dấu hiệu rủi ro về dòng tiền trong công tác quản lý thuế.
Theo ông Trung, qua công tác quản lý và thực tế kiểm tra, Ban Kiểm tra thuế nhận thấy một số doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đang thực hiện các giao dịch tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để điều chuyển lợi nhuận, che giấu doanh thu hoặc làm giảm nghĩa vụ thuế.
Một trong những hình thức được nhắc đến là việc sử dụng hợp đồng vay vốn nội bộ. Cụ thể, công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua các hợp đồng vay với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại cho vay với lãi suất thấp, thậm chí không tính lãi. Theo đại diện Cục Thuế, việc này có thể nhằm mục đích điều chuyển tiền giữa các đơn vị, qua đó điều tiết doanh thu, chi phí và giảm lợi nhuận tính thuế tại những đơn vị phát sinh doanh thu.
Ngoài ra, cơ quan thuế cũng ghi nhận tình trạng công ty mẹ bán hàng cho công ty con với mức giá bất thường nhằm chuyển lợi nhuận. Ở chiều ngược lại, công ty con có thể mua các dịch vụ từ công ty mẹ như quản lý, tư vấn, giám sát… với mức giá không hợp lý để tăng chi phí, giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp và tăng khấu trừ đầu vào thuế VAT.
Một hình thức khác được ông Nguyễn Tiến Trung đề cập là thông qua các hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng việc phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn góp, qua đó ghi nhận lợi nhuận về những đơn vị được hưởng ưu đãi thuế.
Đại diện Cục Thuế cũng lưu ý tình trạng doanh nghiệp chuyển tiền giữa công ty mẹ và công ty con hoặc chuyển cho cá nhân dưới dạng tạm ứng kéo dài, không rõ mục đích; hoặc thực hiện các khoản tài trợ phi thương mại không có mục tiêu cụ thể.
Đối với khu vực hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, ông Trung cho biết cơ quan thuế phát hiện nhiều trường hợp phát sinh doanh thu, dòng tiền lớn từ hoạt động thương mại điện tử nhưng không đăng ký, kê khai và nộp thuế.
Bên cạnh đó, có trường hợp đã đăng ký thuế nhưng lại phân chia doanh thu qua nhiều tài khoản cá nhân khác, không phải tài khoản đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế nhằm che giấu dòng tiền và giảm nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.
Theo đại diện Cục Thuế, trong thời gian tới cần xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan, lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối dữ liệu.
Ngành Thuế cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro. Ông Trung cho rằng nếu được triển khai đồng bộ về thể chế, công nghệ, dữ liệu và tổ chức thực hiện, quản lý thuế theo dòng tiền sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng của hệ thống thuế, tăng cường kỷ luật tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, bền vững trong nền kinh tế số.