Các khu đất trống từng bị bỏ hoang nhiều năm ngay giữa trung tâm TP.HCM ở các phường Bến Thành, Sài Gòn, Xuân Hòa, Chợ Quán... từ giữa tháng 1 dần tháo dỡ rào chắn, cải tạo thành công viên, vườn hoa và không gian mở phục vụ cộng đồng.
Đánh thức đất vàng bỏ hoang
Việc "đánh thức" những khu đất vàng từng bị bỏ quên suốt nhiều năm giữa trung tâm sôi động bậc nhất của thành phố, làm công viên, vườn hoa tạm phục vụ người dân dịp Tết Bính Ngọ nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, về tăng không gian xanh, bổ sung không gian sinh hoạt công cộng cho khu vực trung tâm.
Công viên số 1 Lý Thái Tổ là công trình công cộng điển hình TP.HCM "đánh thức" khu đất hơn 4,3 ha bỏ trống nhiều năm và đầu tư toàn bộ bằng hình thức xã hội hóa.
Thành phố cũng định hướng thực hiện việc đầu tư không gian công cộng cho người dân tại các khu đất này theo hình thức xã hội hóa, huy động sự đồng hành của doanh nghiệp. Từng khu vực cụ thể được "điểm tên", giao cho chính đơn vị có ít nhiều liên quan đến dự án chịu trách nhiệm đầu tư, trước mắt là khu vui chơi Tết cho người dân. Đợi khi các khu đất hoàn tất hồ sơ pháp lý, thành phố sẽ triển khai xây dựng theo quy hoạch chung.
Việc tận dụng lợi thế đất vàng của các dự án chưa thể đầu tư để làm các công trình công cộng thực sự đã thành điểm chạm được doanh nghiệp và người dân đồng tình, ủng hộ và triển khai nhanh chóng, hoàn thành chỉ trong vài tuần.
Không còn chịu cảnh hoang hóa nhiều năm, những bãi đất bị quây tôn như dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng ở phường Xuân Hòa; khu đất 135 Nguyễn Huệ thuộc dự án Thương xá Tax, hay dự án tòa nhà SJC - trước đây là tòa nhà ITC của phường Sài Gòn hay 152 Trần Phú, phường Chợ Quán... đã ngay lập tức hồi sinh, trở thành những không gian xanh, điểm hẹn cộng đồng, và nơi gửi gắm cảm xúc của người dân thành phố.
Một loạt hơn chục khu đất bỏ trống nhiều năm Tết này đã được TP.HCM chuyển thành công viên, khu vui chơi Tết phục vụ nhu cầu Nhân dân Thành phố.
Đầu tiên phải kể đến dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng được Thành phố giao cho Phát Đạt đầu tư, định hướng tạo lập một không gian xanh có giá trị cả về cảnh quan, sinh thái và trải nghiệm cho người dân.
Chỉ hơn 2 tuần đầu tư, khu đất hơn 1,44 ha, gồm 4 mặt tiền đường Võ Văn Tần – Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Nguyễn Đình Chiểu – Pasteur, đã mở cửa phục vụ người dân với một không gian xanh đáp ứng nhiều nhu cầu công cộng, từ các phân khu cảnh quan đến các hạng mục phục vụ tập luyện thể dục – thể thao.
Ngoài ra, đơn vị thực hiện cũng dành nhiều khu vực riêng cho hoa Tết và trang trí theo mùa, góp phần tạo không khí sinh động và gần gũi cho người dân.
Hay khu đất 152 Trần Phú, phường Chợ Quán bị quây tôn kéo dài, cỏ mọc xen với rác thải, gây mất mỹ quan đô thị và lãng phí quỹ đất suốt nhiều năm qua, đã bừng tỉnh sau chủ trương của Thành phố.
Một tuần trước Tết Bính Ngọ, công viên rộng khoảng 3.000 m² được đầu tư trên khu đất này dập dìu đón người dân đến vui chơi, thư giãn, chụp hình.
Công viên vừa cải tạo trên khu đất dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng phường Xuân Hòa.
Người dân vui chơi, thư giãn tại công viên cải tạo trên khu đất dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng phường Xuân Hòa.
Tương tự, tại dự án Thương xá Tax nằm giữa ba tuyến đường lớn Nguyễn Huệ - Lê Lợi – Pasteur rộng 9.000 m²; khu tứ giác Lê Thánh Tôn – Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Nguyễn Trung Trực – Lê Lợi (trước đây là tòa nhà ITC bị cháy năm 2002) rộng gần 4.000 m², cũng đã trở thành những công viên xuân rực rỡ và kịp mở cửa đón người dân chơi Tết.
