Theo số liệu thống kê từ Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua 18 xã, phường trên địa bàn với tổng chiều dài khoảng 85,5 km.
"Đi trước một bước"
Trong đó, đoạn qua xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An có chiều dài khoảng 6,6 km, ảnh hưởng gần 520.000 m2 đất và liên quan khoảng 180 hộ dân cần bố trí tái định cư. Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ các hộ dân có đất bị thu hồi ước tính gần 21 tỉ đồng.
Địa phương đã triển khai 5 khu tái định cư với tổng diện tích gần 99.000 m2, giá trị xây lắp gần 115 tỉ đồng, gồm: Châu Nhân 3, Văn Viên - Lộc Điền, Hưng Nghĩa 8, Hưng Phúc 3 và Châu Nhân 1. Các khu tái định cư đều được đầu tư đồng bộ về giao thông nội bộ, hệ thống thoát nước, điện sinh hoạt… nhằm bảo đảm điều kiện sống ổn định, lâu dài cho người dân sau khi di dời.
Một khu tái định cư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Nghệ An đang được xây dựng tại xã Lam Thành
Những ngày cuối tháng 3-2026, sau khi được bàn giao mặt bằng, tất cả 5 khu tái định cư tại xã Lam Thành đã đồng loạt khởi công. Tại công trường, các nhà thầu đã huy động nhiều phương tiện, máy móc tổ chức san lấp, thi công nhiều hạng mục dự án.
Với tiến độ thi công đang được đẩy nhanh, xã Lam Thành đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ các khu tái định cư vào tháng 6-2026. Đây được xem là tiền đề quan trọng để địa phương bàn giao mặt bằng sạch, góp phần bảo đảm tiến độ chung của dự án đường sắt tốc độ cao, đồng thời tạo điều kiện cho người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.
Ông Nguyễn Hữu Hà, Chủ tịch UBND xã Lam Thành, cho biết ngay từ khi có chủ trương triển khai dự án, địa phương đã xác định khâu tái định cư phải "đi trước một bước". Việc lựa chọn vị trí, lập quy hoạch các khu tái định cư được thực hiện trên cơ sở phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng của người dân, bảo đảm điều kiện sinh hoạt, sản xuất sau khi di dời.
Sau hơn 20 ngày thi công, các nhà thầu đang tập trung xử lý nền, bóc lớp đất phong hóa và từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Với tiến độ như hiện nay, các khu tái định cư ở xã Lam Thành sẽ bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch.
Nhiều khu tái định cư khác cũng đang được triển khai xây dựng tại các địa phương ở Nghệ An. Tại phường Hoàng Mai, với quyết tâm của chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân, việc triển khai hồ sơ, thủ tục để xây dựng 2 khu tái định cư cho hơn 350 hộ dân đã hoàn tất.
Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua Nghệ An bố trí ga chính tại Vinh, 2 trạm bảo dưỡng tại xã Đức Châu và depot Vinh, cùng depot khác tại xã Hưng Nguyên Nam.
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Vũ Xuân Lượng - Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hoàng Mai - thông tin địa phương đã hoàn tất khâu giải phóng mặt bằng khu tái định cư. Các sở cũng đã thẩm định hồ sơ và phường đang hoàn thiện thủ tục để tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị xây lắp.
Ông Lượng khẳng định việc giải phóng mặt bằng và xây dựng các khu tái định cư trên địa bàn phường Hoàng Mai đang được gấp rút triển khai thực hiện, góp phần giúp dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam hoàn thành đúng tiến độ.
Tháo gỡ vướng mắc 33 khu tái định cư
Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua Nghệ An ảnh hưởng khoảng 519,2 ha đất, với kinh phí giải phóng mặt bằng ước tính hơn 6.397 tỉ đồng. Dự án này ảnh hưởng khoảng 2.150 hộ dân, trong đó 1.782 hộ phải bố trí tái định cư.
Tỉnh Nghệ An dự kiến xây dựng 41 khu tái định cư với tổng diện tích 102,69 ha, mức đầu tư khoảng 1.450 tỉ đồng. Đến nay, địa phương đã triển khai xây dựng 8 khu tái định cư (5 khu tại xã Lam Thành, 2 ở phường Hoàng Mai và 1 tại xã Tân Châu). 33 khu tái định cư còn lại chưa triển khai xây dựng được do vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng hay các thủ tục khác.
Để đáp ứng tiến độ dự án, UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu đến ngày 30-6, những xã, phường liên quan phải hoàn thành việc giải phóng mặt bằng các khu tái định cư. Đến nay, việc khảo sát, lựa chọn địa điểm xây dựng các khu tái định cư được triển khai khá đồng bộ. 100% xã, phường đã được chấp thuận chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm xây dựng khu tái định cư, giúp các địa phương chủ động hơn trong việc tìm kiếm quỹ đất phù hợp, hạn chế phát sinh khiếu nại của người dân.
Việc bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng các khu tái định cư ở nhiều địa phương cũng đang tiến triển. Đến nay, 19 khu đã được phê duyệt thủ tục, trích đo thực địa mặt bằng; 7 khu đang trình cơ quan chuyên môn thẩm định; 8 khu đang triển khai quy trình xác định quyền sử dụng đất...
Giải phóng mặt bằng và xây dựng khu tái định cư là một trong những khâu quan trọng nhất của bất kỳ dự án nào. Với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua Nghệ An, công việc này đang được chú trọng thúc đẩy. Những kết quả bước đầu tạo nền tảng quan trọng để Nghệ An sớm bàn giao quỹ đất sạch, góp phần bảo đảm tiến độ chung của dự án.
Tạo mọi điều kiện cho địa phương
Để bảo đảm việc giải phóng mặt bằng các khu tái định cư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam phải hoàn thành trước ngày 30-6 và thi công đúng tiến độ, UBND tỉnh Nghệ An đã yêu cầu các sở, ngành liên quan tạo mọi điều kiện cho các xã, phường triển khai thực hiện.
Ông Võ Trọng Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, chỉ đạo Sở Tài chính bảo đảm nguồn kinh phí để các địa phương triển khai dự án. Các sở Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương tập trung bám sát cơ sở để hỗ trợ công tác quy hoạch, chuyển đổi quyền sử dụng đất, di dời hạ tầng điện, nước...
