Đó là câu chuyện của 4 năm trước. Cậu bé ấy sau đó đã tự chọn sang Israel học tập trong lúc chiến sự dữ dội nhất. Ngày con đi, mẹ cậu khóc suốt một tháng. Còn anh Quyền vẫn bình thản vì biết rằng con mình đã đủ bản lĩnh và ý chí.
Bản lĩnh và ý chí ấy là kết quả của một quá trình bền bỉ, nhất quán trong cách dạy con theo triết lý: “Phải trải nghiệm con mới có kinh nghiệm.”
Mùa hè 2022, Hoàng Quốc Anh (tên ở nhà là Bo) bất ngờ nói với bố: “Con muốn đạp xe ra Hà Nội”.
Anh Quyền gật đầu vì nghĩ con chỉ nói vui thôi. Hai bố con còn đạp xe hơn 20km từ Đà Nẵng vào Hội An, rồi Bo không nhắc lại chuyện ấy nữa.
Một thời gian sau, chính anh hỏi: “Bo từng nói muốn ra Hà Nội, giờ có đi không?”
“Đi chứ”, cậu bé nói dứt khoát. Và người cha hiểu ngay: lần này thằng bé không đùa nữa.
Anh lập tức liên hệ với người bạn thân là anh Đỗ Mạnh Cương - người từng hai lần đi bộ xuyên Việt - nhờ đồng hành cùng Bo.
“Chú Cương chỉ lặng lẽ đi phía sau để hỗ trợ. Mọi việc con phải tự lo hết: chọn cung đường, tìm chỗ nghỉ, quản lý tiền, quyết định khi nào dừng, khi nào sửa xe…”
Ngay ngày đầu tiên rời khỏi nhà, Bo va ngay vào “tảng đá” lớn nhất: đèo Hải Vân.
Mới đi được một đoạn, cậu gọi về: “Bố ơi, Bo mệt quá... Bo muốn về.”
Người cha không khuyên con điều gì. Anh lặng lẽ chạy xe Cub cũ đến tận nơi và nói: "Bố sẽ cùng con đi lên đến đỉnh đèo Hải Vân rồi lúc ấy con muốn đi tiếp hay quay về, bố để Bo tự chọn."
7h sáng, Bo bắt đầu leo dốc.
Mặt trời lên rất nhanh. Còn bánh xe của Bo, giữa cái nắng hè đổ lửa, lại quay vòng thật chậm. Mồ hôi thấm ướt áo, gương mặt cậu đỏ bừng. Con đèo dài khoảng 10km, nhưng từ chân lên đến đỉnh chênh gần 500m - tương đương leo lên tòa nhà gần 100 tầng.
Đúng 11h trưa, cậu bé 14 tuổi đặt bánh xe lên đỉnh đèo Hải Vân.
Một bên là núi cao, một bên là biển sâu. Giữa khung cảnh hùng vĩ, Bo bật khóc. Mồ hôi hòa cùng nước mắt rơi lã chã. Không phải vì kiệt sức hay sợ hãi, mà vì lần đầu tiên cậu bé chiến thắng chính mình.
Đứng phía sau, người cha lặng lẽ chứng kiến toàn bộ khoảnh khắc ấy.
Anh biết thử thách lớn nhất đã ở lại sau lưng con.
Ít phút sau, Bo nhảy lên xe, lao một mạch xuống dốc, đạp không nghỉ cho đến cầu Trường Tiền (Huế).
Lần này, anh Quyền dứt khoát quay đầu xe, thong thả trở về nhà.
Trên đường ra Hà Nội, Bo ghé Thành cổ Quảng Trị, các nghĩa trang liệt sĩ, mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Làng Sen quê Bác… Cậu nói với bố, chuyến đi khiến Bo nhận ra đất nước vừa đẹp, vừa mang quá nhiều dấu tích chiến tranh.
Nỗi sợ bị cướp, bị lừa cũng dần biến mất khi dọc đường, người dân cho bánh, chuối, hỏi han và cổ vũ nhiệt tình. Bo nhận ra mọi người tốt hơn cậu từng nghĩ. Đây chính là trải nghiệm vô giá để cậu yêu thương, trân trọng cuộc đời này hơn.
Chiếc xe thủng xăm 7-8 lần; Bo tự sửa, chỉ tìm sự hỗ trợ khi không thể xử lý.
