Ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai vừa có chỉ đạo tới Công an tỉnh, UBND xã Đề Gi và các sở ngành chỉ đạo kiểm tra, xử lý dứt điểm tình trạng sơ chế mực xà gây ô nhiễm môi trường thôn An Quang Đông và An Quang Tây thuộc xã Đề Gi.
Động thái trên của người đứng đầu chính quyền tỉnh Gia Lai được đưa ra khi hàng nghìn người dân bức xúc việc chế biến mực xà tại xã Đề Gi gây ô nhiễm nước, không khí mà không được xử lý dứt điểm.
Ghi nhận hoạt động chế biến mực xà manh nha và tự phát gần 10 năm qua, gây ô nhiễm nguồn nước, phát tán mùi hôi nồng nặc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống sinh hoạt người dân khu vực.
Nghề chế biến mực xà tại khu vực manh nha, tự phát, một năm chỉ làm 8 tháng, mang đến lợi nhuận cao. Ban đầu chỉ vài hộ tham gia sau đó nhanh chóng lan rộng. Trung bình tại đây sơ chế khoảng 2 tấn mực tươi/ngày và cho ra khoảng 0,5 tấn mực khô/ngày; mỗi tháng hoạt động từ 10-12 ngày, công suất khoảng 30 tấn sản phẩm/năm.
Mực sau khi thu mua được mổ, làm sạch nội tạng rồi đưa lên giàn phơi. Tuy nhiên, trong thời gian chờ khô, mùi hôi từ mực tươi và phế phẩm lan rộng, bao trùm khu dân cư.
Nước thải từ quá trình sơ chế, gồm nước rửa mực, da và nội tạng, bị xả trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý. Nước thải đọng lại ở các mương, hồ gần khu dân cư, từ màu đỏ gặp nắng lên chuyển màu đen đặc.
Theo người dân, mùi hôi nặng nhất vào khoảng 18 - 22h và sáng sớm, khi gió đưa mùi vào khu dân cư. Từ trên cao dễ dàng nhận thấy nước thải đỏ quạch, đen ngòm liên tục đổ ra đầm Đề Gi, gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Được biết, các hộ kinh doanh chế biến mực xà tự phát tại hai thôn An Quang Đông và An Quang Tây đều tăng lên mỗi năm. Đến hiện tại số lượng đã tăng lên 54 hộ kinh doanh chính thức, nếu tính cả các hộ góp vốn gia đình, con số có thể lên đến gần 80 hộ.
Chỉ vì lợi ích của vài chục hộ mà hơn 1.500 hộ dân, với khoảng 7.000 nhân khẩu, phải gánh chịu ô nhiễm
Trước khi có chỉ đạo "nóng" của Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, Báo Điện tử VTC News liên tục có những bài viết phản ánh Hoạt động sơ chế mực xà tại xã Đề Gi, Gia Lai, gây ô nhiễm môi trường kéo dài, ảnh hưởng đời sống, sinh hoạt hàng ngàn người dân.
Cụ thể, ngày 24/07/2023 Báo Điện tử VTC News có bài viết "Nhiều cơ sở chế biến mực xà tại Bình Định ngang nhiên 'bức tử' môi trường"; Ngày 24/08/2023 có bài viết "Bình Định: Một tháng sau lời hứa của chủ tịch huyện, môi trường vẫn bị 'bức tử'"; Ngày 21/04/2024: "Bình Định: Sơ chế mực xà 'nhuộm đen' dòng nước, dân vật vã ngửi mùi thum thủm"...nhưng nhưng đến nay môi trường tại xã Đề Gi này vẫn bị 'bức tử'
Tại thời điểm đó, UBND huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai) đã ban hành 30 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường đối với 30 cơ sở chế biến mực xà. Tổng số tiền xử phạt lên đến hơn 1,3 tỷ đồng nhưng đến nay việc nộp phạt và thực hiện lệnh đình chỉ hoạt động vẫn không hiệu quả.
Suốt 5 năm qua, mặc dù báo chí liên tục lên tiếng về tình trạng ô nhiễm này nhưng lời hứa "xử lý ngay" của chính quyền địa phương chưa thành hiện thực. Các cơ sở chế biến mực xà vẫn ngang nhiên hoạt động, vô tư xả thải, người dân xã Đề Gi vẫn ngày ngày sống chung với mùi hôi thối và dòng nước đen ngòm.
Thời điểm tháng 6/2022, cơ quan liên ngành huyện Phù Cát (cũ) phối hợp với Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường (Sở TNMT Bình Định cũ) lấy mẫu nước thải tại các cơ sở chế biến mực xà này để kiểm tra, phân tích phát hiện các cơ sở chế biến mực xà này đều xả nước thải, chất thải sơ chế mực xà trực tiếp ra đầm không qua hệ thống xử lý theo quy định, gây ô nhiễm nước.
Theo kết quả phân tích mẫu nước thải của các cơ sở này, có từ 5 - 6 chỉ tiêu trong nước thải từ hoạt động sơ chế mực xà vượt từ 3 - 10 lần so với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải chế biến thủy sản. Bên cạnh đó, sau khi sơ chế, việc phơi mực ngoài tự nhiên với số lượng lớn cũng bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe, sinh hoạt của người dân địa phương.
Trước tình trạng ô nhiễm kéo dài, "bức tử" cuộc sống người dân khu vực nói trên trên, vừa qua Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn yêu cầu Công an tỉnh, UBND xã Đề Gi, các sở ngành liên quan cùng các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, rà soát toàn diện hoạt động vận chuyển, thu mua, tập kết, sơ chế mực xà tại xã này. Đồng thời xử lý tại chỗ, dứt điểm các vi phạm khi phát hiện, chấm dứt việc xả thải gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đời sống, sinh hoạt và sức khỏe người dân. Không để xảy ra tình trạng đối phó, hoạt động lén lút, tái diễn vi phạm sau khi đã xử lý.
Ngoài ra, ông Phạm Anh Tuấn yêu cầu xã rà soát việc thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 30 hộ vi phạm từ năm 2022 nhưng chưa chấp hành. Làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc chậm tổ chức thi hành, xử lý theo quy định. UBND xã Đề Gi chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng sơ chế mực xà gây ô nhiễm môi trường kéo dài, tái diễn hoặc phát sinh phức tạp trên địa bàn quản lý.
