Vào chiều thứ Sáu, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gửi thư trực tiếp đến CEO Anthropic Dario Amodei, áp đặt lệnh kiểm soát xuất khẩu lên hai mô hình trí tuệ nhân tạo mạnh nhất của hãng là Fable 5 và Mythos 5. Lệnh này cấm toàn bộ người nước ngoài sử dụng hai mô hình trên, bất kể họ đang ở trong hay ngoài lãnh thổ Mỹ, kể cả nhân viên Anthropic mang quốc tịch nước ngoài.
Phạm vi lệnh quá rộng khiến Anthropic không còn cách nào khác ngoài việc tắt quyền truy cập của tất cả người dùng trên toàn thế giới để đảm bảo tuân thủ. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử chính phủ Mỹ dùng công cụ kiểm soát xuất khẩu, vốn thường nhắm vào đối thủ như Huawei hay SMIC của Trung Quốc, để đóng băng một công ty công nghệ hàng đầu của chính nước mình.
Anthropic nhận được thư lúc 5 giờ 21 phút chiều theo giờ miền Đông và công bố thông báo ngay trong tối hôm đó. Trong thông báo, hãng cho biết lá thư không cung cấp chi tiết về mối lo an ninh quốc gia cụ thể.
Theo hiểu biết của Anthropic, chính phủ tin rằng đã phát hiện một phương pháp vượt qua cơ chế bảo vệ của Fable 5. Tuy nhiên hãng xác nhận đã xem xét kỹ bằng chứng được đưa ra và kết luận đây chỉ là một lỗ hổng hẹp, không mang tính toàn diện, liên quan đến việc yêu cầu mô hình đọc một cơ sở mã nguồn và sửa các lỗi phần mềm.
Anthropic phản bác trực tiếp cơ sở của quyết định này. Hãng chỉ ra rằng khả năng được thể hiện trong bằng chứng mà chính phủ đưa ra cũng có thể đạt được từ GPT-5.5 của OpenAI và nhiều mô hình công khai khác mà không cần bất kỳ thao tác vượt rào nào.
Đây là loại khả năng mà các chuyên gia bảo mật sử dụng hàng ngày để bảo vệ hệ thống. Hãng cũng nhấn mạnh rằng trong hàng nghìn giờ kiểm tra đỏ trước khi ra mắt, phối hợp với chính phủ Mỹ, cơ quan an toàn AI của Anh và nhiều tổ chức độc lập, chưa ai tìm được một jailbreak toàn diện có thể mở khóa rộng rãi các khả năng nguy hiểm của Fable 5.
Sau thông báo của Anthropic, hàng loạt dịch vụ AI dựa trên các mô hình Fable 5 và Mythos 5 đều bị dừng truy cập
Anthropic kết luận rằng nếu tiêu chuẩn này được áp dụng đồng đều cho toàn ngành, về cơ bản sẽ đóng băng mọi việc ra mắt mô hình mới từ tất cả các nhà cung cấp trí tuệ nhân tạo tiên tiến.
Sự kiện này trở thành đỉnh điểm của nhiều tháng căng thẳng giữa hãng AI này và chính phủ Mỹ. Anthropic và chính quyền Trump đã mâu thuẫn kéo dài về các điều kiện mà Bộ Quốc phòng Mỹ được phép dùng công cụ AI của hãng.
Ông David Sacks, cố vấn AI của Nhà Trắng, cùng nhiều quan chức trong chính quyền từng công khai cáo buộc Anthropic theo đuổi triết lý "doomerism", vừa liên tục cảnh báo về nguy cơ của trí tuệ nhân tạo vừa tiếp tục ra mắt các mô hình ngày càng mạnh hơn.
Thông báo này bắt đầu hiển thị cho người dùng Claude trong khu vực ngoài nước Mỹ
Tổng thống Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp trao cho các quan chức an ninh quốc gia và an ninh mạng nhiều quyền kiểm soát hơn trong việc đánh giá mô hình AI trước khi triển khai, và hai bên đã qua lại nhiều tuần về việc ai được phép tiếp cận các công cụ hàng đầu của Anthropic.
Quyết định này còn tạo ra một nghịch lý chính sách khó giải thích. Trong khi siết chặt kiểm soát mô hình AI với đồng minh như Anh và các quốc gia phương Tây khác, chính quyền Trump đồng thời nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip AI và thậm chí cho phép bán chip sang Trung Quốc.
Ông Jimmy Goodrich, chuyên gia cấp cao tại Viện Xung đột và Hợp tác Toàn cầu thuộc Đại học California, nhận xét: "Thật khó hiểu khi Bộ Thương mại quyết liệt kiểm soát các mô hình AI có thể gây rủi ro an ninh quốc gia, nhưng lại cho phép bán chip tạo ra các mô hình đó cho các đối thủ nước ngoài của chúng ta."
Hệ quả thực tế của lệnh này lan rộng hơn nhiều so với một tranh chấp chính sách. Nhiều chính phủ và công ty trên toàn thế giới đang dùng Mythos để phát hiện và vá lỗ hổng bảo mật phần mềm trong các hệ thống hạ tầng quan trọng từ tài chính đến năng lượng.
Việc tắt đột ngột sẽ tạm dừng toàn bộ các nỗ lực đó và có thể để lại khoảng trống bảo mật tùy thuộc vào thời gian lệnh kéo dài. Anthropic cho biết hãng đang tuân thủ lệnh pháp lý nhưng tin đây là sự hiểu lầm và đang nỗ lực khôi phục quyền truy cập sớm nhất có thể.
Trong thông báo, hãng xin lỗi khách hàng về sự gián đoạn và khẳng định một tiêu chuẩn mới về kiểm soát AI cần phải minh bạch, công bằng, rõ ràng và dựa trên thực tế kỹ thuật, điều mà theo Anthropic, lệnh hiện tại không đáp ứng được.
