Tham gia phiên thảo luận "Từ Chiến lược đến Thực thi: Xây dựng quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ trọng điểm" do Bộ Ngoại giao phối hợp với Đại học Columbia tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Đối thoại Chiến lược Hà Nội, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa cho biết, trong 5 năm tới, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò trung tâm sản xuất và cung cấp dịch vụ công nghệ sang trung tâm đồng kiến tạo, đồng sáng tạo và xuất khẩu các giải pháp công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, GenAI và các công nghệ tiên phong.
Theo ông Khoa, Việt Nam đã có nền tảng chính sách quan trọng với Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 cùng danh mục các công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển. Thách thức hiện nay không còn nằm ở việc ban hành thêm chiến lược mà là chuyển hóa các chiến lược thành hành động, sản phẩm, thị trường và năng suất thực tế.
Để tận dụng cơ hội này, ông Nguyễn Văn Khoa đề xuất Chính phủ xây dựng hạ tầng dùng chung cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, bao gồm năng lực tính toán, dữ liệu chất lượng cao, điện toán đám mây, an ninh mạng. Các phòng thí nghiệm này cần gắn với mục tiêu phát triển sản phẩm, thương mại hóa và sẽ là nền tảng để doanh nghiệp, viện trường cùng thực hiện R&D (nghiên cứu và phát triển).
"Việt Nam cần có những liên minh công nghệ và các tập đoàn đủ năng lực nhận trách nhiệm giải quyết các bài toán lớn của quốc gia theo cơ chế đặt hàng từ Chính phủ”, ông Nguyễn Văn Khoa nêu.
Tổng giám đốc Tập đoàn FPT đề xuất mỗi chương trình công nghệ chiến lược cần có một cơ quan chịu trách nhiệm, một doanh nghiệp làm hạt nhân cùng sự tham gia của các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế; đồng thời xác định rõ mục tiêu, ngân sách, thời hạn và kết quả đầu ra.
Theo ông Khoa, để phát triển doanh nghiệp công nghệ, điều quan trọng là phải tạo được thị trường cho sản phẩm mới. Nếu không có đơn vị đặt hàng và sử dụng, rất khó hình thành các doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh trên thị trường.
Vì vậy, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT đề xuất Nhà nước và các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò là khách hàng đầu tiên đối với các sản phẩm công nghệ mới; đồng thời mở rộng cơ chế mua sắm công theo kết quả đầu ra thay vì theo dự án, và quy hoạch các mô hình thử nghiệm (sandbox) theo hướng tập trung. Việt Nam cần chuyển từ triển khai nhiều dự án thí điểm nhỏ sang lựa chọn những giải pháp hiệu quả lớn, đủ khả năng nhân rộng trên quy mô quốc gia.
Giải pháp tiếp theo được Tổng giám đốc FPT nhấn mạnh là đầu tư hạ tầng dùng chung cho đổi mới sáng tạo, bao gồm dữ liệu chất lượng cao, năng lực tính toán AI, điện toán đám mây, hạ tầng viễn thông và các giải pháp bảo đảm an ninh mạng.
Ông Khoa cho rằng, các phòng thí nghiệm công nghệ được đầu tư bằng ngân sách nhà nước cần gắn chặt hơn với hoạt động nghiên cứu ứng dụng, kinh doanh và nhu cầu thị trường để nâng cao hiệu quả khai thác. Hạ tầng số và dữ liệu sẽ là nền móng để Việt Nam phát triển các sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Bên cạnh đó, Tổng giám đốc FPT cũng đề xuất nâng cấp quan hệ hợp tác với các tập đoàn công nghệ quốc tế và khu vực doanh nghiệp FDI theo hướng cùng nghiên cứu, phát triển, đào tạo nhân lực và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Doanh nghiệp Việt cần tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái sản xuất công nghệ thay vì chỉ đảm nhận các công đoạn có giá trị gia tăng thấp.
Tổng giám đốc FPT cho rằng Việt Nam không nhất thiết phải trở thành quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho công nghệ hay sở hữu những mô hình AI lớn nhất thế giới. Theo ông, lợi thế của Việt Nam nên nằm ở khả năng xây dựng quan hệ đối tác quốc tế hiệu quả, đưa ra quyết định nhanh và triển khai công nghệ trên quy mô lớn với tốc độ cao.
"Việt Nam hãy trở thành quốc gia ứng dụng AI và các nền tảng công nghệ mới nhanh nhất, tạo ra giá trị nhanh nhất cho nền kinh tế và từ đó phát triển các sản phẩm có thể xuất khẩu ra thị trường quốc tế”, ông Nguyễn Văn Khoa nói.