Từ chiếc điện thoại đến những đường dây tội phạm
Ngày 10-9, Công an thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị “Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh với các đối tượng vi phạm pháp luật trên không gian mạng”. Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội chủ trì.
Dự hội nghị có Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an); Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội. Hội nghị được kết nối trực tuyến từ điểm cầu trung tâm tới Công an 126 xã, phường trên địa bàn thành phố.
Theo đánh giá tại hội nghị, sự phát triển nhanh của công nghệ đang làm thay đổi đáng kể phương thức hoạt động của nhiều loại tội phạm. Không gian mạng không chỉ là phương tiện liên lạc mà đang bị các đối tượng lợi dụng để kết nối, lôi kéo, giao dịch, điều hành và che giấu hành vi vi phạm pháp luật.
Thay vì phải trực tiếp gặp gỡ, nhiều công đoạn của một hành vi phạm tội hiện có thể được thực hiện qua điện thoại và các tài khoản trực tuyến. Mạng xã hội có thể bị lợi dụng để tập hợp các nhóm đối tượng giải quyết mâu thuẫn; ứng dụng nhắn tin được dùng để thỏa thuận mua bán ma túy; tài khoản ảo, đường link giả mạo trở thành công cụ tiếp cận nạn nhân trong các vụ lừa đảo.
Thực tế nhiều vụ lừa đảo chuyển tiền xảy ra khi nạn nhân bị các đối tượng thao túng tâm lý. Ảnh minh hoạ: Thanh Hòa
Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng tìm cách ẩn danh, phân chia vai trò và hoạt động tại nhiều địa bàn khác nhau, thậm chí ở nhiều quốc gia nhưng vẫn có thể phối hợp thực hiện hành vi phạm tội.
Trong lĩnh vực lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thủ đoạn liên tục được thay đổi, từ mời gọi đầu tư tài chính, tuyển cộng tác viên, kinh doanh trực tuyến đến giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, doanh nghiệp. Dữ liệu cá nhân bị thu thập, mua bán trái phép còn có thể được sử dụng để xây dựng kịch bản tiếp cận phù hợp với từng nạn nhân.
Tương tự, tội phạm ma túy có thể lợi dụng nền tảng trực tuyến trong nhiều khâu, từ tìm kiếm khách hàng, thỏa thuận giá cả đến lựa chọn phương thức giao nhận, thanh toán. Đối với tội phạm về trật tự xã hội, những mâu thuẫn phát sinh ngoài đời thực cũng có thể nhanh chóng được đẩy lên mạng xã hội, từ đó kích động, tập hợp người, chuẩn bị hung khí và hẹn địa điểm giải quyết mâu thuẫn.
Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác phòng, chống tội phạm không thể chỉ tập trung xử lý hậu quả sau khi vụ việc xảy ra, mà phải nâng cao khả năng nhận diện dấu hiệu, phương thức và thủ đoạn ngay trên môi trường mạng.
Công nghệ và dòng tiền là những “mắt xích” quan trọng
Tại hội nghị, đại diện các đơn vị đã tập trung phân tích những phương thức, thủ đoạn mới; trao đổi kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao khả năng nắm tình hình, phát hiện, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Đánh giá kết quả của Công an thành phố Hà Nội, Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự cho rằng, Công an thành phố đã nhận diện khá đầy đủ tình hình, nguyên nhân, khó khăn và triển khai nhiều giải pháp phù hợp đối với từng nhóm tội phạm nổi lên.
Theo Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, trước đặc điểm ngày càng tinh vi, ẩn danh của tội phạm, giải pháp công nghệ phải được đặc biệt coi trọng. Bộ Công an thời gian qua đã tham mưu, triển khai các giải pháp như quản lý, định danh tài khoản trên không gian mạng, kiểm soát SIM “rác”, từng bước hạn chế những “khoảng tối” mà các đối tượng có thể lợi dụng để ẩn náu.
Bắt Phú Lê và đồng phạm sau những màn khoe khoang trên mạng xã hội là rất nhiều hành vi vi phạm pháp luật. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội
Một yêu cầu khác được đặt ra là tập trung truy tìm dấu vết dòng tiền. Các đơn vị cần phối hợp chặt chẽ với ngân hàng để kịp thời xác minh, phong tỏa tài khoản, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân, đồng thời làm rõ quy mô đường dây và vai trò của từng đối tượng.
Cùng với đó, việc chia sẻ, xâu chuỗi thông tin giữa các đơn vị phải được tăng cường, tránh tình trạng vụ việc có liên quan nhưng được xử lý phân tán. Đối với từng vụ việc cần xác định đầu mối chủ trì, điều phối thống nhất để nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý.
Đấu tranh “không vùng cấm, không biên giới”
Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội nhấn mạnh, tội phạm và vi phạm pháp luật trên không gian mạng đang diễn biến phức tạp, tác động trực tiếp đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Nếu không chủ động nhận diện, phát hiện và xử lý từ sớm, các nguy cơ trên môi trường mạng có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Giám đốc Công an thành phố yêu cầu toàn lực lượng đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương pháp công tác, chủ động nhận diện, kịp thời phát hiện phương thức, thủ đoạn của từng loại tội phạm, vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, từng đơn vị phải xây dựng kế hoạch căn cơ để tổ chức đấu tranh quyết liệt, hiệu quả.
Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thùy An
Không gian mạng cũng phải được khai thác như một nguồn phục vụ công tác nắm tình hình, nhận diện những vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự. Qua đó, lực lượng Công an có thể phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm, chủ động tổ chức đấu tranh, xử lý, không để rơi vào tình trạng bị động, bất ngờ.
Ngay sau hội nghị, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng yêu cầu Công an các đơn vị khẩn trương quán triệt và triển khai các nhiệm vụ đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ, tạo chuyển biến rõ nét cả về nhận thức và hành động.
Tinh thần được Giám đốc Công an thành phố đặt ra là tổ chức quyết liệt công tác nhận diện, phát hiện và đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật trên không gian mạng “không vùng cấm, không biên giới”; kết quả thực hiện phải được tổng hợp, đánh giá định kỳ để phục vụ công tác chỉ đạo.
