Tại sự kiện NVIDIA GTC được tổ chức ngày 2/6, CEO Jensen Huang đã khiến công chúng đổ dồn sự chú ý vào Marvell Technology khi gọi đây là "Công ty nghìn tỷ đô-la tiếp theo". Hiện trên thế giới có 15 doanh nghiệp có vốn hoá hơn 1.000 tỷ đô-la, với sự góp mặt của loạt cái tên "máu mặt" trong lĩnh vực công nghệ như NVIDIA, Apple, Google, Microsoft, Amazon...
"Nếu Marvell trở thành doanh nghiệp nghìn tỷ đô-la, chắc chắn Việt Nam đóng góp vai trò cực kỳ quan trọng", TS. Lê Quang Đạm, Tổng Giám đốc Marvell Technology Việt Nam khẳng định với chúng tôi.
Nhưng với ông Đạm, điều đáng tự hào không chỉ là quy mô hay vị thế của văn phòng Việt Nam. Đó còn là hành trình gần 13 năm chứng minh năng lực của các kỹ sư trong nước và niềm tin người Việt hoàn toàn có thể góp mặt trong những dự án công nghệ tiên tiến nhất trong kỷ nguyên AI.
Điều gì đã đưa Marvell Technology đến Việt Nam, thưa ông?
Bước ngoặt diễn ra vào mùa hè năm 2013. Marvell khi ấy đã mở rộng văn phòng ở một số nước Đông Nam Á, từ Singapore, Malaysia, Indonesia. Định hướng phát triển của Tập đoàn là mở rộng ở nhiều thị trường, trong bối cảnh gặp rất nhiều khó khăn khi tuyển dụng tại Mỹ hay Israel.
Điểm đến tiếp theo lãnh đạo Marvell nghĩ có tiềm năng là Việt Nam.
Thực tế, quyết định của ông Sehat Sutardja (cựu CEO Marvell Technology - PV) chỉ đơn thuần là một ý tưởng. Công ty mẹ hoàn toàn chưa có bất kỳ nghiên cứu nào về thị trường, về nhân lực bán dẫn tại Việt Nam. Tôi không có mặt tại cuộc họp, nhưng ngay sau đó, một vị sếp đã trao đổi trực tiếp với tôi về kế hoạch này.
Được trở về quê hương là giấc mơ của tôi. Không một chút suy nghĩ hay chần chờ, tôi đồng ý trở về nước và bắt đầu đảm nhiệm công việc xem xét thị trường. Cuối năm 2013, Marvell thành lập chi nhánh ở Việt Nam. Nhiệm vụ lớn nhất vị CEO giao cho tôi là xây dựng nguồn nhân lực và chứng tỏ Marvell Việt Nam có thể trở thành đội ngũ nghiên cứu và phát triển (R&D) quan trọng của Tập đoàn.
Tháng 12 cùng năm, tôi phải mượn tạm văn phòng bên ngoài để phỏng vấn các bạn kỹ sư, sinh viên. Giữa một lĩnh vực không có nhiều doanh nghiệp hoạt động, ấn tượng ban đầu của tôi chính là niềm yêu thích, đam mê được làm việc của các bạn trẻ.
Quyết định rời Mỹ để trở về Việt Nam, ông đã phải đánh đổi những gì?
Trước khi trở về, tôi giữ vị trí Giám đốc Kỹ thuật của một bộ phận khá lớn tại tập đoàn mẹ. Có lẽ, điều đầu tiên phải từ bỏ là môi trường làm việc chuyên nghiệp, hay có thể gọi là đẳng cấp với tôi. Thời điểm đó, tôi quản lý nhiều nhóm kỹ sư khác nhau, họ phần lớn là giáo sư, tiến sĩ từ các nước. Làm việc với những người rất giỏi, thậm chí có người còn giỏi hơn mình giúp cho việc trao đổi chuyên môn khá dễ dàng.
Điều thứ hai nằm ở hệ thống vận hành. Tại Mỹ hay Canada, tài chính, kế toán, quản trị doanh nghiệp đều được xây dựng rất bài bản. Trong khi đó, hệ thống quản lý hành chính tại Việt Nam năm 2013 còn tồn tại một số nút thắt. Vì vậy, để có thể xây dựng và điều hành doanh nghiệp, tôi đã gặp khá nhiều khó khăn trong thời gian đầu.
Lý do cuối cùng hơi riêng tư một chút. Tôi đã sống, học tập và làm việc tại Canada và Mỹ khoảng 23 năm. Nơi đây có thể coi là ngôi nhà thứ hai, một nơi tôi đã hoàn toàn hòa nhập với nhiều bạn bè, đồng nghiệp. Vì vậy, quyết định rời đi không tránh khỏi cảm giác luyến tiếc. Cho đến tận bây giờ, đôi khi tôi vẫn nhớ về những năm tháng làm việc ở nước ngoài, nơi bản thân đã gắn bó suốt một chặng đường dài.
