GS Trần Thiết Sơn: Bác sĩ phẫu thuật không có ý tưởng mới chỉ là người thợ mổ

Với GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, bác sĩ giỏi không chỉ cần đôi tay khéo léo mà còn phải có tư duy sáng tạo, đó cũng là triết lý ông truyền lại cho nhiều thế hệ học trò.

Cuối năm 2020, khi Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Bạch Mai được thành lập, nơi đây gần như chưa có gì ngoài những căn phòng vừa được bàn giao. Cơ sở vật chất thiếu thốn, nhân lực phải gây dựng, quy trình chuyên môn cần thiết lập từ đầu. Ít ai hình dung từ điểm xuất phát ấy, một chuyên khoa có thể từng bước phát triển, triển khai nhiều kỹ thuật phức tạp và trở thành địa chỉ điều trị cho những bệnh nhân có tổn thương đặc biệt.

Đằng sau bước khởi đầu ấy có dấu ấn của GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, nguyên là Trưởng Bộ môn Phẫu thuật tạo hình - Trường Đại học Y Hà Nội - chuyên gia nhiều năm gắn bó với ngành Phẫu thuật tạo hình Việt Nam. Dù không thuộc biên chế Bệnh viện Bạch Mai, ông dành nhiều tâm huyết để hiện thực hóa ý tưởng thành lập chuyên khoa.

Ý định ấy được ông ấp ủ từ năm 2014. Với ông, phẫu thuật tạo hình không đơn thuần là lĩnh vực làm đẹp mà còn giúp phục hồi hình thể, chức năng cho những người mang dị tật bẩm sinh, di chứng tai nạn, bỏng hoặc bệnh lý. Một người mất mô mềm sau tai nạn cần được che phủ tổn thương để bảo tồn chi thể, một phụ nữ sau phẫu thuật ung thư vú cần tái tạo hình thể... đều là những trường hợp cần đến chuyên ngành này.

Năm 2019, đề xuất thành lập khoa của ông nhận được sự ủng hộ từ Ban Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai. Cùng những học trò từng gắn bó tại Trường Đại học Y Hà Nội và Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, ông bắt tay xây dựng đề án, định hướng chuyên môn và lựa chọn nhân sự.

Cuối tháng 10/2020, khoa chính thức được thành lập, đi vào hoạt động đầu năm 2021, đúng thời điểm đại dịch COVID-19 gây nhiều khó khăn cho hệ thống y tế.

Trong số những học trò theo ông về Bạch Mai, PGS.TS.BS Phạm Thị Việt Dung được lựa chọn đảm nhận trọng trách xây dựng và lãnh đạo khoa. Khi được hỏi vì sao giao nhiệm vụ nhiều thử thách ấy cho một bác sĩ nữ, ông hóm hỉnh: “ Trong cả bó đũa, ai xuất sắc nhất thì mình chọn thôi, chứ không phân biệt nam hay nữ ”.

 - Ảnh 1.

GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, nguyên là Trưởng Bộ môn Phẫu thuật tạo hình - Trường Đại học Y Hà Nội. (Ảnh: BVCC)

Lùi lại để học trò trưởng thành

Hơn 5 năm qua, dù không trực tiếp điều hành khoa, GS.TS.BS Trần Thiết Sơn vẫn giữ vai trò cố vấn cao cấp, đồng hành cùng học trò trong định hướng chuyên môn, những ca bệnh phức tạp và kế hoạch phát triển kỹ thuật.

Ông có thể nghiêm khắc, đôi khi góp ý thẳng thắn với những người mình kỳ vọng, nhưng điều đáng chú ý hơn cả là cách người thầy lựa chọn vị trí của mình trong tập thể. Dù là người khởi xướng, góp phần đặt những viên gạch đầu tiên và có nhiều kinh nghiệm quản lý, ông không tìm cách giữ quyền quyết định.

