Tại sự kiện Digital Product in Action 17 (DPA17) với chủ đề chủ đề “SME Banking trong kỷ nguyên đổi mới: Nền tảng số, mô hình vận hành và trải nghiệm khách hàng” diễn ra vào 11/6, các diễn giả đã chỉ ra rằng chìa khóa để chiếm lĩnh thị trường này nằm ở khả năng tích hợp hóa trải nghiệm người dùng trên nền tảng số với một mô hình vận hành minh bạch, linh hoạt, giúp ngân hàng thực sự đồng hành cùng hành trình sinh tồn và bứt phá của doanh nghiệp.
“Điểm nghẽn” và áp lực sinh tồn trong kỷ nguyên biến động
Phân khúc SME tại Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý: đây là động lực tăng trưởng quan trọng giúp ngân hàng huy động vốn giá rẻ và mở rộng hệ sinh thái, nhưng cũng là phân khúc khó khai thác nhất do mức độ trưởng thành không đồng đều về quản trị và dữ liệu.
Theo ông Bùi Thế Anh - Giám đốc EY-Parthenon- Chiến lược và Thực thi, Công ty Cổ phần Tư vấn EY Việt Nam, các doanh nghiệp SME đang phải đối mặt với "năng lực thích ứng" còn yếu trước những biến động toàn cầu như đứt gãy chuỗi cung ứng và áp lực thuế quan.
Đặc biệt, một "điểm nghẽn" lớn đang hiện hữu là quá trình chuyển giao thế hệ từ sáng lập (F1) sang thế hệ kế cận (F2). Trong khi thế hệ F1 quen với cách quản trị "tay ngang", thì thế hệ F2 những người thường được đào tạo bài bản tại nước ngoài, lại đòi hỏi một hệ thống vận hành chuẩn hóa, minh bạch và số hóa hoàn toàn để tiếp nhận bộ máy quy mô lớn.
Thách thức còn trở nên khó hơn khi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) ập đến. Ông Nguyễn Anh Tuấn, cựu Giám đốc Khối Công nghệ Techcombank, nhận định đây là tình cảnh “họa vô đơn chí” đối với SME. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hoàn tất chuyển đổi số (Digital Transformation) đã muốn nhảy vọt sang AI Transformation.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, cựu Giám đốc Khối Công nghệ Techcombank trình bày tại sự kiện
Tuy nhiên, nếu không có dữ liệu vốn được coi là "nhiên liệu" hay "xăng" cho cỗ máy AI, thì mọi sự đầu tư vào công nghệ mới này đều không thể phát huy tác dụng. SME hiện nay không chỉ khát vốn mà còn khát cả năng lực quản trị dòng tiền để tồn tại trong một thị trường ngày càng phân mảnh và manh mún.
Giải mã bài toán SME Banking bằng tư duy tích hợp
Để giải quyết những thách thức trên, các diễn giả tại DPA17 thống nhất rằng SME Banking không nên được vận hành như một phần mở rộng của bán lẻ hay ngân hàng doanh nghiệp lớn, mà cần một chiến lược tích hợp riêng biệt.
Ông Võ Xuân Thịnh, Chuyên gia Tư vấn sản phẩm cấp cao - GEEK Up, nhấn mạnh rằng sự thay đổi không thể tồn tại độc lập. Một nền tảng số (Digital Platform) thành công phải là sự giao thoa giữa trải nghiệm người dùng, mô hình vận hành và năng lực công nghệ.
Một trong những bài học đắt giá từ mảng bán lẻ (Retail Banking) có thể áp dụng cho SME là việc tối ưu hóa UI/UX. Bởi lẽ, chủ doanh nghiệp hay kế toán viên cũng chính là những người dùng cá nhân hàng ngày; họ kỳ vọng một ứng dụng ngân hàng doanh nghiệp cũng phải đơn giản, mượt mà như ứng dụng chuyển tiền cho mọi người.
Tuy nhiên, bài toán SME phức tạp hơn ở chỗ nó có tới ba nhóm đối tượng cần được phục vụ đồng thời trên nền tảng. Thứ nhất, chủ doanh nghiệp cần quan tâm đến việc quản trị dòng tiền tổng thể và các quyết định đầu tư. Thứ hai, nhân viên vận hành cần các công cụ thao tác nhanh, tích hợp sâu vào phần mềm kế toán để giảm thiểu sai sót.
Thứ ba là nhân viên ngân hàng. Thực tế, trải nghiệm của khách hàng SME phụ thuộc lớn vào việc nhân viên ngân hàng có công cụ để xử lý hồ sơ nhanh chóng hay không. Thực tế, nhiều SME phàn nàn rằng việc phải chờ đợi ngân hàng phê duyệt thủ công làm mất cơ hội kinh doanh của họ. Do đó, số hóa không chỉ là cho khách hàng mà còn là “vũ khí” cho đội ngũ nội bộ của ngân hàng.
Do đó, chiến lược API-first được xem là điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ sinh thái này. Thay vì bắt SME phải rời bỏ nền tảng quản trị của họ để sang ứng dụng ngân hàng, các dịch vụ tài chính cần được “nhúng” trực tiếp vào hành trình kinh doanh của doanh nghiệp thông qua các cổng kết nối mở.
Lộ trình tương lai: Ngân hàng là người đồng hành chuẩn hóa
Các diễn giả cùng trao đổi tại sự kiện
Nhìn về tương lai, vai trò của ngân hàng đang dịch chuyển từ người cho vay thuần túy sang người đồng hành chuẩn hóa. Khi SME thiếu nguồn lực và công nghệ lõi, ngân hàng có thể cung cấp các nền tảng chuẩn để doanh nghiệp áp dụng các công nghệ tốt của thế giới. Điều này không chỉ giúp SME giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh mà còn giúp ngân hàng sở hữu nguồn dữ liệu sạch và minh bạch.
Để tiến tới ứng dụng AI một cách hiệu quả, các tổ chức cần tập trung xây dựng một lớp dữ liệu vững chắc. Dữ liệu từ hệ sinh thái, từ hành vi người dùng và từ dòng tiền thực tế sẽ cho phép ngân hàng triển khai các mô hình dự báo rủi ro tự động, giúp SME tiếp cận vốn nhanh hơn mà không cần nộp quá nhiều hồ sơ giấy tờ như trước đây.
Ông Lê Hồng Hải Nhân, Nhà sáng lập, Giám đốc điều hành GEEK Up, chia sẻ rằng hành trình đổi mới sáng tạo trong các tổ chức lớn luôn khó khăn vì đòi hỏi sự cân bằng giữa tính đột phá và sự an toàn. Tuy nhiên, với mảng SME Banking, đây là thời điểm vàng để đóng dần khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng một ứng dụng đẹp, mà là tạo ra một nền tảng có khả năng mở rộng quy mô, nơi mà mọi giao dịch tài chính đều được thực hiện nhanh chóng, rẻ và tích hợp sâu nhất vào hệ sinh thái của doanh nghiệp.