CEO NVIDIA Jensen Huang mới đây đã có phát ngôn gây chú ý về việc công ty nghìn tỷ đô-la tiếp theo sẽ là Marvell. Nếu điều này thành hiện thực, ông cho rằng Marvell Việt Nam sẽ đóng vai trò thế nào?
Nếu nói Marvell Technology trong vài năm nữa trở thành một công ty nghìn tỷ đô-la, như lời CEO NVIDIA Jensen Huang nói, đội ngũ Việt Nam chắc chắn đóng góp vai trò cực kỳ quan trọng. Marvell Việt Nam hiện là trung tâm R&D lớn thứ ba của Tập đoàn trên toàn cầu, chỉ sau Mỹ và Ấn Độ, vượt qua cả các chi nhánh kỳ cựu tại Israel, Canada hay Singapore.
Năm 2025, Marvell Technology đạt doanh thu gần 8,2 tỷ đô-la với tổng nhân sự khoảng 8.000 người. Tính trung bình, mỗi nhân viên đóng góp khoảng 1 triệu đô-la. Như vậy, với quy mô hơn 600 kỹ sư hiện tại, văn phòng Việt Nam đóng góp khoảng 600 triệu đô-la vào tổng doanh thu của Tập đoàn mẹ. Đây là một con số không nhỏ.
Vậy sau 13 năm, những dự án do đội ngũ Marvell Việt Nam tham gia đã khác nhau như thế nào?
Gần như "một trời một vực"!
Thời điểm ban đầu, tôi chỉ có đội ngũ nhỏ, từ 10, 20 đến 50, 60 người. Mặc dù đã mở văn phòng đại diện, đồng nghiệp ở Marvell chưa hề biết đến chi nhánh Việt Nam do chưa từng làm việc chung. Họ cũng chưa đánh giá cao năng lực của các kỹ sư để tin tưởng giao việc lớn.
Chúng tôi phải đi từ những việc nhỏ nhất, giá trị gia tăng thấp nhất ở khâu kiểm thử thiết kế (design verification) và tham gia vào những dự án có quy mô rất hạn chế. Các thành viên phải kiên nhẫn và chấp nhận: "Chúng ta chưa biết, chúng ta phải học. Mọi người chưa biết thì phải chứng tỏ cho họ thấy".
Nhưng đến năm 2026, kỹ sư Việt Nam đang trực tiếp đảm nhiệm những dự án mới nhất, ví dụ như chip điều khiển bộ lưu trữ dữ liệu, chip kết nối tốc độ cao trong những trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay, những bộ vi xử lý của NVIDIA không thể nào hoạt động được nếu thiếu chip của Marvell, giúp chuyển đổi và vận chuyển dữ liệu xuyên suốt giữa các chip xử lý, các trung tâm dữ liệu AI và giữa các quốc gia.
Vậy làm sao để vận chuyển những dữ liệu như vậy? Marvell có những công nghệ và sản phẩm giúp kết nối điện và quang học với tốc độ cao nhất, độ trễ thấp nhất và tiết kiệm năng lượng nhất. Những dự án như vậy không phải kỹ sư nào trên thế giới cũng có thể làm được; nhưng ở Việt Nam, chúng tôi đã được trao cơ hội.
Theo ông, Việt Nam đang đứng ở đâu trên bản đồ vi mạch bán dẫn toàn cầu? Điểm mạnh chúng ta cần tập trung là gì?
Theo tôi, Việt Nam vẫn còn rất nhỏ trong bản đồ vi mạch bán dẫn toàn cầu. Nếu so sánh với các quốc gia như Ấn Độ hay Trung Quốc, chúng ta còn khá khiêm tốn. Tuy nhiên, khi so sánh với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Singapore, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam đang có vị thế tốt. Các tập đoàn thiết kế vi mạch lớn trên thế giới đều đang nhìn nhận Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến đầy tiềm năng.
Từ trước đến nay, khi nói đến việc đầu tư ở Việt Nam, mọi người hay nói đến lợi thế về chi phí đầu tư thấp. Hiện nay, Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia có chi phí cho hoạt động R&D thuộc nhóm thấp trên thế giới, nhưng khoảng cách này ngày càng thu hẹp lại vì mức sinh hoạt tăng. Mức sống của người dân được nâng cao là tín hiệu đáng mừng, nhưng cũng đồng nghĩa với việc lợi thế về chi phí sẽ không còn như trước.
Vậy nên, nếu nói về ba lợi thế của Việt Nam trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, tôi nghĩ điều đầu tiên nằm ở câu nói "đất lành chim đậu", tức nơi nào có người giỏi, tài năng thì sẽ thu hút đầu tư. Nước ta có dân số trẻ, các bạn học sinh, sinh viên rất yêu thích các môn học STEM. Sự quan tâm lớn dành cho công nghệ cao, AI và vi mạch bán dẫn hiện nay cũng là điểm cộng rất lớn nếu so với cả các quốc gia phát triển như Pháp, Đức, Mỹ, Canada.