“ Thầy chủ động đứng lùi sang một bên để bác sĩ Dung và mọi người tự quyết định việc của Khoa thì mới trưởng thành được. Khoa bây giờ dưới sự lãnh đạo của bác sĩ Dung đã rất mạnh rồi ”, ông chia sẻ.

Với ông, trao quyền không có nghĩa là buông tay. Người thầy vẫn ở đó khi học trò cần tham vấn, vẫn góp ý trước những vấn đề chuyên môn khó, nhưng không làm thay những việc mà thế hệ sau có thể tự giải quyết. Khoảng trống được tạo ra cũng chính là cơ hội để học trò rèn luyện bản lĩnh, học cách đứng vững và dẫn dắt tập thể.

Truyền lửa bằng cách dạy tư duy

Ít người biết con đường đến với phẫu thuật tạo hình của GS.TS.BS Trần Thiết Sơn cũng bắt đầu từ một ngã rẽ. Ông từng là bác sĩ nội trú chuyên ngành Dị ứng. Sau 3 năm làm nghề và giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, ông được GS.VS.TSKH Nguyễn Huy Phan lựa chọn tham gia khóa đào tạo chuyên sâu về phẫu thuật tạo hình đầu tiên.

Ở tuổi 30, ông gần như bắt đầu lại từ đầu. Những năm tháng học tập, nghiên cứu và tu nghiệp tại Pháp giúp ông ngày càng gắn bó với chuyên ngành. Với ông, phẫu thuật không thể chỉ là lặp lại những thao tác đã thành thạo, người bác sĩ phải biết quan sát, suy nghĩ và tìm lời giải cho những vấn đề mà phương pháp hiện có chưa đáp ứng tốt. “ Công việc phẫu thuật nếu cứ đều đều mà không có ý tưởng mới thì anh chỉ là người thợ mổ thôi ”, ông nói.

Quan điểm ấy trở thành cách ông đào tạo học trò. Thay vì chỉ hướng dẫn từng thao tác kỹ thuật, ông đặt ra mục tiêu và thử thách để người học tự tìm lời giải. Một bác sĩ giỏi không chỉ cần đôi tay khéo léo mà còn phải có tư duy độc lập, biết phản biện, đặt câu hỏi và chịu trách nhiệm với quyết định chuyên môn.

 - Ảnh 2.

Hơn 5 năm qua, GS.TS.BS Trần Thiết Sơn vẫn giữ vai trò cố vấn cao cấp, đồng hành cùng học trò trong định hướng chuyên môn. (Ảnh: BVCC)

Những chuyến phẫu thuật thiện nguyện tại các địa phương khó khăn cũng là một phần trong hành trình đào tạo ấy. Học trò không chỉ được rèn luyện chuyên môn mà còn hiểu rõ hơn giá trị của việc phục hồi hình thể, chức năng đối với cuộc sống người bệnh.

Có những người mang dị tật, tổn thương sau tai nạn nhiều năm vì không có điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu. Sau phẫu thuật, điều họ nhận lại đôi khi không chỉ là diện mạo mới mà còn là khả năng lao động, sinh hoạt và tự tin trở lại với cộng đồng.

“ Tất cả các bạn đi cùng thầy thời gian dài thì ai cũng có niềm đam mê ấy, được truyền lửa lúc nào không hay ”, ông chia sẻ.

Hơn 5 năm chưa phải quãng thời gian dài trong hành trình phát triển của một chuyên ngành. Nhưng từ những căn phòng trống ngày đầu, một tập thể đã được hình thành, nhiều kỹ thuật mới được triển khai và những thế hệ bác sĩ tiếp tục trưởng thành.

Có lẽ, với một người dành phần lớn cuộc đời cho nghề y và nghề dạy học như GS.TS.BS Trần Thiết Sơn, niềm vui lớn nhất không phải là học trò luôn đi bên cạnh mình, mà là khi họ đủ năng lực tự bước đi, tự quyết định và thậm chí đi xa hơn người thầy.