Mới đây, Cục Thuế công bố danh sách nhiều giám đốc, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế. Đáng chú ý, trong danh sách này có những doanh nghiệp đã "biến mất" khỏi địa chỉ đăng ký, điển hình như Công ty TNHH Nhà hàng Món Huế (đơn vị vận hành chuỗi Món Huế) dù không còn hoạt động tại địa chỉ đăng kí nhưng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Thực tế này cho thấy doanh nghiệp ngừng hoạt động, "cửa đóng then cài", nhưng trách nhiệm pháp lý, đặc biệt là nghĩa vụ thuế không vì thế mà chấm dứt.
Làm rõ vấn đề này, Ls. Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết đối với nghĩa vụ nộp thuế với nhà nước, theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp có kinh doanh thì phải thực hiện thủ tục kê khai nộp thuế theo quy định của luật quản lý thuế. Nếu không thực hiện nghĩa vụ này, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự không phụ thuộc vào việc có kinh doanh tại địa điểm đăng ký kinh doanh hay không.
Theo phân tích của luật sư, pháp luật hiện hành quy định khá rõ chế tài đối với hành vi kinh doanh không đúng đăng ký. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, thì sẽ phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh không đúng phạm vi, đối tượng, quy mô, thời hạn, địa bàn, địa điểm hoặc mặt hàng ghi trong giấy phép kinh doanh được cấp.
Ngoài ra, khoản 4 Điều 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi điểm b khoản 1 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP), quy định mức phạt tiền nêu trên áp dụng với đối tượng thực hiện hành vi vi phạm là cá nhân. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm mức phạt tiền sẽ từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Đồng thời khoản 7 Điều 6 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi điểm b khoản 3 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP) cũng quy định ngoài bị xử phạt hành chính với số tiền nêu trên, người có hành vi vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Như vậy, theo quy định của pháp luật hiện hành nếu không kinh doanh tại địa điểm đăng ký kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với số tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với cá nhân, từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với tổ chức. Đồng thời người có hành vi vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp thu được do thực hiện hành vi vi phạm.
Luật sư Đặng Văn Cường
Quan trọng hơn, việc "đóng cửa" doanh nghiệp không đồng nghĩa với việc chấm dứt nghĩa vụ thuế. "Đối với nghĩa vụ kê khai nộp thuế đối với nhà nước thì sẽ được thực hiện theo luật quản lý thuế. Doanh nghiệp không kinh doanh tại địa chỉ đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với việc họ sẽ trốn tránh được nghĩa vụ khi khai nộp thuế với nhà nước. Về nguyên tắc là mỗi hành vi vi phạm pháp luật sẽ bị xử lý 1 lần, nếu doanh nghiệp thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật thì sẽ bị xử lý với mỗi hành vi vi phạm, tương ứng với mức độ lỗi và hậu quả do hành vi gây ra", Luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.
Từ đó, cơ quan chức năng có thể xử lý đồng thời nhiều hành vi nếu phát hiện vi phạm. Bởi vậy trường hợp cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp không kê khai được thuế thì sẽ tiến hành làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật.
Ở góc độ chế tài thuế, theo ông Cường, quy định cũng rất rõ ràng. Hành vi không kê khai, chậm nộp tờ khai bị xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP với mức từ cảnh cáo đến 25 triệu đồng tùy thời gian chậm. Trường hợp không kê khai dẫn đến trốn thuế, mức phạt có thể từ 1–3 lần số tiền thuế trốn; nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp còn có thể bị xử lý hình sự.
Tóm lại, việc "đóng cửa" hay tạm ngừng hoạt động không làm mất đi nghĩa vụ thuế; ngược lại, mọi hành vi chậm kê khai, né tránh đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định. Do đó, người nộp thuế cần chủ động rà soát, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế để tránh rủi ro pháp lý và những hệ lụy không đáng có.