Điều thứ hai, sự ổn định về thể chế chính trị sẽ khiến các nhà đầu tư tin tưởng, khi tất cả các doanh nghiệp muốn đầu tư vào Việt Nam đều không nhìn ngắn hạn, họ chọn đầu tư lâu dài.
Điều thứ ba, cũng là nền tảng tôi muốn xây dựng tại Marvell Việt Nam, là con người và văn hóa. Người Việt có văn hóa rất cởi mở, thân thiện và đặc biệt là tinh thần ham học hỏi. Chính tinh thần này giúp chúng ta hợp tác với đồng nghiệp, khách hàng từ quốc gia rất dễ dàng.
Có thể nói khoa học công nghệ nói chung và lĩnh vực bán dẫn nói riêng có tốc độ thay đổi rất nhanh. Vậy với những điểm mạnh, tiềm năng ông vừa đề cập, ông cho rằng tốc độ phát triển của Việt Nam trong lĩnh vực này đang như thế nào?
Khi nói về tốc độ, theo tôi chúng ta đang đi hơi chậm. Tôi rất lạc quan, nhưng cũng phải nhìn nhận thực tế rằng dù sở hữu nhiều tiềm năng trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, Việt Nam vẫn chưa chuyển hóa được hết những lợi thế thành kết quả cụ thể.
Công nghệ vi mạch có tốc độ thay đổi rất nhanh. Ví dụ như công nghệ Silicon Photonics (quang học bán dẫn) trước đây có chu kỳ thay đổi là 4 năm, sau đó rút xuống 2 năm, hiện tại là 1 năm và sắp tới có thể chỉ còn 6 đến 8 tháng. Vì chu kỳ thay đổi về công nghệ ngắn như vậy, chúng phải tìm cách làm việc nhanh và hiệu quả hơn nữa.
Tôi nghĩ rằng, AI sẽ giúp cải thiện năng suất, thời gian và hiệu quả. Nhiều người lo ngại AI sẽ cướp đi việc làm, nhưng trong ngành thiết kế vi mạch, AI chỉ thay thế các đầu việc thủ công, đơn giản. Ngược lại, đây là công cụ giúp giải phóng sức lao động, giúp kỹ sư tập trung vào những công việc tạo ra giá trị mới hơn. Hiện tại, khoảng 80% khối lượng công việc tại Marvell Việt Nam đều có sự hỗ trợ, giúp sức của công cụ AI do chính Tập đoàn phát triển.
Bệnh cạnh đó, như Giáo sư Konrad Young (nguyên Giám đốc R&D TSMC - PV) trình bày tại Hội thảo vừa diễn ra, điều quan trọng của tất cả các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao như AI hay công nghệ bán dẫn là nhu cầu của khách hàng.
Hiện nay, chúng ta đang đứng trước cơ hội rất lớn về AI và tôi tin đây không phải là "bong bóng" dễ vỡ như thời kỳ dot-com. Do đó, theo tôi, nhu cầu của khách hàng trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn sẽ tiếp tục tăng trưởng trong trung và dài hạn. Đây cũng là bệ đỡ cho cam kết của Marvell về sự phát triển ổn định tại Việt Nam trong nhiều năm tới, đồng thời là cơ sở để chúng tôi tin rằng, mục tiêu đạt quy mô 1.000 nhân sự là con số khả thi.
Cuối cùng, nhìn về hành trình 13 năm cùng các kỹ sư Việt Nam khẳng định mình trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn toàn cầu, thông điệp lớn nhất ông muốn nhắn nhủ tới thế hệ kỹ sư trẻ là gì?
Thông điệp cuối cùng tôi muốn gửi gắm tới thế hệ trẻ là: Hãy đam mê. Tôi tin chúng ta chỉ làm tốt nếu thực sự yêu thích, phát triển dựa trên đam mê của mình. Khi có đam mê, chúng ta sẽ có sự kiên nhẫn, sự kiên trì học hỏi. Các bạn trẻ hãy ước mơ và đam mê đi, vì chắc chắn các bạn sẽ làm được.
Mỗi ngày đi làm tôi luôn luôn cảm thấy vui và hạnh phúc. Mở cửa văn phòng để gặp các bạn kỹ sư, chào các bạn, tôi luôn có cảm giác tự hào. Marvell vẫn còn chặng đường rất dài để đi tiếp, với tôi đây chỉ là bước khởi đầu. Tôi rất lạc quan rằng chúng ta có cơ hội rất lớn để phát triển, không chỉ ở Marvell Việt Nam, mà còn ở lĩnh vực vi mạch bán dẫn nước nhà.
