Việc Ngân hàng Thế giới (WB) nâng Philippines lên nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao đánh dấu một cột mốc kinh tế quan trọng sau gần 40 năm nỗ lực của quốc gia Đông Nam Á này. Tuy nhiên, với nhiều người dân, danh hiệu này dường như không phản ánh thực tế cuộc sống khi lạm phát cao, chi phí sinh hoạt tăng và thu nhập trì trệ vẫn đang bào mòn tài chính của các hộ gia đình.
Ngày 1/7, WB cho biết thu nhập quốc dân bình quân đầu người (GNI) của Philippines đã đạt 4.850 USD trong năm 2025, vượt ngưỡng 4.636 USD để được xếp vào nhóm nước thu nhập trung bình cao.
“Tôi đã bật cười thật sự. Kiểu như, thật sao? Số liệu đó từ đâu ra vậy?” Ann Michelle Federez-Abato, một giáo viên trung học nói. “Người dân Philippines đang phải chịu gánh nặng rất lớn do lạm phát, cộng thêm chi phí sinh hoạt hàng ngày và nhiều người ngày càng nợ nần chồng chất chỉ để trang trải cuộc sống”, cô nói. Toàn bộ tiền lương của cô dùng để trả khoản vay mua nhà cho cha mẹ, trong khi cô và con gái 2 tuổi sống nhờ khoản tiền 20.000 peso (324 USD) mỗi tháng do chồng gửi về từ nước ngoài.
Phần lớn số tiền này được dùng để trả hóa đơn điện nước, thực phẩm và đi lại. Trong bối cảnh giá điện tăng 10% và lạm phát cả nước ở mức 6,4%, người phụ nữ 35 tuổi cho biết cuộc sống của gia đình chỉ đơn giản là “tồn tại” chứ chưa thể gọi là ổn định về tài chính.
Ông Hans Bautista, Giám đốc điều hành trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận Inklusibo, cho rằng việc được nâng hạng không nên được xem là thành tựu quá lớn khi hàng triệu người Philippines vẫn đang vật lộn với mức lương thấp, sinh kế bấp bênh và khó tiếp cận các nhu cầu thiết yếu.
Theo ông, Philippines hiện chỉ đứng thứ 130 trong số 201 nền kinh tế xét theo GNI bình quân đầu người và vẫn cách khá xa mức trung bình toàn cầu. Hơn nữa, phân loại của WB chủ yếu được sử dụng để xác định khả năng tiếp cận các nguồn tài trợ phát triển, chứ không phản ánh trực tiếp mức sống của người dân.
Bất bình đẳng thu nhập vẫn là vấn đề lớn của nền kinh tế. Dẫn số liệu của IBON Foundation, ông Bautista cho biết 44,1% người dân thuộc nhóm thu nhập trung bình, trong khi nhóm thu nhập thấp và cận trung bình chiếm 41,4%. Chỉ khoảng 0,2% dân số nắm giữ phần lớn tài sản của đất nước.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng khoảng cách giữa chỉ số kinh tế vĩ mô và cảm nhận của người dân không phải là điều mâu thuẫn.
Ông Ruben Carlo Asuncion, kinh tế trưởng của Union Bank of the Philippines, cho biết việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao phản ánh nhiều năm tăng trưởng kinh tế bền vững, năng lực sản xuất được cải thiện và khả năng chống chịu tốt hơn của nền kinh tế. Điều này có thể giúp Philippines thu hút thêm đầu tư và tạo ra nhiều cơ hội kinh tế hơn.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng chỉ số này không đồng nghĩa với việc phần lớn người dân Philippines đã trở thành tầng lớp trung lưu, cũng không đảm bảo rằng thành quả tăng trưởng đã được phân bổ đồng đều giữa các khu vực, ngành nghề và nhóm dân cư.
Bộ trưởng Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Philippines Arsenio Balisacan cũng khẳng định việc đạt ngưỡng thu nhập trung bình cao không phải là đích đến cuối cùng.
Theo ông, phát triển không chỉ được đo bằng thu nhập bình quân, mà còn bằng khả năng tạo ra việc làm chất lượng, nâng cao năng suất, mở rộng cơ hội, giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Ông John Paolo Rivera từ Viện Nghiên cứu Phát triển Philippine cho rằng cột mốc này là cơ hội để thúc đẩy các cải cách nhằm giúp tăng trưởng trở nên bao trùm hơn.
Dù nền kinh tế đã đạt được tiến bộ đáng kể, nhiều hộ gia đình trung lưu – động lực chính của nền kinh tế – vẫn chỉ cách những cú sốc tài chính vài bước chân. Các khoản chi cho nhà ở, giáo dục, y tế, giao thông và nợ vay khiến nhiều gia đình dễ rơi trở lại cảnh nghèo nếu đối mặt với biến cố lớn.
Lạm phát cao và sức mua suy yếu tiếp tục làm gia tăng tính dễ tổn thương của các hộ gia đình, cho thấy việc được nâng hạng thu nhập quốc gia chỉ là một cột mốc trên hành trình phát triển, thay vì là minh chứng rằng đời sống của người dân đã thực sự được cải thiện.
Thách thức lớn nhất đối với Philippines trong giai đoạn tới là làm sao chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện hữu hình trong cuộc sống của người dân, thông qua việc tạo thêm việc làm chất lượng, nâng cao năng suất lao động và cung cấp các dịch vụ công với chi phí hợp lý. Chỉ khi đó, danh hiệu quốc gia thu nhập trung bình cao mới thực sự mang ý nghĩa đối với đa số người dân Philippines.
Theo SCMP