Ngày thứ tám, Bo tới Hồ Gươm. Đón con ở Hà Nội, anh Quyền cay mắt khi thấy cậu bé đen sạm nhưng rắn rỏi, tự tin hơn hẳn.
Bo nói mình học được hai điều: mục tiêu lớn sẽ trở nên khả thi nếu biết chia nhỏ; và có lúc đôi chân muốn dừng lại, nhưng lý trí vẫn có thể kéo mình đi tiếp.
"Đó là những bài học đáng giá hơn nghìn vàng."
Hai năm sau, đến lượt Bắp, khi ấy mới 13 tuổi. Thấy anh đã đi 800km, cậu chọn cung đường Đà Nẵng–TP.HCM dài 1.200km, đặt mục tiêu hoàn thành trong 10 ngày. Mỗi ngày Bắp phải đi khoảng 120km. Hôm nào thiếu, hôm sau sẽ tự bù.
Nhờ kinh nghiệm Bo truyền lại, chuyến đi diễn ra thuận buồm xuôi gió. Cậu không hỏng xe lần nào, chỉ vất vả nhất khi qua Ninh Thuận vì gió lớn.
10 ngày sau, Bắp tới Dinh Độc Lập và chạy ào vào lòng bố. Với anh Quyền, điều đáng mừng nhất không phải quãng đường 1.200km, mà là kinh nghiệm của Bo đã trở thành hành trang cho Bắp.
Khi kể chuyện hai con trai đạp xe xuyên Việt trên báo, anh Quyền từng hứng chịu sự chỉ trích dữ dội. Nhiều người không đọc kỹ bài viết, cho rằng vợ chồng anh quá liều lĩnh, thiếu trách nhiệm và thiếu hiểu biết khi "thả" con mới 13-14 tuổi tự đạp xe hàng nghìn kilomet.
Nhưng những người chỉ trích anh Quyền đã không hề biết: chuyến đi chỉ là lát cắt sau hành trình chuẩn bị kéo dài cả chục năm.
Từ 2 tuổi, Bo và Bắp đã tập đi xe đạp. 3-4 tuổi thành thạo. Lên lớp 3, các con bắt đầu những chuyến đạp xe đường dài. Mỗi tuần 2-3 buổi, anh Quyền dành khoảng 2 tiếng vào cuối chiều để cùng các con rong ruổi 9-10km.
Những buổi đạp xe như thế trở thành “lớp học ngoài trời”, nơi anh Quyền dạy con hàng chục kỹ năng sống.
Từ an toàn giao thông, sơ cứu, ứng phó với người xấu đến sử dụng bản đồ, sửa xe, quản lý tiền và chọn điểm nghỉ. Hai con cũng học võ từ nhỏ để biết cách phản ứng trước tình huống bất trắc.
"Nói chung, trước ngày lên đường, điều duy nhất các con thiếu chỉ là trải nghiệm đi xa hàng trăm kilomet."
Bo tập dượt thêm bằng cách đạp xe hơn 20km tới Hội An cùng bố. Bắp tập 5 ngày liên tiếp. Anh Quyền cùng con đạp xe trên nhiều cung đường dài 20-30km.
Vì thế, đến ngày chia tay các con lên đường, anh chỉ đưa mỗi người 10 triệu đồng và dặn đúng hai điều: “Cẩn thận để không xảy ra tai nạn. Và hạn chế di chuyển vào ban đêm.”
Mỗi người mang đúng hai bộ quần áo. Mẹ các cháu giúp con chia tiền cất ở 5 vị trí để phòng rủi ro và tự lo mọi chi phí dọc đường.
Bo trở về còn dư gần 1 triệu đồng, Bắp tiết kiệm được khoảng 2 triệu.
“Có những bài học, nếu chỉ dặn dò sẽ mãi là lý thuyết. Chỉ khi tự mình trải nghiệm, chúng mới thực sự trở thành của con”.
Với anh Quyền, sự tự lập của các con bắt đầu từ sớm, qua những việc rất nhỏ. 3 đứa con của anh đều tự xúc ăn khi vừa tròn 1 tuổi, học bơi lúc 2 tuổi, 3 tuổi theo bố mẹ đi xa, cắm trại qua đêm và học làm việc nhà phù hợp.
