Từ ngày 1/7 tới, luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự sẽ có hiệu lực, trong đó có Luật Căn cước và Luật Cư trú. Điểm nhấn đáng chú ý nhất của Luật Căn cước sửa đổi là việc chính thức cấm các cơ quan, tổ chức yêu cầu công dân xuất trình giấy tờ vật lý nếu các loại giấy tờ đó đã được tích hợp đầy đủ vào thẻ căn cước điện tử hoặc ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Sự thay đổi này giúp người dân giảm bớt đáng kể các thủ tục rườm rà, trừ những trường hợp dữ liệu cung cấp không thống nhất hoặc pháp luật có yêu cầu đặc thù khác.
Quy trình cấp đổi và cấp lại thẻ căn cước cũng được số hóa mạnh mẽ để tạo thuận lợi tối đa. Trong trường hợp thẻ bị hỏng, mất hoặc cần cập nhật thông tin do sắp xếp lại đơn vị hành chính, người dân hoàn toàn có thể ngồi tại nhà để làm thủ tục trực tuyến qua Cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh quốc gia. Cơ quan quản lý sẽ tái sử dụng dữ liệu sinh trắc học như ảnh khuôn mặt, vân tay và mống mắt ở lần thu nhận gần nhất trong hệ thống để tiến hành cấp thẻ mới.
Luật mới cũng quy định rất rõ về các trường hợp sẽ bị thu hồi thẻ căn cước. Cụ thể, cơ quan chức năng sẽ tiến hành thu hồi thẻ nếu công dân bị tước, được thôi hoặc bị hủy bỏ quyết định cho nhập, trở lại quốc tịch Việt Nam.
Luật Cư trú mới mang đến một bước tiến lớn, mang tính nhân văn sâu sắc đối với trẻ em. Cụ thể, trẻ dưới 6 tuổi sẽ đương nhiên được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp cùng cha, mẹ hoặc người giám hộ mà hoàn toàn không cần sự đồng ý của chủ hộ hay chủ sở hữu chỗ ở đó.
Các cơ quan soạn thảo nhấn mạnh rằng, 6 năm đầu đời là giai đoạn vàng để trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, tinh thần và trí tuệ. Việc gỡ bỏ các rào cản hành chính này giúp đảm bảo trẻ em được hưởng trọn vẹn quyền chung sống cùng gia đình, tạo nền tảng vững chắc cho việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục cơ bản, đồng thời giúp các bậc phụ huynh bớt đi một gánh nặng khi làm thủ tục giấy tờ.
Đối với người từ đủ 6 tuổi trở lên, luật mới vẫn tạo điều kiện linh hoạt để đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc quyền sở hữu của mình, miễn là nhận được sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu hợp pháp. Quy định này áp dụng rộng rãi cho các mối quan hệ gia đình thân thiết, chẳng hạn như vợ chồng về ở với nhau, hoặc con cái về ở với cha mẹ và ngược lại.
Bên cạnh đó, các nhóm đối tượng yếu thế cũng được pháp luật tạo hành lang bảo vệ quyền cư trú rất chặt chẽ. Người cao tuổi có thể dễ dàng nhập khẩu về ở với anh chị em ruột hoặc cháu ruột. Tương tự, người khuyết tật, người mất khả năng lao động hoặc mất năng lực hành vi dân sự được phép đăng ký thường trú cùng mạng lưới người thân rộng hơn, từ ông bà, anh chị em ruột cho đến các bậc cô, dì, chú, bác. Những người chưa thành niên nếu không còn cha mẹ hoặc được cha mẹ đồng ý cũng sẽ được tạo điều kiện tối đa để đăng ký thường trú cùng người thân trong gia đình.