Bà Mai Hoa, nhà ở đường Nguyễn Trung Trực, cho biết hơn 20 năm nay, bà nhìn khu đất tòa nhà ITC cũ bị quây tôn im lìm, buồn hiu. Bây giờ trở thành vườn hoa Tết rực rỡ, bà thật xúc động; thấy những điều mới mẻ, hồi sinh từ khu đất từng là trung tâm thương mại sầm uất của thành phố.
Mạnh dạn xã hội hóa
Khu đất 152 Trần Phú, phường Chợ Quán nhiều năm cỏ mọc xen với rác thải, gây mất mỹ quan đô thị, đã bừng tỉnh sau chủ trương của TP.HCM
Linh vật ngựa khổng lồ dài 7,5 m, nặng khoảng 5 tấn cùng nhiều tiểu cảnh công phu gây chú ý ở công viên 152 Trần Phú.
Theo các chuyên gia đô thị, dù chỉ là giải pháp sử dụng tạm thời trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục pháp lý đầu tư theo quy định, việc đưa các khu đất bỏ hoang vào khai thác vẫn tạo thêm động lực thúc đẩy dự án sớm hoàn thiện hồ sơ, qua đó góp phần chấm dứt tình trạng đất để trống kéo dài và mở ra hướng tiếp cận linh hoạt hơn trong khai thác quỹ đất đô thị.
Chia sẻ tại buổi khánh thành công viên số 1 Lý Thái Tổ - công viên điển hình mà TP.HCM quyết định đầu tư tại khu đất hơn 4,3 ha bỏ trống nhiều năm thuộc phường Vườn Lài, với hình thức xã hội hóa, TS. Nguyễn Thị Hậu - Phó viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, Phó Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, cho rằng: “ Đây là chủ trương rất được lòng dân. Người dân thấy lãnh đạo thành phố quan tâm hơn đến đời sống tinh thần, thông qua việc tạo thêm không gian vui chơi, giải trí”.
Cũng theo bà Hậu, tại các đô thị lớn trên thế giới, vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong đầu tư hạ tầng công cộng là phổ biến.
Khu đất thuộc dự án Thương xá Tax nằm cạnh đường hoa Nguyễn Huệ được đầu tư thành công viên Tết rực rỡ
Người dân TP.HCM đổ về vui chơi đông đúc tại công viên được đầu tư trên khu đất thuộc dự án Thương xá Tax.
“Đô thị là nơi đất chật, người đông, nhu cầu rất nhiều. Dù chính quyền có giàu đến mấy cũng không thể đáp ứng hết. Nên sự tham gia của các tập đoàn tư nhân là quy luật. Doanh nghiệp kinh doanh không chỉ đóng thuế mà còn có thể để lại dấu ấn văn hóa cho thành phố”, TS Nguyễn Thị Hậu nói thêm.
Cũng theo chuyên gia này, nhiều khu đất tại TP.HCM để trống lâu năm là sự lãng phí lớn. Phần lớn các khu đất này do nhà nước quản lý. Không sử dụng thì rõ ràng là lãng phí nguồn lực của nhà nước, của nhân dân.
Việc biến đất trống thành vườn hoa, công viên là cách tận dụng, tránh lãng phí nguồn lực đất đai vốn đã khan hiếm. Nhiều khu đất bỏ hoang chỉ cần dọn dẹp, đầu tư thêm chút công sức đã có thể trở thành cảnh quan văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.
Và khi TP.HCM mở rộng không gian đô thị, việc biến các khu đất trống, dù nhỏ hay lớn, thành vườn hoa là mô hình nên nhân rộng.
"Khi TP.HCM mở rộng không gian đô thị, việc biến các khu đất trống, dù nhỏ hay lớn, thành vườn hoa là mô hình nên nhân rộng"-TS Nguyễn Thị Hậu.
Đồng quan điểm, KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam, nhìn nhận nếu làm công trình công cộng bằng ngân sách nhà nước thì phải có quy trình bài bản, sử dụng ngân sách phải đúng quy định tài chính, nên mất thời gian. Chính việc xã hội hóa, để doanh nghiệp cùng chia sẻ công việc của thành phố, giúp quyết định nhanh hơn.
Khi doanh nghiệp tham gia, họ chủ động nguồn vốn, chủ động tổ chức thi công, nên có thể rút ngắn tiến độ.
“Họ có sẵn tiền và quyết định nhanh. Còn ngân sách nhà nước thì phải lên dự toán, phải qua nhiều bước. Ở đây, sự khác biệt là tốc độ”, ông nói.
Ông Mười cũng khẳng định vai trò định hướng và kiểm soát của chính quyền. Theo ông, xã hội hóa không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Nhà nước phải kiểm soát nội dung đầu tư để bảo đảm phục vụ cộng đồng, đúng mục tiêu công cộng.
Tương lai, các công trình dịch vụ công cho người dân nên để xã hội hóa, nhưng phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Làm đẹp không khó, nhưng làm có ý nghĩa sâu sắc mới khó.