Làm đổ sữa tự lau. Làm bẩn áo tự giặt. Chưa sạch, bố mẹ hướng dẫn làm lại chứ không làm thay.
“Các con luôn muốn tự do. Nhưng trước hết phải có năng lực tự lo.”
Lớn lên giữa núi rừng Hà Giang, anh từng được cha mẹ cho “chơi bạt mạng”. Những trải nghiệm ấy khiến anh tin trẻ cần được khám phá thế giới, dù trong xã hội hôm nay, sự tự do đó phải đi cùng sự đồng hành của cha mẹ.
Theo anh, nếu gia đình chỉ đầu tư vào việc học, thứ con mang về có thể chỉ là điểm số: “Các con có thể học rất giỏi nhưng không biết tự lập, bày tỏ cảm xúc hay yêu thương người khác.”
Ngược lại, việc để con tự do chơi, chính là cho con thời gian khám phá, học hỏi kinh nghiệm sống và kết nối với mọi người.
Cậu bé từng một mình đạp xe từ Đà Nẵng ra Hà Nội giờ đã tốt nghiệp THPT tại Israel.
Ngày Bo đặt chân xuống sân bay nước bạn cũng là lúc chiến sự bùng nổ. Dòng người hối hả tìm đường rời đi, chỉ duy nhất cậu là người ngoại quốc bước vào đất nước đang có chiến tranh.
"Vợ tôi gọi điện khóc khuyên con về. Nhưng Bo không chịu. Du học ở nước Do Thái là ước mơ của con."
3 năm sống giữa chiến tranh, tên lửa bay trên đầu, Bo nhiều lần phải chạy xuống hầm trú ẩn lửa lúc nửa đêm. Có thời điểm, cậu cùng bạn bè sống dưới hầm suốt nhiều ngày, chia nhau từng phần thức ăn và nước uống. Dù thế, cậu vẫn luôn động viên mẹ mỗi ngày. Từ lo lắng, vợ anh Quyền dần hiểu và yên tâm vì con.
Điều khiến anh Quyền bất ngờ nhất chính là cách con học được sự sẻ chia.
Tốt nghiệp cấp 3, Bo dẫn 4 người bạn Israel về Việt Nam. Anh Quyền vui khi nhìn thấy tụi nhỏ chia nhau 5 người một chiếc đùi gà, nói chuyện với nhau rất chừng mực, không có gì gợn sóng làm tổn thương lẫn nhau. Theo anh, sự tự do chỉ có ý nghĩa khi đứa trẻ đã được chuẩn bị đủ năng lực để tự chịu trách nhiệm.
“Cha mẹ muốn tin con thì trước hết phải tin chính mình.
Những gì tôi không biết, tôi không kỳ vọng con phải biết. Nhưng những gì tôi biết, tôi chắc chắn sẽ dạy cho các con.”
3 năm trước, lúc Bo chuẩn bị du học, hai anh em muốn làm việc gì đó có ý nghĩa. Lúc ấy, Quỹ Hy Vọng lại đang kêu gọi xây nhà vệ sinh cho trường học vùng cao. Anh Quyền gợi ý các con “bán” một thứ lạ lùng, đó là… hơn 2.000km đã đạp để gây quỹ.
Các nhà hảo tâm cùng mua từng kilomet qua buổi đấu giá hai chiếc xe. Có người mua 50-100km, có người mua ít hoặc nhiều hơn. Họ ủng hộ tiền, nhưng gửi lại xe cho các con. Hai anh em quyên góp được 90 triệu đồng. Quỹ Hy Vọng hỗ trợ phần còn lại để xây công trình trị giá 150 triệu đồng tại một trường tiểu học ở Chiêm Hóa, Tuyên Quang.
“Đó mới là đích đến cuối cùng của hai chuyến đi. Không phải Hà Nội hay TP.HCM, mà là nơi hơn 2.000km của các con được đổi thành điều kiện học tập tốt hơn cho những đứa trẻ khác ở vùng núi”.
Những điều anh làm với ba người con ở nhà không dừng lại trong phạm vi gia đình. Tất cả đã được anh mang nguyên vẹn vào Hope School. Từ ba người con, anh Quyền giờ đã có hơn 300 người con.
Đón đọc kỳ tiếp theo: “Người cha đặc biệt” cấm con dùng điện thoại trước 15 tuổi
