Có được trừ lương, thu nhập khi vi phạm giao thông?

Theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 1-1-2026), người vi phạm hành chính không tự nguyện nộp phạt có thể bị cưỡng chế bằng cách khấu trừ tiền trong tài khoản hoặc trừ lương/thu nhập.

Mức khấu trừ tối đa là 30% lương hoặc lương hưu (sau khi trừ bảo hiểm, thuế) và 50% đối với các khoản thu nhập khác mỗi lần. Nghị định mở rộng đối tượng bị cưỡng chế (kể cả người làm việc theo mùa vụ, người hưởng lương hưu) và thay thế Nghị định 166/2013, đồng thời làm rõ quy trình cưỡng chế.

Quy định trừ tiền lương khi vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm giao thông đường bộ đã có từ trước theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 có hiệu lực từ ngày 1-7-2013 được hướng dẫn bởi Nghị định 166/2013/NĐ/CP cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Người dân có thể bị trừ lương, thu nhập khi vi phạm hành chính. Ảnh: Minh Phong

Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định: Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, vi phạm là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Hiện nay, Chính phủ đã ban hành 296/2025/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, có hiệu lực từ 1-1-2026 thay thế Nghị định 166/2013/NĐ-CP hướng dẫn về việc trừ lương để đóng phạt vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm giao thông.

Theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính khi người vi phạm:

- Không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính;

- Không tự nguyện hoàn trả kinh phí khi có yêu cầu theo quy định thực thi Luật Xử lý vi phạm hành chính (Điều 86 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 được sử đổi bởi khoản 43 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020) .

Biện pháp này áp dụng cho các loại vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm giao thông nếu người bị xử phạt không tự nguyện nộp phạt theo quyết định đã có hiệu lực.

Theo quy định tại Điều 10 của Nghị định 296/2025/NĐ-CP, đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập.

- Cá nhân bị áp dụng biện pháp cưỡng chế là cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, người làm việc trong tổ chức Cơ yếu;

- Cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, đơn vị, tổ chức hoặc có thu nhập theo mùa vụ ngắn hạn do hộ gia đình, hộ kinh doanh, người sử dụng lao động thuê.

- Cá nhân bị áp dụng biện pháp cưỡng chế đang được hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật bảo hiểm xã hội.

Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định rõ tỷ lệ tối đa được phép trừ từ lương/thu nhập để thi hành quyết định xử phạt như sau:

Đối với lương và lương hưu: tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 30% tổng số tiền lương, lương hưu thực trả hằng tháng được hưởng sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Đối với các khoản thu nhập khác: tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập hằng tháng, nhưng phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Quy trình thực hiện việc trừ lương/thu nhập được quy định khá chi tiết trong Nghị định tại mục 1 Chương II của Nghị định, bao gồm:

- Xác minh thông tin về mức lương/thu nhập hiện có của người bị xử phạt để làm căn cứ trừ;

- Trong thời hạn quy định, cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định thực hiện cưỡng chế trừ lương/thu nhập; Quyết định phải nêu rõ nội dung cơ bản như: lý do, mức trừ, thời gian áp dụng, tài khoản nhận tiền…, và được gửi cho cá nhân, tổ chức quản lý lương/thu nhập;

Người quản lý tiền lương/thu nhập (như cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp…) phải thực hiện việc trích và chuyển phần bị trừ vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước theo quyết định cưỡng chế.

Từ ngày 1-1-2026, nếu cá nhân bị xử phạt vi phạm giao thông (theo các nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông) nhưng không tự nguyện nộp phạt trong thời hạn luật định, thì quyết định xử phạt sẽ được thực thi bằng các biện pháp cưỡng chế gồm cả trừ lương/thu nhập theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, Nghị định này không trực tiếp quy định các mức phạt vi phạm giao thông mà chỉ quy định việc cưỡng chế khi xử phạt đó không được chấp hành. Mức phạt cụ thể với từng hành vi vi phạm giao thông vẫn do các nghị định khác như Nghị định 168/2024/NĐ-CP áp dụng.