Theo ông Ngô Minh Hiếu, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, một cuộc lừa đảo thường bắt đầu từ việc tội phạm thu thập dữ liệu cá nhân, sau đó mạo danh công an, cơ quan quản lý để gây áp lực, kéo nạn nhân vào “sân” của chúng và tìm cách chiếm OTP, mật khẩu, tài khoản.
Đáng chú ý, nạn nhân không nhất thiết là người thiếu hiểu biết về công nghệ. Ông Hiếu cho biết mới đây có trường hợp một người thành đạt bị lừa tới 7 tỷ đồng. Điều này cho thấy bất kỳ ai cũng có thể trở thành mục tiêu nếu kẻ xấu nắm được thông tin và đánh trúng tâm lý.
Bởi vậy, mỗi người cần chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, hạn chế công khai hình ảnh cá nhân, gia đình; khóa danh sách bạn bè và không để lộ quá nhiều thông tin về các mối quan hệ trên mạng xã hội. “Một cuộc lừa đảo đều bắt nguồn từ dữ liệu”, ông Ngô Minh Hiếu nhấn mạnh.
Nếu nghi ngờ vừa bị lừa, 15 phút đầu tiên là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng. Ông Hiếu khuyến cáo, trước hết phải bình tĩnh, không click thêm và ngắt ngay kết nối mạng. Đây là cách ngăn đối tượng tiếp tục can thiệp vào thiết bị hoặc tài khoản.
Tiếp đó, nếu có liên quan đến tài khoản ngân hàng, cần gọi ngay cho ngân hàng để khóa tài khoản, đồng thời bắt đầu đổi mật khẩu các ứng dụng, tài khoản và thiết bị có nguy cơ bị xâm nhập. Người dùng cũng cần lưu lại toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, số điện thoại, đường link, tài khoản nhận tiền... để phục vụ việc báo cáo, xác minh và xử lý.
Một lưu ý khác được vị chuyên gia này nhấn mạnh: Dù bị lừa ít hay nhiều, hãy báo cáo vụ việc. Một cuộc lừa đảo được báo cáo có thể giúp cảnh báo những người khác, ngăn họ tiếp tục trở thành nạn nhân của cùng thủ đoạn.
Trong không gian mạng, không ai có thể chắc chắn mình sẽ không trở thành mục tiêu. Nhưng khi nghi ngờ đã mắc bẫy, thay vì hoảng loạn hoặc tiếp tục làm theo hướng dẫn của kẻ xấu, hãy nhớ những việc cần làm trong 15 phút đầu: ngắt kết nối, khóa tài khoản, đổi mật khẩu, lưu bằng chứng và báo cáo. Xử lý càng nhanh, cơ hội hạn chế thiệt hại càng lớn.
