Google bắt tay với ông chủ của Amazon để "phóng" các cụm máy chủ AI lên vũ trụ, đối đầu trực tiếp với tham vọng của Elon Musk

Trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu trên mặt đất ngày càng "ngốn" điện và cạn kiệt quỹ đất, Google đã chính thức ký thỏa thuận với công ty hàng không vũ trụ Blue Origin để phóng các cụm máy chủ AI lên không gian vào đầu năm 2029.

Khi chip AI của Google bay vào quỹ đạo bằng tên lửa New Glenn

Google vừa chính thức thiết lập quan hệ hợp tác với Blue Origin - đế chế hàng không vũ trụ do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập, nhằm triển khai các trung tâm dữ liệu vệ tinh cỡ nhỏ ngoài không gian. Đây là một phần quan trọng thuộc Dự án Suncatcher của gã khổng lồ tìm kiếm Google.

Google bắt tay với ông chủ của Amazon để

Tỷ phú Jeff Bezos bên cạnh tàu vũ trụ Blue Origin (Ảnh: CNBC)

Theo kế hoạch, mỗi vệ tinh sẽ được tích hợp dung lượng tính toán tương đương một giá đỡ trung tâm dữ liệu tiêu chuẩn và được đưa vào quỹ đạo mặt trời thông qua tên lửa đẩy hạng nặng New Glenn của Blue Origin. Bên trong khoang tải trọng sẽ chứa các bộ xử lý Tensor (TPU) - dòng chip AI độc quyền của Google cùng hệ thống máy chủ chuyên dụng. Đợt phóng đầu tiên dự kiến diễn ra vào đầu năm 2029.

Google gọi đây là một "dự án đột phá dài hạn" nhằm kiểm chứng tính khả thi của việc đặt hạ tầng trí tuệ nhân tạo ngoài Trái Đất để tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào trên quỹ đạo. Nếu thành công, mô hình này sẽ giải quyết bài toán nan giải nhất của kỷ nguyên AI hiện nay: các trung tâm dữ liệu truyền thống đang tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ, chiếm dụng diện tích đất lớn, ngốn tài nguyên làm mát và gây ra tiếng ồn công nghiệp đinh tai nhức óc suốt ngày đêm cho các khu dân cư lân cận.

Cuộc chơi này cũng đánh dấu màn đối đầu trực diện giữa các ông lớn công nghệ. Không chỉ Google, SpaceX của tỷ phú Elon Musk cũng đang theo đuổi ý tưởng đưa trung tâm dữ liệu lên vũ trụ, thậm chí từng đề cập đến kịch bản xây dựng một hệ thống phóng khổng lồ trên Mặt Trăng, bên cạnh đó là sự tham gia của nhiều startup tiên phong như Starcloud.

Bốn rào cản "tử huyệt" từ nhiệt độ, bức xạ đến chi phí phóng đắt đỏ

Dù viễn cảnh đưa hạ tầng AI lên quỹ đạo vô cùng hấp dẫn, giới chuyên môn nhận định dự án của Google vẫn phải đối mặt với hàng loạt thách thức kỹ thuật nghiêm trọng trước khi có thể thương mại hóa:

Google bắt tay với ông chủ của Amazon để

Tàu vũ trụ Blue Origin đang được phóng vào vũ trụ (Ảnh: CNBC)

Thứ nhất là bài toán tản nhiệt trong môi trường chân không. Hồi tháng 10 vừa qua, Google đã thử nghiệm phóng vệ tinh máy chủ AI đầu tiên lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nhưng thiết bị này chỉ có thể vận hành tối đa 15 phút mỗi lần. Do không khí không tồn tại trong vũ trụ, các hệ thống làm mát bằng quạt hay chất lỏng thông thường đều vô tác dụng. Các kỹ sư buộc phải thiết kế cơ chế bức xạ nhiệt phức tạp qua hệ thống ống dẫn và tấm chắn chuyên biệt - một bài toán cực kỳ khó khi mở rộng quy mô.

Thứ hai là mối đe dọa từ bức xạ vũ trụ. Môi trường ngoài không gian dày đặc các tia bức xạ có khả năng gây ra hiện tượng "lật bit" (bit-flipping) làm đảo ngược dữ liệu nhị phân từ số 1 thành số 0 hoặc ngược lại. Đối với các hệ thống tính toán AI đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối, đây là một rủi ro vận hành cực lớn.

Thứ ba là bài toán kinh tế. Chi phí đưa thiết bị lên quỹ đạo hiện vẫn ở mức đắt đỏ đến phi lý. Đơn cử, một lần phóng tên lửa Falcon 9 của SpaceX đã tiêu tốn khoảng 74 triệu USD, nhưng tải trọng tối đa chỉ đủ để mang phần cứng của một phòng máy chủ nhỏ, chưa thể sánh với các siêu trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Giáo sư Brandon Lucia chuyên ngành kỹ thuật điện và máy tính tại Đại học Carnegie Mellon nhận định việc mở rộng từ một vệ tinh đơn lẻ thành mạng lưới trung tâm dữ liệu khổng lồ sẽ tiêu tốn nhiều năm cùng nguồn ngân sách khổng lồ.

Cuối cùng là nguy cơ từ "hội chứng Kessler". Các nhà khoa học từ lâu đã cảnh báo về kịch bản mật độ vật thể trên quỹ đạo thấp quá dày đặc sẽ dẫn đến các vụ va chạm dây chuyền, tạo ra bão mảnh vỡ không gian đe dọa trực tiếp đến toàn bộ hệ thống vệ tinh viễn thông và an toàn của Trái Đất. Lý thuyết này từng được đặt ra khi quỹ đạo mới chỉ có chưa đầy 2.000 vật thể; đến nay con số đó đã vượt mốc 47.000, và áp lực sẽ còn gia tăng chóng mặt khi nhiều tập đoàn tiếp tục ồ ạt phóng thêm hàng triệu vệ tinh mới trong tương lai.

Triển vọng giải phóng Trái Đất khỏi gánh nặng năng lượng vẫn còn bỏ ngỏ

Từ nay cho đến cột mốc đầu năm 2029, dự án hợp tác giữa Google và Blue Origin vẫn còn một chặng đường dài để chứng minh tính khả thi. Nếu vượt qua được những rào cản về kỹ thuật lẫn bài toán chi phí, các trung tâm dữ liệu ngoài quỹ đạo sẽ mở ra một kỷ nguyên hạ tầng mới, giải phóng Trái Đất khỏi gánh nặng năng lượng của cơn khát trí tuệ nhân tạo. Ngược lại, nếu không thể tối ưu hóa bài toán vận hành, "Dự án Suncatcher" có nguy cơ trở thành một canh bạc tỷ USD đầy tốn kém trên bầu trời.